Asset 14

Abou Jahjah in Zomergasten

Daan Steinebach vindt het raar dat Dyab Abou Jahjah niet meer bijval krijgt vanuit progressieve kringen. Je hoeft niet overal in mee te gaan om de waarde te erkennen van een tegengeluid.

Ze waren boos en ze zijn het nog steeds. Gisteren was de Belgisch-Libanese activist en schrijver Dyab Abou Jahjah Zomergast bij de VPRO en mocht hij drie uur lang aan presentator Thomas Erdbrink uitleggen wat zijn ideale televisieavond is. Abou Jahjah is misschien wel de controversieelste figuur van het publieke debat in de lage landen – zowel boven als onder de Belgische grens. Eindelijk zou duidelijk worden wat hij nou te zeggen heeft.

Eerder dit jaar ontstond er een rel rondom het boekcontract dat hij tekende voor Pleidooi voor radicalisering bij de Bezige Bij. Schrijvers als Leon de Winter, zijn vrouw Jessica Durlacher en Marcel Möring protesteerden. Zoals er ook luid geprotesteerd werd tegen zijn komst bij Zomergasten. Abou Jahjah zou een antisemiet zijn, iemand die terroristen (Hezbollah) steunt (inmiddels niet meer, zei hij zondag) en nog veel meer onfrisse politieke standpunten hebben. Een echt tegengeluid bleef uit. In België werd Abou Jahjah nog verdedigd, maar progressief Nederland liet niet van zich horen.

Dus zat ik gewapend op de bank, klaar om heel hard verwensingen naar het scherm te roepen zodra Abou Jahjah zijn ‘echte gezicht’ liet zien. En toen bleef het stil. (Het bleef stil met de stem van Leonard Cohen, het kan erger.)

Abou Jahjah bleek geen antisemiet, of wat ze ook van hem gemaakt hebben, maar wel radicaal. En links.

Of nou ja, stil. Het zou te gemakkelijk zijn om nu triomfantelijk te concluderen dat er ‘niks aan de hand’ was, want het schuurde wel degelijk. Abou Jahjah bleek geen antisemiet, of wat ze ook van hem gemaakt hebben, maar wel radicaal. En links. Hij hield een verhaal vóór gelijkheid en diversiteit, voor democratie in het Midden-Oosten en tégen de verdachtmaking van moslims, tegen de internationale politiek van de VS. En ja, ook tegen Israël.

Hij noemde het zionisme racistisch, waarschuwde voor het gevaar van islamofobie, dat hij vergeleek met antisemitisme, verweet Israël etnische zuiveringen en zelfs genocide. Allemaal zeer betwistbaar. Maar zijn verwijzing naar Hannah Arendt aan het begin van de uitzending was niet toevallig – wat kort door de bocht, maar dat kan bijna niet anders met een moeilijke denker als Arendt – zijn kritiek op Israël is helemaal geen blind antisemitisme, maar gegronde kritiek.

En dus is men boos, nog steeds. Advocaat Herman Loonstein doet alsnog aangifte tegen Abou Jahjah, namens Federatief Joods Nederland. Hans Fels zei gisteren: ‘Jahjah praatte met meel in de mond. Hij probeert salonfähig te doen, maar het blijft een verhulde antisemiet.’ Zonder argumentatie zijn dit bijna lasterlijke verdachtmakingen, die vooral bedoeld lijken om Abou Jahjah zijn stem te ontnemen. Een bekende strategie tegen critici van Israël en een echo van de reactie op Hannah Arendt, na publicatie van Eichmann in Jerusalem. Kennelijk willen sommigen dit liever niet horen.

Maar Dyab Abou Jahjah lijkt oprecht op zoek naar een weerwoord op de dominante politieke opvattingen van dit moment. Zijn poging is verre van volmaakt, wel bewonderenswaardig, want hij raakt juist de moeilijkste thema’s. Daarom is het raar dat hij niet meer steun krijgt vanuit progressieve kringen. De waarde van deze zondagavond is: je hoeft niet overal in mee te gaan om de waarde te erkennen van een tegengeluid. En er zijn ergere dingen dan een boze Leon de Winter.

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer