Asset 14

Zomergast Carola Schouten bedreef drie uur lang politiek

Zomergast Carola Schouten bedreef drie uur lang politiek

Zomergast Carola Schouten was persoonlijk en open, zag Daan Steinebach, maar ze zei ook nét iets meer dan helemaal niets. Aan het eind van de avond bleek de kijker toch gewoon weer bijna drie uur naar politiek te hebben gekeken.

Eerste hulp bij ministers in nood, zo ongeveer schijnt de redactie van Zomergasten haar taak te begrijpen. Dat ze een zittend minister uitnodigt is op zichzelf nog niet eens zozeer het probleem; het kritisch bevragen van machthebbers is immers een belangrijke journalistieke taak. Het probleem is dat een politieke Zomergast zelden echt kritisch bevraagd wordt. Het verklaart in elk geval waarom Carola Schouten zich ertoe heeft laten verleiden om zich te laten interviewen door Janine Abbring. En ze heeft geen ongelijk gekregen.

Eerst even iets benoemen wat belangrijker is dan het lijkt: Schouten wílde helemaal geen minister van Landbouw worden, maar van Sociale Zaken. Partijleider Segers werd echter weggespeeld door de andere onderhandelaars (Rutte, Buma en Pechtold) en nu zit Schouten op hét ‘spagaatministerie’ – altijd boze boeren, apathische burgers en alleen aandacht als er iets misgaat.

Nog iets wat benoemd moet worden: ik bedoel het niet cynisch als ik zeg dat het indrukwekkend was hoe Schouten over haar persoonlijke leven vertelde. De dood van haar vader, haar jeugd op de boerderij, haar alleenstaande moederschap: Schouten sprak helder, zonder sentiment maar wel degelijk persoonlijk. Haar jeugd op de boerderij heeft alleen niks met haar ministerschap van landbouw te maken. Abbring vroeg er nog naar, of landbouw haar voorkeur was bij de formatie, maar liet Schouten wegkomen met een ontkenning. En zo bleef de platte suggestie in de lucht hangen dat boerendochter Schouten nu de opperboer is geworden en dat doet de minister ernstig tekort – alsof iemand die van de boerderij komt zich niet met iets anders dan landbouw bezig kan houden.

Carola Schouten bleef professioneel genuanceerd, en zei net iets meer dan helemaal niets

Want het was niet enkel door het gebrek aan weerstand van haar journalistieke gesprekspartner dat Carola Schouten zich een bijzonder vaardig politica toonde. Dat ze zei blij te zijn met alle aandacht voor haar portefeuille is natuurlijk op zijn hoogst maar halfwaar. Hoewel ze gewaardeerd is bij het grote publiek, is de vete die ze al vanaf het begin van haar ministerschap heeft met de boeren een groot probleem voor haar politieke carrière. Eerst beschuldigde ze melkveehouders collectief van fraude, om dat vervolgens weer terug te moeten nemen omdat het niet waar was – gelukkig voor Schouten was Abbring dat vergeten, of was het onderwerp verboden door Schoutens woordvoerder. En vervolgens begon de stikstofaffaire – de stortbui die de agrarische emmer liet overlopen.

Natuurlijk ging het daar wel over, maar Schouten bleef professioneel genuanceerd. Ze zei net iets meer dan helemaal niks, toonde begrip voor de boeren en liet zien de landbouw te begrijpen – toch die jeugd. Maar heel veel verder dan een weinig concrete uitleg over haar plan voor ‘circulaire landbouw’ en de constatering dat daar geen geld voor is, kwam het na al die woorden in feite niet. Dat, en het feit dat ze haar bewondering uitsprak voor landbouwminister en latere EU-landbouwcommissaris Sicco Mansholt, zal de boeren (die zich overigens letterlijk voor de deur van de VPRO hadden verzameld) niet hebben gerustgesteld. Vergeet niet dat Mansholt de catastrofale gevolgen van zijn eigen landbouwbeleid nota bene zelf heeft voorzien; het liet vooral Schouten er nogal hulpeloos uitzien.

Daarmee stuiten we op de paradoxale werking van het huidige medialandschap. Een minister die op hetzelfde moment laat zien maar weinig controle over haar portefeuille te hebben, strijkt nog in dezelfde zin de plooien glad die bij het grote publiek voor electorale problemen kunnen leiden. Dat, meer dan het ontbreken van een empathische discussie over dierenwelzijn en natuurbehoud, zou de (politieke) conclusie van zondagavond moeten zijn.

De helderheid waarmee Schouten over haar eigen geloof sprak was bijzonder

Alleen ligt dat, nogmaals, niet aan de vaardigheid van Carola Schouten als politica. In dat opzicht was ik zeer van de minister onder de indruk – vooral toen het, in de tweede helft, persoonlijker werd. Haar bereidheid de donkere kanten van de geschiedenis in de ogen te kijken was bewonderenswaardig. Toen ze sprak over Auschwitz en Primo Levi, over de Argentijnse dictatuur of Golda Meïr, Tel Aviv of de burgeroorlog in Syrië, deed Schouten dat met ernst en gewicht en bleek ze de opdracht die ze zichzelf heeft gegeven heel serieus te nemen: ‘Wat Levi mij leert is steeds de vraag te stellen: zie ik de mens?’

Een opdracht die uiteindelijk religieus is, zoals men van een confessioneel politica mag verwachten. Ook dat was bijzonder, de helderheid waarmee Schouten over haar eigen geloof sprak. Zonder de gebruikelijke Haagse clichés, als opdracht om zelf na te denken, geformuleerd door iemand die toont dat te doen en te kunnen – nadenken.

Al was dat wel nadat ze een fragment liet zien uit The Two Popes (Fernando Meirelles, 2019), een film over de abdicatie van paus Benedictus XVI en zijn relatie met zijn opvolger, Franciscus. Maar wacht even, een politica van de ChristenUnie die naar de Rooms Katholieke Kerk verwijst? Daar zit iets achter. Haar partij zit namelijk al langer achter de katholieke stem aan – al mogen ze niet zomaar lid worden zonder de Protestantse leer te onderschrijven.

Waar Carola Schouten mee bezig was wordt in Duitsland Merkeln genoemd: zo weinig mogelijk zeggen, zo min mogelijk doen. Dat wil zeggen: ze was aan het werk en vaardig ook. Ik bedoel het helemaal niet als een verwijt, politiek gaat over macht. Carola Schouten liet zien dat dat niet altijd met grote woorden hoeft, dat politieke vaardigheid niet altijd hoeft te vervallen in cynisch geschreeuw maar ook mét inhoud bedreven kan worden door mensen die zelf nadenken. Ze haalde een aantal streken uit maar deed het met grote oprechtheid – precies zoals bondskanselier Merkel zou doen.

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur denkt mee over de koers van het tijdschrift en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 43

Lekker soggen

Deze week worden onze redacteurs blij van lachen om Mark R., lessen over de media en het kunnen bijdragen aan de vismigratie in Utrecht. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Eindelijk lente

Eindelijk lente

Deze week worden we blij van een fijn boek, roze k-pop en Den Bosch. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

De dochter van Baba Yaga met illustratie van Micky Dirkzwager

De dochter van Baba Yaga

Saar, een slapeloze studente, leeft op dubbeldrop en kan haar ex niet vergeten. Op een nacht belt ze haar moeder. ‘Vanaf mijn drieëntwintigste werd het allemaal beter, Saar.’ Is er hoop? Een rauw sprookje van Lena Plantinga over het herstellen van je vrouwelijke intuïtie, of pogingen doen tot. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Alsof het stil was 1

Alsof het stil was

In dit korte verhaal van Janna Claudius slapen een van elkaar vervreemde moeder en dochter een nachtje op dezelfde kamer. Lees meer

Alles Vijf Sterren: We bekijken het positief

We bekijken het positief

Deze week worden we blij van LuckyTV, een WhatsAppgroep en een tweeëntwintig jaar oude miniserie over kunst. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer