Wie nieuwe kleding koopt, kan kopen volgens de 'see now, buy now'-mantra, maar de tweedehandsmarkt vormt een natuurlijke drempel voor see. Zie het item dat je wilt hebben eerst maar eens te vinden. Wie enkel tweedehands koopt, moet daarnaast ook afstappen van de 'ik wil dit, dus ik koop precies dat'-verwachting. Bij vintage winkels, kringlopen of via online platforms als Vinted is het aanbod eenmaal anders, en trends die nu op sociale media voorbijkomen zijn vaak nog niet in de tweedehandsmarkt beland.
Kopen wordt zo een heerlijke zoektocht, een verkenning, een avontuur! En in dat zoeken en verkennen kom je soms – eigenlijk best vaak – items tegen die je verrassen. Je komt items tegen die soms zelfs veel leuker of beter blijken dan je je had voorgesteld tijdens het ronddwalen door de kringloop. Zij die niet altijd precies krijgen waar ze om vragen, worden verrast. Maar die verrassing staat nu onder druk.
Het nieuwste voorbeeld van AI-modeverweving: Vestiaire Collective en OpenAI. Vestiaire is een platform vergelijkbaar met Vinted of Marktplaats, maar dan specifiek voor luxury en designer mode-items. Het begon in 2009 met zo'n 3000 kledingstukken afkomstig uit de kasten van vrienden en familie van de oprichters, maar is uitgegroeid tot een bedrijf dat opereert in ruim zeventig landen. Op de website worden dagelijks meer dan 30.000 items aan het aanbod toegevoegd, en dat succes zorgt ook voor uitdagingen. Wie zo veel items probeert te verkopen gaat zich afvragen: hoe verkoop je zoveel spullen? Laat er nou in deze tijd een kansrijke, kapitalistische natte droom bestaan: chatbots die je vertellen wat je zoekt en het direct voor je vinden.
Is het een verrassing dat AI ingezet wordt om consumentengedrag richting nog meer aankopen te sturen? Nee. Daarnaast haalt mode al langer inspiratie uit technologie: zo flirtte mode midden jaren 60 met tech in de vorm van Space Age fashion, waarin Pierre Cardin en Paco Rabanne grote namen waren. (Die laatste maakte bijvoorbeeld de kostuums voor Space Age-cultclassic Barbarella (1968) – een kijktipje.) Toch is het specifiek de combinatie Vestiaire en OpenAI die schuurt, en daar wil ik het graag even over hebben.
Een actie als deze had ik verwacht van Zara of Shein, maar niet van een tweedehands kledingplatform
Was niet ooit de meerwaarde van tweedehands kleding kopen dat het beter is voor het milieu? (Er is nog altijd genoeg kleding op de aarde om de komende vijf generaties te kleden als we de kledingproductie nu volledig zouden stilleggen. Ik schreef er al heel, erg, vaak over.) Is het dan niet een beetje raar om die tweedehands aankopen te doen via een systeem waarvan het bekend is dat het totaal niet duurzaam is? Dat zoveel druk op het milieu zet? Dat onethisch tot stand is gekomen door het hele internet leeg te schrapen en als 'oefenmateriaal' te claimen?
Mijn punt is: een actie als deze had ik verwacht van Zara of Shein, maar niet van een tweedehands kledingplatform. De reacties op de samenwerking zijn ook zeker niet allemaal positief. Vintagekopers vinden de jacht naar een item vaak juist leuk: het zoeken en de verrassing waar ik het eerder over had. Het verkennen en ronddwalen waardoor je jezelf ineens op pagina 48 van eBay bevindt, speurend naar dat ene item in je maat en het mogelijk alsnog niet vinden. Het vol passie blijven zoeken en gedurende maanden precies diezelfde online krochten af te struinen in de hoop toch de modespeld in de vintage hooiberg te vinden: hét páreltje. We voelen veel frictie over AI, maar is er nog aandacht voor de frictie - de zoektocht, met mogelijk een verrassing - zonder AI?
Vestiaire speelt door de samenwerking met OpenAI in op het koopgedrag van de gemiddelde Shein-consument. Het is alsof ze zeggen: wij (Vestiaire) wensen bij deze dat jij je gedraagt als de fast fashion koper, die we eerder niet naar onze app kregen, maar bij nader inzien toch ook graag in onze app zien! Bedenk dat je een item wil, vind het direct en koop het meteen! Wat Vestiaire hiermee creëert is een 'see now, buy now'-principe voor de tweedehands markt, maar moeten we dat wel willen? Is de tweedehands markt niet een plek waar we gedwongen worden vertraagd te consumeren en onszelf dus kunnen aanleren om doordachter en duurzamer te kopen? Als de tweedehands markt in een fast fashion jasje wordt gestoken, waar gaan we dan leren en experimenteren om betere consumenten te worden?
Loïs Blank Loïs Blank (zij/haar, 1998) studeerde af in filosofie van de mode en is mateloos geïnteresseerd in cultuur en esthetiek. Ze werkt als online redacteur bij Mediahuis, is adjunct-uitgever van Hard//hoofd en schrijft maandelijks een column over mode.
Amber Pieren (2001) is een illustrator uit Amersfoort. Haar interesse in de huidige tijdgeest en ‘pop culture’ zorgen voor kleurrijke digitale beeldverhalen met een vleugje humor. De illustraties zijn opgebouwd door middel van een mix van lijnwerk, kleurvlakken en tekst. Het liefst een beetje bizar en het liefst met het gebruik van neon roze.
