Asset 14
https://hardhoofd.com/10-jarig-bestaan-hard-hoofd/

Statusangst

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Het populisme van Trump en Wilders gaat verder dan een generiek, onbestemd onderbuikgevoel, stelt Jules Roosenboom.

De Amerikaanse presidentsverkiezingen waren, zoals ze het zelf zouden noemen, een train wreck. In Nederland stevenen we, als we de peilingen moeten geloven, af op een klinkende overwinning van Geert Wilders. Vergelijkingen tussen het populisme in de Verenigde Staten en in Europa worden volop getrokken, maar blijven ook oppervlakkig. Er is, volgens de analisten, in beide gebieden een boze massa met een onbestemd onderbuikgevoel, maar daar houdt het meestal op.

Wie dieper graaft, ziet opmerkelijke geografische en sociaaleconomische parallellen tussen de populistische neigingen in de VS en die in ons eigen land. Zo is het opvallend dat Trump veel populariteit oogstte in de Amerikaanse rust belt, ooit het hart van de maakindustrie, terwijl de ideeën van Wilders gretig aftrek vinden in de voormalige Oostelijke Mijnstreek in Zuid-Limburg. In beide gevallen gaat het om gewezen industriegebieden die door economische factoren verloederd en verarmd zijn. Maar een puur economische benadering schiet te kort om te verklaren waarom men in gebieden zoals deze massaal voor populistische kandidaten kiest.

In de industriegebieden zagen veel mannen hun status als noeste staalarbeider sneuvelen

De kiezers komen namelijk ook af op de ideologische of culturele standpunten van Trump en Wilders. Wilders hamert bijvoorbeeld vooral op het behoud van de Nederlandse cultuur; de sociaaleconomische positie van zijn achterban komt op de tweede plek. Trump legt een sterke nadruk op vermeende Amerikaanse waarden en handelt tijdens zijn presidentschap waarschijnlijk zelfs tegen de belangen van zijn kiezers in: het uitkleden van Obamacare en het op de schop nemen van het belastingstelsel zou vooral de onderklasse schade toebrengen.

De populariteit van Wilders en Trump in voormalige industriegebieden, moet eerder gezocht worden in de boosheid vanwege verloren status. In de industriegebieden van Amerika zagen veel mannen in de laatste helft van de vorige eeuw hun status als noeste staalarbeider sneuvelen tijdens de oliecrisis in de jaren 80. Een vergelijkbare ontwikkeling deed zich voor in Zuid-Limburg. Steden als Kerkrade en Heerlen voeren wel bij de florerende mijnindustrie die werk verschafte aan grote bevolkingsgroepen. Meer nog: ze verschafte veel mensen status. Mijnwerkers stonden hoog in aanzien en kregen een relatief goed salaris vergeleken met arbeiders die bovengronds werkten. Joop den Uyl, in die tijd minister van Economische Zaken, zette in 1965 op drastische wijze een streep door de verheven mijnwerkersstatus door de sluiting van de staatsmijnen af te kondigen.

Zowel in de voormalige oostelijke mijnstreek, als de Amerikaanse rust belt hebben mensen hun status verloren en daar is decennialang niets voor in de plaats gekomen. Zowel de Democraten in de VS als de linkse partijen in Nederland hebben geen alternatief kunnen bieden: geen groot verhaal waaraan deze gewezen arbeidersklasse identiteit of betekenis kon ontlenen. Wilders en Trump zijn handig in dit gapende ideologische gat gesprongen en hebben deze groepen opnieuw een status gegeven. Ditmaal als de verzetsheld die in opstand komt tegen een machtswellustige, corrupte elite die de nationale waarden te grabbel gooit. Zij zijn nu de echte Nederlanders en de echte Amerikanen. Deze vorm van populisme gaat verder dan een generiek, onbestemd onderbuikgevoel.

Mail

Jules Roosenboom is Hard//hoofd-redactielid, woont en werkt in Zuid-Limburg. Hij is bezig met zijn master politieke cultuurwetenschappen en werkt daarnaast als freelance tekstschrijver. // jules@hardhoofd.com

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan