Asset 14

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Al jaren kijkt Marte Hoogenboom uit naar de lancering van de ruimtetelescoop James Webb, de opvolger van de beroemde Hubble. Die zal antwoorden kunnen geven op vragen die we nog niet eens hebben gesteld. Alles om onze plek in het heelal te begrijpen, terwijl we soms alleen maar willen horen dat het wel goedkomt met ons.

10

Ik vind je op een dag onder mijn bed. Ik zeg: ‘Wat doe je hier?’
Jij zegt: ‘Je hebt me hier zelf verstopt.’
Ik zeg: ‘Ik had gehoopt dat ik je zou vergeten.’

9

’s Nachts, op mijn rug in het gras onder een heldere hemel, hou ik mezelf voor dat ik iets te zoeken heb tussen de sterren. Ik bouw tijdmachines en breng die in een baan rond de aarde. Ik ga terug naar de oudste herinneringen van het heelal, naar de geboorte van de eerste sterren. Ik zie ze opgroeien, uitzetten, imploderen, sterven. Uit hun stof bouw ik tijdmachines die ik in een baan rond de aarde breng. Want ik hou mezelf voor dat ik iets te zoeken heb tussen de sterren.

Ik lees een verhaal in de sterren. Het is een verhaal over de sterren, maar eigenlijk is het een verhaal over mezelf. Ik verstop mezelf in het verhaal omdat ik alleen kan slapen als ik mezelf voorhoud dat er ooit, in de toekomst, iemand naar me zal omkijken, door een telescoop gebouwd uit de as van de zon. Iemand die tegen mij zal zeggen: ‘Het komt wel goed met je.’

8

Ik herinner me de stem van mijn moeder uit de woonkamer: ‘Tot hoe ver moet ik tellen?’
‘Je moet aftellen!’ roep ik, terwijl ik de trap op sprint naar mijn slaapkamer. ‘Begin bij tien!’
Ik hoor hoe ze begint. Ik weet dat ze haar ogen niet dicht heeft, dat ze al langzame stappen aan het zetten is naar de gang. Ik sluit de deur van mijn kamer zachtjes achter me en kruip onder het bed. Dan trekt de herinnering zich los van de andere herinneringen waarin mama en ik verstoppertje spelen.

Tussen mijn snikken door zeg ik dat ik bang ben dat mijn moeder me niet zal kunnen vinden

We zitten op bed. Ik doe alsof ik me probeer los te worstelen uit mijn moeders greep, zodat ze me nog steviger tegen zich aandrukt.
‘Je moet je niet steeds op dezelfde plek verstoppen.’ Haar vingers zoeken mijn oksels en beginnen me te kietelen. Ik giechel en begraaf mijn gezicht net zo lang tegen haar borst tot ik niet meer kan verbergen dat de tranen over mijn wangen rollen. Ze stopt, kijkt me aan. Tussen mijn snikken door zeg ik dat ik bang ben dat ze me niet zal kunnen vinden. Dat ze vergeet hoe ik heet en me niet kan roepen om tevoorschijn te komen. Dat ze een andere zoon neemt, een die ze niet kwijtraakt.

7

We zitten op bed. Je hebt je helm af gedaan en je handschoenen uitgetrokken. Ze liggen tussen ons in alsof ze me vragen of ik ze durf op te pakken.
Je zegt: ‘Teresjkova was niet de eerste vrouw in de ruimte.’ Je zegt dat twee Italiaanse radioamateurs in 1963 de noodkreten van een kosmonaute opnamen terwijl zij opbrandde in de atmosfeer.
Ik zeg: ‘Ioniserende lucht rond je capsule voorkomt dat je kunt communiceren als je door de atmosfeer valt.’
Je lacht. Je schudt je hoofd. Je zegt: ‘Je kunt niet alles met logica oplossen.’

6

Vorige maand werd de beroemde Hubble-telescoop 30. Sinds zijn eerste foto in 1990 – van een onbeduidende ster in een uithoek van het sterrenbeeld ‘Schip Argo’ – fotografeerde Hubble miljarden sterrenstelsels. Het oudste bevindt zich op 13,4 miljard lichtjaar van ons, waar het heelal nog geen half miljard jaar oud is.

Begrijp me niet verkeerd: ik hou van Hubble, maar al zolang ik van zijn bestaan af weet, heb ik uitgekeken naar zijn opvolger. Voor de James Webb-telescoop wordt het fotograferen van zulke oude sterrenstelsels een alledaags klusje. Maar voor hij dat klusje mag uitvoeren, moeten we hem de ruimte in zien te krijgen.

De telescoop is zo groot dat hij gelanceerd moet worden als een dichtgevouwen wenskaart die pas weken later mag worden geopend

Hubble is zo groot als een bus, Webb past nauwelijks op een tennisbaan. Hubble heeft twee spiegels, Webb heeft er achttien, die samen één grote spiegel vormen. De telescoop is zo groot dat hij gelanceerd moet worden als een dichtgevouwen wenskaart die pas weken later mag worden geopend. Origami op anderhalf miljoen kilometer van de aarde.

Webb werd ontworpen in de jaren 90 en zou worden gelanceerd in 2007.

2007 werd 2011.

2011 werd 2018.

2018 werd 2019.

En 2019 werd 30 maart 2021.

Het is een bekende grap geworden onder Webb-fans: tegen de tijd dat de telescoop zijn plek inneemt tussen de sterren, zal hij kunnen terugzien hoe hij in Californië in elkaar werd gezet.

5

Ik herinner me de stem van mijn moeder in de woonkamer: ‘Hoelang moet je wachten?’ In mijn broekzak heeft mijn telefoon net opgenomen hoe ik mijn excuses aanbied aan mijn ouders, omdat ik had gedacht dat ze boos op me zouden worden. Op diezelfde telefoon: een rekensom en een datum in mijn agenda. ‘12 april als ik geluk heb. Volgend jaar.’

12 april 2021 is om heel veel redenen een belangrijke dag. Zestig jaar eerder werd Joeri Gagarin de eerste mens in de ruimte. Het is ook de dag waarop de James Webb-telescoop 1 miljoen kilometer van de aarde verwijderd zal zijn, en waarop hij zal beginnen met het openvouwen van zijn spiegels.

Mijn moeder vraagt of ik koffie zet terwijl zij de speelkaarten pakt. Mijn vader tekent een scorebord op papier en schrijft onze namen erboven. ‘Hoe moeten we je nu eigenlijk noemen?’

4

Ik herinner me dat mijn moeder elk jaar op haar verjaardag een roos van Jericho van de kast pakte en in een kom warm water legde. Ze genoot van de ongelovige blik die ik trok als ik de drijvende bundeling van droge, bruine takken zag. ‘Wacht maar,’ zei ze, terwijl ze met een kop thee op de bank ging zitten met haar benen naast zich opgetrokken. ‘Ze bloeit vanzelf.’

Als ik maar lang genoeg wachtte, zou mijn lijf zich uitvouwen en zouden er bloemetjes uit mijn benen groeien

Ik herinner me mijn schrik toen ik op een dag de kamer in kwam en de roos op tafel zag staan. Mijn moeder keek me glimlachend aan op de bank. ‘Krijg ik nu mijn cadeau?’ Ze klopte op de holte achter haar benen. Ik kroop achter haar. Ik durfde niets te zeggen. Hoe kon ik haar verjaardag vergeten?

Zwijgend keken we naar de roos, die allang geen dorre bol meer was, maar haar takken wijd had uitgevouwen en al een beetje groen was. ‘Het is goed,’ verbrak mijn moeder de stilte. Ze ging met haar vingers door mijn haar. ‘Geef me dan maar je oudste herinnering.’ Ik boog me naar haar toe en fluisterde mijn naam in haar oor.

Na die dag bleef ik ’s avonds vaak in bad zitten terwijl ik het water liet weglopen. Ik concentreerde me op het lauwe water, dat langzaam langs mijn billen wegzakte, stelde me voor dat mijn lichaam het opzoog. Dat als ik maar lang genoeg wachtte, mijn lijf zich zou uitvouwen en er bloemetjes uit mijn benen zouden groeien.

3

We zitten op bed. Op mijn tv stelt Brit Marling in Another Earth haar telescoop scherp op de surrogaat-aarde die als een enorme spiegelplaneet boven de horizon is verschenen. Later in de film zal ze een ticket ontvangen voor de eerste uitwisseling met de zusterplaneet. Jij vraagt je hardop af of Brit wel weet wat de gewichtloze reis met haar lichaam zal doen. ‘Na een week verlies je al een vijfde van je spierkracht. Na een maand worden je botten zwakker.’

Je hebt je pak uitgetrokken. Het ligt als een leeggelopen pop naast ons op het bed, de helm aan het hoofdeinde. Ik kijk naar de verschroeide plekken, naar de krassen op de helm. Je ziet het.

Minutenlang lang tuimelde Gagarin door de atmosfeer, terwijl de vlammen om zijn cockpit sloegen

Je zegt: ‘Ze is heus comfortabeler dan ze eruitziet. Ze is gemaakt op je lichaam.’

Je zegt: ‘Het komt allemaal wel goed.’

Je zegt: ‘Ik wil je iets geven.’

2

Iets meer dan een uur bracht Joeri Gagarin in de ruimte door. Het maakte hem de eerste mens in de ruimte, en bijna ook de eerste mens die dat met de dood zou bekopen. Door een defect kwam het laatste deel van zijn raket tijdens de afdaling niet los van zijn module. Minutenlang lang tuimelde hij door de atmosfeer, terwijl de vlammen om zijn cockpit sloegen.

Na tien minuten brandden de kabels die de helften bij elkaar hielden door en brak Gagarins schip alsnog in tweeën. Hij kon zichzelf uit zijn capsule lanceren voordat die tegen de grond te pletter sloeg. Na zijn parachutelanding in een weiland werd hij benaderd door twee Russische boerinnen, een moeder en dochter. Zijn eerste woorden waren: ‘Niet bang zijn, ik ben een van jullie.’

1

We zitten op bed.
Je buigt je voorover.
Je fluistert mijn naam in mijn oor.


Mail

Marte Hoogenboom (1994) studeerde moderne Nederlandse letterkunde en deed een master Literatuur en cultuurkritiek. Als ze het zat is overal haar mening over te geven, schrijft ze proza.

Aida de Jong Aida de Jong (1995) is een illustrator en poppenmaker wonend in Utrecht. In haar werk zoekt ze vaak thema's die haar beangstigen, om er vervolgens met een nieuwe blik naar te kijken.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos 2

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos

'ik miste collectieve haast / treinen waar de airco nooit gewerkt heeft / de eenheid die in eenzaamheid zit'. In gedichten die geuren naar 'oostblokstank' onderzoekt Francesca Birlogeanu vervreemding en verdwenen vaders. Lees meer

Dit is ook mijn vakantie

Dit is ook mijn vakantie

"Dit ben ik, met mijn nieuwe wandelschoenen, helemaal uitgerust en braaf nog." Hij hoogtevrees. Zij onverschrokken. In dit korte verhaal van Werner de Valk pakt een hike door de bergen wel heel anders uit dan verwacht. Na afloop zijn daar gelukkig altijd nog de foto's. Lees meer

Bloed en havermout

Bloed en havermout

Een verhaal van Jan Wester over twee zussen, onvoorwaardelijke liefde, klauwende vingers, mantelzorg en Teletubbies. Lees meer

De draad

De draad

Sumai Yahya schreef een kort, poëtisch verhaal over menselijke vleermuizen slingerend aan een draad. Een korte versie verscheen in het papieren magazine, maar lees hier de volledige versie, vol symboliek, donkere massa's, naalden, konijnen met rode ogen en aangeslepen ruggengraten. Lees meer

Iets wat van zijn vader is geweest

Iets wat van zijn vader is geweest

Het is zwarte zaterdag en de tankstations zijn druk. Sigarettenrook en uitlaatgassen blijven "in de windstilte boven het asfalt verstikkend en bewegingsloos hangen." Tristan is, in dit korte verhaal, op weg naar het huis van wijlen zijn vader, een man op wie hij nooit heeft kunnen rekenen. Kan hij het opbrengen om door te rijden? Lees meer

Gedichten Alara Adilow (titel volgt) 2

Straatliedjes

Wat is een huis? 'Iets dat de wraak van de nacht buiten houdt. / Iets waar je naar terugkeert na een lange reis.' In deze nieuwe gedichten van Alara Adilow worden vaders ontvlucht, tijdelijke verblijfplaatsen gevonden en nieuwe relaties op zee aangegaan. Lees meer

Koeman

Koeman

Een kort verhaal van Jan Wester over een veeboer die op papier alles bezit, maar zich niet thuisvoelt in zijn eigen kudde en op zoek is naar een eenheid. Koeman was niet van land, niet van gras. Door de zolen van zijn laarzen was hij afgescheiden van zijn aarde. Hij had ze weleens uitgeschopt, op... Lees meer

 1

"En opeens denk je aan hun lichamen" vertaalde gedichten in samenwerking met Poetry International

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via een bundel of op een podium? Achttien studenten
illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van
de achttien dichters van het 52 ste  Poetry International Festival dat vandaag van start gaat. De studenten komen
net als de dichters uit de hele wereld. Uit Vietnam, Oekraïne, Moldavië of Mexico, Polen, de
Verenigde Staten of hier uit Nederland. Lees meer

Meer dan een werkwoord

Meer dan een werkwoord

De stem in Nora’s hoofd laat zich niet zomaar het zwijgen opleggen. “Ik vraag me af of het haar bedoeling was dat ik nu zo weinig lichaamsvet over heb dat zelfs een kussen de pijn van het zitten niet verzacht.” Als verdoving en controle ten koste gaan van haar relaties en gezondheid, stelt Nora zich die ene belangrijke vraag: is dit het waard? Lees meer

Dit is geen ode 2

Dit is geen ode

'In dit land word je aan stukken gescheurd. / Ik verzamel jouw gescheurde stukken vlees. / Ik bak je op 200 graden. / Ik deel je uit.' In harde dichtregels verkent Shabnam Baqhiri hoe het is om je echt aan te passen en waarom dit soms noodzakelijk en juist goed is. Lees meer

Train je ego (maar zorg dat het tegen een stootje kan) 1

Train je ego (maar zorg dat het tegen een stootje kan)

Luuk Schokker leerde dat een groot ego bij het schrijven geen overbodige luxe is. Je onzekerheid omarmen maar tegelijkertijd een ego kweken. Hoe doe je dat? Luuk legt het uit. Lees meer

A Sacred Slut_Daan Timmer_Lena Plantinga

A Sacred Slut

Je bent vrouw, het is zomer en je wil wat. Klaarkomen, bijvoorbeeld. In dit broeierige nieuwe kortverhaal van Lena Plantinga speelt een jonge vrouw met zichzelf en het lot. Een verhaal over zoeken naar je seksuele zelf, en haar aantreffen onder het juk van je seksuele verleden. Lees meer

Een lichaam dat liefde opwekt

Een lichaam dat liefde opwekt

Een fragment uit Emy Koopmans 'Tekenen van het universum' over een lichaam dat gelooft dat het moet krimpen om het waard te zijn te worden liefgehad. Lees meer

Mijn Arabisch is verstomd

Mijn Arabisch is verstomd

"Mijn Arabisch is schichtig / ze vermomt zich stilletjes als Hebreeuws." Pelumi Adejumo en Esha Guy Hadjadj vertaalden een gedicht van de Israëlische dichter Almog Behar. Over twee moedertalen, waarvan de één de ander overstemt. Lees meer

Ratrace

Ratrace

Een kort anti-kapitalitsch verhaal van Emma Stomp over De Prestatiemaatschappij, havermelk latte's en mannen met bivakmutsen. Lees meer

Zwarte luiken

Zwarte luiken

Hoe schrijf je over iets ontastbaars zoals rouw? Geïnspireerd door de schilderijen van Francis Bacon verkent Thijs Joores in deze gedichtenreeks de impact van verlies. Lees meer

Gezocht z.s.m. 1

Gezocht z.s.m.

Liefde is te vervangen, althans dat houden datingapps ons voor. Maar wat als je iemand bent verloren van wie je er maar één had, zoals je moeder? Babet te Winkel bijt het spits af van een nieuwe reeks waarvoor Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam de samenwerking aangaat met verschillende literaire platforms. Lees meer

Kopje suiker

Kopje suiker

Souvenirsmokken, feestmokken, mokken met rare handvaten, mokken met popcultuurfiguren en mokken van de IKEA. In dit korte verhaal over verbinding en contact geven mokken een intiem kijkje in het leven van de buurt. Lees meer

Nieuwe coronificatie

Nieuwe coronificatie

Marthe van Bronkhorst opent het nieuwe jaar op poëtische wijze. Lees meer

Stop met schrijven!

Stop met schrijven!

Jens Meijen vergelijkt het schrijfproces met auto-onderhoud en weet hoe je als schrijver goed zorgt voor je mentale gezondheid. Wat heeft schrijven te maken met het worden van een popster en waarom moet je volgens Jens eerst stoppen met schrijven? Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel