Asset 14

Stofhopen en Mijnwerkershymnen

Hard//Talk: Depressie 1

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. De sociaal-democratie heeft ons veel goeds gebracht, maar staat nu onder druk. Juist daarom moeten we morgen allemaal vóór stemmen, betoogt Floris.

Het was door een foto van demonstranten bij het Wildersproces, vreemd genoeg, dat ik moest denken aan The Miners’ Hymns. In die prachtige zwijgende documentaire, samengesteld uit archiefbeelden, zie je het leven van mijnwerkers in Noord-Engeland. Het zijn mannen met knoestige koppen die beestachtig worden afgebeuld, terwijl hun kinderen spelen in de stofhopen. Het lot van hun vrouwen blijft grotendeels buiten beeld. Een verdwenen wereld, die je niet graag terug zou willen. Maar zielig zijn ze niet: je ziet hoe ze samen de mijn in gaan, en op zondag bij politieke rally’s trots met hun bombastische vakbondsvaandels achter de grote trom aan trekken. Ondertussen speelt op de soundtrack een heroïsche, postminimalistische mars.

Het is een pijnlijk soort nostalgie. De aantrekkingskracht van de sociaal-democratie, een eeuw lang, lag in de boodschap dat je meer was dan een werkpaard, de belofte dat je kinderen een beter leven zouden krijgen dan jij. Conservatieven begrepen die aantrekkingskracht ook en kwamen met een gezagsgetrouwe variant erop: Bismarck voerde de eerste sociale wetgeving in om de rooien de wind uit de zeilen te nemen, Abraham Kuyper richtte een partij, een krant, een omroep en een universiteit op ten behoeve van de kleine luiden. De naoorlogse verzorgingsstaat is gebouwd op de coalitie en concurrentie van die twee partijen. Wie wil zien waar dat is misgegaan hoeft maar het centrum van Amsterdam in te gaan. De trotse maar uitgeknepen mijnwerkers uit The Miners’ Hymns hadden zich bij een beter leven voor hun kleinkinderen vast iets anders voorgesteld dan een stel dronken Britse toeristen op een bierfiets.

12496168_10205935600050659_9122055362491856215_o

De mensen die bij het begin van het proces tegen Wilders stonden te demonstreren, hadden niks van trotse mijnwerkers in een sjofel zondags pak. Ze leken meer op de cast van Ettore Scola’s wrange komedie Brutti, Sporchi e Cattivi. Ze keken kwaad en achterdochtig; je kon zien dat ze niet gezond leefden. Het gaf niet de indruk dat ze daar stonden om op te komen voor hun waardigheid of een beter leven voor hun kinderen. Dat is ook niet wat Wilders ze belooft: die zegt dat zij het volk zijn en gelijk hebben, omdat ze vinden wat hij zegt. Het is makkelijk om neerbuigend te doen over idioten die op Wilders stemmen, maar ze staan daar wel. Er valt voor hen bij de sociaal-democraten of de christen-democraten ook niet zoveel meer te halen.

Er is in heel West-Europa, vergeleken met de immense ontwikkelingen van de vorige eeuw, nauwelijks structurele sociale stijging meer. Je kunt individueel carrière maken, maar dat is in toenemende mate stuivertje wisselen: niet iedereen kan bovenmodaal verdienen. Onderwijs en sociale wetgeving, de klassieke wegen naar een beter leven en ter bescherming van de waardigheid, zijn nu juist bestendigers van de status quo geworden. Onderwijs is geen middel meer om je als groep te verheffen, maar om later individueel te concurreren, waarbij de kinderen van hogeropgeleiden van meet aan op voorsprong staan. De herverdeling van inkomen is ongeveer constant, maar de verzorgingsstaat doet weinig voor uitgeknepen TNT-koeriers en schijnzelfstandige bouwvakkers, McJobbers, ZZP’ers en eeuwige stagiairs. Leg dan aan de ontslagen V&D- en thuiszorgmedewerkers maar eens uit dat de flexibilisering van de arbeidsmarkt voor hun eigen bestwil is. Voor de verliezers blijft er weinig anders over dan je middelvinger opsteken, en dat is dan ook precies wat de demonstranten bij het Wildersproces doen.

Wat moet je dan nog, als je sociale politiek wilt bedrijven? Zonder de belofte van een beter leven blijft het pappen en nathouden, marchanderen en morrelen. Het is niet alleen een crisis van de sociaal-democratie, het is een crisis van de democratie in het algemeen, en op nationaal niveau gaan we die niet oplossen.

Gelukkig zijn er nog genoeg mensen die wel in de belofte van een beter leven geloven. Kijk maar naar de vluchtelingen die in een gammel bootje stappen omdat ze een menswaardig bestaan willen, kijk maar naar de demonstranten op het Maidan-plein die sluipschutters trotseren. Er is een groep die zich nog wel als groep opwerkt en emancipeert, en zelfs in razend tempo: dat zijn de kinderen van immigranten. Hetzelfde geldt voor Oost-Europa, waar de afgelopen twintig jaar een immense economische inhaalslag is gemaakt en waar nog het nodige te verheffen valt. Alleen: dat zijn nou juist degenen door wie het Wildersvolk zich bedreigd voelt.

Misschien moeten we toch maar weer het roestige concept van internationale solidariteit uit de politieke stofhopen halen. Gewoon, bij wijze van democratisch experiment, omdat het publieke belang niet ophoudt voorbij Roosendaal of bij de Oder-Neisse-grens. En als we dat doen, laten we dan beginnen bij de EU. Omdat je beter bij de bestaande instituties kunt beginnen dan ex ex nihilo, en omdat de Europese Commissie nog altijd een van ’s werelds grootste herverdelers van welvaart is. Morgen, woensdag 6 april, is er een referendum waarbij het Wildersvolk lekker zijn middelvinger op kan steken naar Europa en waarbij iedereen die door de bankencrisis en de Griekse crisis teleurgesteld is in de EU hetzelfde kan doen. Als we dat nou eens niet doen. Al is het maar omdat er mensen voor dat stomme associatieverdrag gestorven zijn op het Maidan-plein. Of desnoods om onze eigen waardigheid te redden uit de vieze vingers van GeenStijl.

En wat moet je dan zeggen tegen de demonstranten bij het Wildersproces? Drie dingen. Ten eerste: neem eens een voorbeeld aan een Syriër of aan een Oekraïner. Ten tweede: ja, we snappen jullie problemen, maar met een opgestoken middelvinger ga je ze niet oplossen. En ten derde: Geert Wilders geeft niks om jullie. En Thierry Baudet ook niet.

Mail

Floris Solleveld is Hard//hoofd-redactielid en overdag historicus en filosoof. Tussendoor tekent hij met inkt en penseel en schrijft over interdisciplinaire podiumkunsten. Of over politiek. Soms ook poëzie.

Floris Solleveld is overdag historicus en filosoof. Tussendoor tekent hij met inkt en penseel en schrijft over interdisciplinaire podiumkunsten. Of over politiek. Soms ook poëzie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

Nieuws in beeld: 16

Als de kwakzalver per ongeluk gelijk heeft

Het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen is een serieus nieuw onderzoeksveld geworden. Lees meer

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Kwam Hans Klok een mooie show geven, of kregen we hem echt te kennen? Lees meer

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Birney troostte iedereen, behalve zichzelf, zag Iris van der Werff. Want verdriet heb je om de anderen en zelfmedelijden is taboe. Lees meer

Nieuws in beeld: Vluchten kan niet meer

In de race tegen klimaatverandering rennen wij de verkeerde kant op

Er is geen ontkennen meer aan: de aarde is al in rap tempo aan het opwarmen en ook de schuldvraag is lang en breed beantwoord. Deden (westerse) mensen tot nu toe hun best voor klimaatverandering weg te rennen, nu is het toch echt tijd om te erkennen dat wij haar veroorzaken. Lees meer

- Sevdaliza in Zomergasten Titel en URL nog aanpassen -

Sevdaliza trok 'show, don’t tell' door tot in het extreme

De vierde Zomergast van 2021 liet het ene prachtige fragment na het andere zien ter ondersteuning van haar boodschap van vrijheid, menselijkheid en ruimte op plekken waar dat niet vanzelfsprekend is. Concrete handvatten bood ze, net als in haar kunst, nauwelijks, zag Ruby Sanders. Of dat erg is? Lees meer

Nieuws in beeld: U had een schip besteld?

Nog altijd zorgen om bezorgschip

Ruim vier maanden langer duurde zijn reis, maar vorige week kwam-ie eindelijk aan in de haven van Rotterdam: het 'blokkeerschip' Ever Given, dat dagenlang vastzat in het Suezkanaal en daar een groot deel van de wereldhandel frustreerde. Maar wie denkt dat aan de beproevingen van het schip daarmee een eind is gekomen, heeft het mis. Lees meer

Automatische concepten 71

Gilgamesj gaat naar huis

Illustrator Sebastian Eisenberg was onder de indruk van de repatriëring van maar liefst 17.000 gestolen Irakese artefacten, die terug naar huis worden gestuurd. Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer