Asset 14

Zomergast Carola Schouten bedreef drie uur lang politiek

Zomergast Carola Schouten bedreef drie uur lang politiek

Zomergast Carola Schouten was persoonlijk en open, zag Daan Steinebach, maar ze zei ook nét iets meer dan helemaal niets. Aan het eind van de avond bleek de kijker toch gewoon weer bijna drie uur naar politiek te hebben gekeken.

Eerste hulp bij ministers in nood, zo ongeveer schijnt de redactie van Zomergasten haar taak te begrijpen. Dat ze een zittend minister uitnodigt is op zichzelf nog niet eens zozeer het probleem; het kritisch bevragen van machthebbers is immers een belangrijke journalistieke taak. Het probleem is dat een politieke Zomergast zelden echt kritisch bevraagd wordt. Het verklaart in elk geval waarom Carola Schouten zich ertoe heeft laten verleiden om zich te laten interviewen door Janine Abbring. En ze heeft geen ongelijk gekregen.

Eerst even iets benoemen wat belangrijker is dan het lijkt: Schouten wílde helemaal geen minister van Landbouw worden, maar van Sociale Zaken. Partijleider Segers werd echter weggespeeld door de andere onderhandelaars (Rutte, Buma en Pechtold) en nu zit Schouten op hét ‘spagaatministerie’ – altijd boze boeren, apathische burgers en alleen aandacht als er iets misgaat.

Nog iets wat benoemd moet worden: ik bedoel het niet cynisch als ik zeg dat het indrukwekkend was hoe Schouten over haar persoonlijke leven vertelde. De dood van haar vader, haar jeugd op de boerderij, haar alleenstaande moederschap: Schouten sprak helder, zonder sentiment maar wel degelijk persoonlijk. Haar jeugd op de boerderij heeft alleen niks met haar ministerschap van landbouw te maken. Abbring vroeg er nog naar, of landbouw haar voorkeur was bij de formatie, maar liet Schouten wegkomen met een ontkenning. En zo bleef de platte suggestie in de lucht hangen dat boerendochter Schouten nu de opperboer is geworden en dat doet de minister ernstig tekort – alsof iemand die van de boerderij komt zich niet met iets anders dan landbouw bezig kan houden.

Carola Schouten bleef professioneel genuanceerd, en zei net iets meer dan helemaal niets

Want het was niet enkel door het gebrek aan weerstand van haar journalistieke gesprekspartner dat Carola Schouten zich een bijzonder vaardig politica toonde. Dat ze zei blij te zijn met alle aandacht voor haar portefeuille is natuurlijk op zijn hoogst maar halfwaar. Hoewel ze gewaardeerd is bij het grote publiek, is de vete die ze al vanaf het begin van haar ministerschap heeft met de boeren een groot probleem voor haar politieke carrière. Eerst beschuldigde ze melkveehouders collectief van fraude, om dat vervolgens weer terug te moeten nemen omdat het niet waar was – gelukkig voor Schouten was Abbring dat vergeten, of was het onderwerp verboden door Schoutens woordvoerder. En vervolgens begon de stikstofaffaire – de stortbui die de agrarische emmer liet overlopen.

Natuurlijk ging het daar wel over, maar Schouten bleef professioneel genuanceerd. Ze zei net iets meer dan helemaal niks, toonde begrip voor de boeren en liet zien de landbouw te begrijpen – toch die jeugd. Maar heel veel verder dan een weinig concrete uitleg over haar plan voor ‘circulaire landbouw’ en de constatering dat daar geen geld voor is, kwam het na al die woorden in feite niet. Dat, en het feit dat ze haar bewondering uitsprak voor landbouwminister en latere EU-landbouwcommissaris Sicco Mansholt, zal de boeren (die zich overigens letterlijk voor de deur van de VPRO hadden verzameld) niet hebben gerustgesteld. Vergeet niet dat Mansholt de catastrofale gevolgen van zijn eigen landbouwbeleid nota bene zelf heeft voorzien; het liet vooral Schouten er nogal hulpeloos uitzien.

Daarmee stuiten we op de paradoxale werking van het huidige medialandschap. Een minister die op hetzelfde moment laat zien maar weinig controle over haar portefeuille te hebben, strijkt nog in dezelfde zin de plooien glad die bij het grote publiek voor electorale problemen kunnen leiden. Dat, meer dan het ontbreken van een empathische discussie over dierenwelzijn en natuurbehoud, zou de (politieke) conclusie van zondagavond moeten zijn.

De helderheid waarmee Schouten over haar eigen geloof sprak was bijzonder

Alleen ligt dat, nogmaals, niet aan de vaardigheid van Carola Schouten als politica. In dat opzicht was ik zeer van de minister onder de indruk – vooral toen het, in de tweede helft, persoonlijker werd. Haar bereidheid de donkere kanten van de geschiedenis in de ogen te kijken was bewonderenswaardig. Toen ze sprak over Auschwitz en Primo Levi, over de Argentijnse dictatuur of Golda Meïr, Tel Aviv of de burgeroorlog in Syrië, deed Schouten dat met ernst en gewicht en bleek ze de opdracht die ze zichzelf heeft gegeven heel serieus te nemen: ‘Wat Levi mij leert is steeds de vraag te stellen: zie ik de mens?’

Een opdracht die uiteindelijk religieus is, zoals men van een confessioneel politica mag verwachten. Ook dat was bijzonder, de helderheid waarmee Schouten over haar eigen geloof sprak. Zonder de gebruikelijke Haagse clichés, als opdracht om zelf na te denken, geformuleerd door iemand die toont dat te doen en te kunnen – nadenken.

Al was dat wel nadat ze een fragment liet zien uit The Two Popes (Fernando Meirelles, 2019), een film over de abdicatie van paus Benedictus XVI en zijn relatie met zijn opvolger, Franciscus. Maar wacht even, een politica van de ChristenUnie die naar de Rooms Katholieke Kerk verwijst? Daar zit iets achter. Haar partij zit namelijk al langer achter de katholieke stem aan – al mogen ze niet zomaar lid worden zonder de Protestantse leer te onderschrijven.

Waar Carola Schouten mee bezig was wordt in Duitsland Merkeln genoemd: zo weinig mogelijk zeggen, zo min mogelijk doen. Dat wil zeggen: ze was aan het werk en vaardig ook. Ik bedoel het helemaal niet als een verwijt, politiek gaat over macht. Carola Schouten liet zien dat dat niet altijd met grote woorden hoeft, dat politieke vaardigheid niet altijd hoeft te vervallen in cynisch geschreeuw maar ook mét inhoud bedreven kan worden door mensen die zelf nadenken. Ze haalde een aantal streken uit maar deed het met grote oprechtheid – precies zoals bondskanselier Merkel zou doen.

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Bram Dirven is oud-chef Illustratie van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Galatea 1

Galatea

Een bezoek aan een Airbnb aan zee blijkt ook een bezoek aan asfalt, beton en een cementfabriek te betekenen. Andrea Koll plaatst dit beeld in dit door haar zelf geïllustreerde, tweestemmige gedicht tegenover het beeld van de door Pygmalion uit ivoor gemaakte Galatea. Lees meer

Nieuwe Barbaren 1

Nieuwe Barbaren

Met het essay 'Nieuwe barbaren' over de Kafkaëske, sci-fi serie Severance won Jacob Koolstra in 2024 de Drift Essaywedstrijd. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst 7

Dit maakten onze 1.660 kunstverzamelaars mogelijk in 2023

Kunstverzamelaars dragen bij aan onze missie om nieuw talent te ondersteunen. We leggen graag uit hoe we de donaties in 2023 hebben besteed. Lees meer

:Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Marthe van Bronkhorst bekijkt Europa als een treinreis en stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen als het zijn van de conducteur op die rammelende trein. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 7

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 3)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 6

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Nooit Verzonden - wacht op titel

Afscheidsbrief aan een waardeloze dokter

Er zijn nog steeds dokters die de gezondheidsklachten van hun patiënten niet serieus nemen. Luuk Schokker schreef een openhartige brief aan één van hen. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1) 1

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

Zo beweegt ze niet

Zo beweegt ze niet

Ze had zich er grondig op voorbereid. Spotify-playlists, het juiste jurkje, en zelfs een plan voor gespreksonderwerpen. Maar nu, in de rij voor de club, voelt alles vreemd en ongepast. Een audioverhaal van Lakaver (Werner de Valk en Roderik Maes). Lees meer

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

"Ofwel we noemen mij voortaan een tokkie, en ik zal de titel met trots dragen. Of we stoppen met het gebruik van het woord tokkie en laten het weer alleen een familienaam zijn." In deze gastcolumn geeft Anne Schepers een ijzersterk pleidooi tegen het negatieve gebruik van het woord 'tokkie'. Lees meer

Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

Relatietherapie voor een  meningsverschil over AI en kunst 1

Relatietherapie voor een meningsverschil over AI en kunst

Drie kunstenaars komen samen om te praten over de relatie tussen AI en kunst. Twee verschillen flink van mening, de derde bemiddelt. Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Steun Hard//hoofd en verzamel kunst!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe schrijvers en kunstenaars. We zijn al dertien jaar gratis toegankelijk en advertentievrij. Zo’n vrije ruimte is harder nodig dan ooit. Steun de makers van de toekomst; sluit je vóór 1 juli aan als kunstverzamelaar en ontvang in juli een unieke print van Hanane El Ouardani!

Word kunstverzamelaar