Asset 14

Zomergast Carola Schouten bedreef drie uur lang politiek

Zomergast Carola Schouten bedreef drie uur lang politiek

Zomergast Carola Schouten was persoonlijk en open, zag Daan Steinebach, maar ze zei ook nét iets meer dan helemaal niets. Aan het eind van de avond bleek de kijker toch gewoon weer bijna drie uur naar politiek te hebben gekeken.

Eerste hulp bij ministers in nood, zo ongeveer schijnt de redactie van Zomergasten haar taak te begrijpen. Dat ze een zittend minister uitnodigt is op zichzelf nog niet eens zozeer het probleem; het kritisch bevragen van machthebbers is immers een belangrijke journalistieke taak. Het probleem is dat een politieke Zomergast zelden echt kritisch bevraagd wordt. Het verklaart in elk geval waarom Carola Schouten zich ertoe heeft laten verleiden om zich te laten interviewen door Janine Abbring. En ze heeft geen ongelijk gekregen.

Eerst even iets benoemen wat belangrijker is dan het lijkt: Schouten wílde helemaal geen minister van Landbouw worden, maar van Sociale Zaken. Partijleider Segers werd echter weggespeeld door de andere onderhandelaars (Rutte, Buma en Pechtold) en nu zit Schouten op hét ‘spagaatministerie’ – altijd boze boeren, apathische burgers en alleen aandacht als er iets misgaat.

Nog iets wat benoemd moet worden: ik bedoel het niet cynisch als ik zeg dat het indrukwekkend was hoe Schouten over haar persoonlijke leven vertelde. De dood van haar vader, haar jeugd op de boerderij, haar alleenstaande moederschap: Schouten sprak helder, zonder sentiment maar wel degelijk persoonlijk. Haar jeugd op de boerderij heeft alleen niks met haar ministerschap van landbouw te maken. Abbring vroeg er nog naar, of landbouw haar voorkeur was bij de formatie, maar liet Schouten wegkomen met een ontkenning. En zo bleef de platte suggestie in de lucht hangen dat boerendochter Schouten nu de opperboer is geworden en dat doet de minister ernstig tekort – alsof iemand die van de boerderij komt zich niet met iets anders dan landbouw bezig kan houden.

Carola Schouten bleef professioneel genuanceerd, en zei net iets meer dan helemaal niets

Want het was niet enkel door het gebrek aan weerstand van haar journalistieke gesprekspartner dat Carola Schouten zich een bijzonder vaardig politica toonde. Dat ze zei blij te zijn met alle aandacht voor haar portefeuille is natuurlijk op zijn hoogst maar halfwaar. Hoewel ze gewaardeerd is bij het grote publiek, is de vete die ze al vanaf het begin van haar ministerschap heeft met de boeren een groot probleem voor haar politieke carrière. Eerst beschuldigde ze melkveehouders collectief van fraude, om dat vervolgens weer terug te moeten nemen omdat het niet waar was – gelukkig voor Schouten was Abbring dat vergeten, of was het onderwerp verboden door Schoutens woordvoerder. En vervolgens begon de stikstofaffaire – de stortbui die de agrarische emmer liet overlopen.

Natuurlijk ging het daar wel over, maar Schouten bleef professioneel genuanceerd. Ze zei net iets meer dan helemaal niks, toonde begrip voor de boeren en liet zien de landbouw te begrijpen – toch die jeugd. Maar heel veel verder dan een weinig concrete uitleg over haar plan voor ‘circulaire landbouw’ en de constatering dat daar geen geld voor is, kwam het na al die woorden in feite niet. Dat, en het feit dat ze haar bewondering uitsprak voor landbouwminister en latere EU-landbouwcommissaris Sicco Mansholt, zal de boeren (die zich overigens letterlijk voor de deur van de VPRO hadden verzameld) niet hebben gerustgesteld. Vergeet niet dat Mansholt de catastrofale gevolgen van zijn eigen landbouwbeleid nota bene zelf heeft voorzien; het liet vooral Schouten er nogal hulpeloos uitzien.

Daarmee stuiten we op de paradoxale werking van het huidige medialandschap. Een minister die op hetzelfde moment laat zien maar weinig controle over haar portefeuille te hebben, strijkt nog in dezelfde zin de plooien glad die bij het grote publiek voor electorale problemen kunnen leiden. Dat, meer dan het ontbreken van een empathische discussie over dierenwelzijn en natuurbehoud, zou de (politieke) conclusie van zondagavond moeten zijn.

De helderheid waarmee Schouten over haar eigen geloof sprak was bijzonder

Alleen ligt dat, nogmaals, niet aan de vaardigheid van Carola Schouten als politica. In dat opzicht was ik zeer van de minister onder de indruk – vooral toen het, in de tweede helft, persoonlijker werd. Haar bereidheid de donkere kanten van de geschiedenis in de ogen te kijken was bewonderenswaardig. Toen ze sprak over Auschwitz en Primo Levi, over de Argentijnse dictatuur of Golda Meïr, Tel Aviv of de burgeroorlog in Syrië, deed Schouten dat met ernst en gewicht en bleek ze de opdracht die ze zichzelf heeft gegeven heel serieus te nemen: ‘Wat Levi mij leert is steeds de vraag te stellen: zie ik de mens?’

Een opdracht die uiteindelijk religieus is, zoals men van een confessioneel politica mag verwachten. Ook dat was bijzonder, de helderheid waarmee Schouten over haar eigen geloof sprak. Zonder de gebruikelijke Haagse clichés, als opdracht om zelf na te denken, geformuleerd door iemand die toont dat te doen en te kunnen – nadenken.

Al was dat wel nadat ze een fragment liet zien uit The Two Popes (Fernando Meirelles, 2019), een film over de abdicatie van paus Benedictus XVI en zijn relatie met zijn opvolger, Franciscus. Maar wacht even, een politica van de ChristenUnie die naar de Rooms Katholieke Kerk verwijst? Daar zit iets achter. Haar partij zit namelijk al langer achter de katholieke stem aan – al mogen ze niet zomaar lid worden zonder de Protestantse leer te onderschrijven.

Waar Carola Schouten mee bezig was wordt in Duitsland Merkeln genoemd: zo weinig mogelijk zeggen, zo min mogelijk doen. Dat wil zeggen: ze was aan het werk en vaardig ook. Ik bedoel het helemaal niet als een verwijt, politiek gaat over macht. Carola Schouten liet zien dat dat niet altijd met grote woorden hoeft, dat politieke vaardigheid niet altijd hoeft te vervallen in cynisch geschreeuw maar ook mét inhoud bedreven kan worden door mensen die zelf nadenken. Ze haalde een aantal streken uit maar deed het met grote oprechtheid – precies zoals bondskanselier Merkel zou doen.

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Ik wacht hier 2

Ik wacht hier

''Terwijl ik door de winkel liep, hield ik haar in de gaten. Ze had lang, donker haar, dat bijna tot haar middel viel. Ze droeg een spijkerbroek en een shirt met een naamplaatje. Ik pakte een kaart en legde hem weer terug. Iets dichterbij kon ik haar naam lezen: Alice.'' Lees meer

Vanaf het moment dat ze elkaar ontmoeten, zijn Erin en Alice onafscheidelijk. Dankzij Alice wordt alles beter. Niets lijkt een intense vriendschap in de weg te staan. Of toch niet? Lees het in een voorpublicatie van Ik wacht hier, het debuut van Else Boer. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

AVS: 1

Kerstrituelen

Deze week geven onze redacteurs tips om de kerst mee door te komen. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Het Vertrek (7) - De Beweging

Het Vertrek (7) - De Beweging

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de zevende en laatste aflevering. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen? 1

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen?

In de docu White Cube, die onlangs op het IDFA in première ging, zien we dat Renzo Martens zich naast documentairemaker en kunstenaar ook opstelt als hulpverlener en bedrijfsleider in de Democratische Republiek Congo. Hij wil iets terugdoen voor voormalige plantagearbeiders. Iris van der Werff vraagt zich af hoe houdbaar dat is. Lees meer

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Vergeet het lichaam van de ander niet

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan