De beste moralistische boeken zijn tijdloos, denk maar aan Jane Austen en Annie M.G. Schmidt. Maar hoewel de problematiek universeel is, blijkt de aankleding soms storend oubollig naar mijn smaak. Bot gezegd: soms heb ik geen zin in advies uit de tijd van voor razendsnel internet en soms wil ik een verhaal zonder korsetten en ‘mijnheren’, maar mét rockmuziek en smartphones. Gelukkig hoef ik hiervoor niet zelf epilogen te schrijven waarin Pluk van de Petteflet worstelt met het opgroeien in een stuurloze generatie die volwassen worden wanhopig uitstelt. Nee, daarvoor lees ik het werk van de Canadese striptekenaar Bryan Lee O’Malley.
O’Malley verkent in zijn werk eenentwintigste-eeuwse problemen door deze te combineren met één compleet geflipt element. In zijn debuut Lost at Sea uit 2003 zweert het hoofdpersonage bijvoorbeeld het contact met anderen kwijt te zijn omdat een kat haar ziel heeft gestolen. In Seconds uit 2014 verkent O’Malley de verstikking van ‘wat als’-gedachten door Katy, een ambitieuze chefkok, de mogelijkheid te geven de ‘fouten’ in haar leven te corrigeren. Een cliché waar wij allemaal wel eens over hebben gedroomd, maar de auteur weet dit verrassend vers te serveren.
O’Malleys beste werk is echter de zesdelige serie Scott Pilgrim. Hierin moet de titulaire twintiger Scott de zeven kwade exen van zijn nieuwe liefde Ramona verslaan voor de relatie officieel kan zijn.
Lijkt dit jou wel lollig vermaak, dan ben je in O'Malleys val getrapt
Dit bedoelt zij letterlijk, gezien het Toronto van Scott Pilgrim de regels volgt van klassieke beat-‘em-up videospellen uit de jaren negentig. Verslagen exen spatten in munten uiteen, Scott gaat soms een level omhoog en niemand kijkt raar op wanneer de personages tijdens huisfeestjes elkaar met honkbalknuppels te lijf gaan. Lijkt dit jou wel lollig vermaak, dan ben je O’Malleys val getrapt. Tussen de gevechten door blijken de personages en relaties in Scott Pilgrim namelijk pijnlijk herkenbaar voor de doorsnee twintiger. Het ‘versla de slechteriken en win het meisje’-plot verandert hierdoor in een verhaal over de moeizame omgang tussen de ‘technisch’ volwassenen personages. Zo weigert Ramona verantwoordelijkheid te nemen voor haar verleden, is Scott koppig tot op het narcistische toe en kunnen de exen maar moeilijk verkroppen dat zij gedumpt zijn. Het ware verhaal is dan ook de vraag of Scott, zo overtuigd dat hij de held van het verhaal is, niet eigenlijk de achtste bittere ex in de maak is. Zo trakteert O’Malley de lezer op een grijs gebied wat vooral voor lezers met zwart-witte, goed-tegen-kwaad-fantasieën ongemakkelijk dicht bij huis kan komen. Waar de lezer in het eerste boek nog juicht bij mokerslagen van stripgeweld, blijken de momenten van introspectie uiteindelijk de ware overwinningen te zijn.
Is het oeuvre van O’Malley dan zware kost? Welnee, de verhalen staan vol droge oneliners en visuele grappen die vaak inspelen op de frustraties en onbegrip van de lezer tegenover de stuurloze hoofdpersonages. Zo verklaart een bandlid van Scott na zijn zoveelste misstap: ‘Scott, if your life had a face, I’d punch it in the balls.’ Dus ben of ken jij iemand met keuzestress of een verloren ziel? Of, nog erger, beschouw je jezelf per definitie als een goed en degelijk mens? Kijk dan eens naar het dynamische werk van deze niet tijdloze Canadese striptekenaar. Rock ’n roll waar het korset van Elisabeth Bennet open van zou springen, maar tegelijkertijd pijnlijk herkenbaar als een zekere rode brandweerauto.
