Brengt tijdelijke onthouding van kleding, koffie en verjaardagscadeaus ons dichter bij een koopwoning? Of is het enkel in onze dromen dat een financiële detox grote, blijvende veranderingen weet te bewerkstelligen? Loïs Blank vraagt zich af wat er buiten beeld raakt wanneer we ons verliezen in de survival van No Spend September.
Laten we een spelletje spelen: je geeft enkel geld uit aan noodzakelijke vaste lasten.
Die kosten bestaan uit je huur of hypotheek, zorgverzekering, boodschappen en een sport- en telefoonabonnement. Daarnaast betaal je belastingen en los je je schulden af. Waar je mee stopt, is een koffietje kopen als je daar zin in hebt, een kaartje kopen voor een concert als een vriend iets doorstuurt, een boek kopen terwijl er nog ongelezen boeken op je nachtkastje liggen of een snack kopen als je daar trek in hebt. Kleding koop je niet en alleen als je enige paar kapot gaat, koop je nieuwe schoenen. Wat je al helemaal niet doet, is iets kopen dat enkel een esthetische functie heeft of een cadeau is voor iemand anders.
Nu wordt het spelletje al iets minder leuk, hè?
Je geeft niet op. Om jezelf niet in verleiding te brengen, ga je niet meer naar boekhandels, omzeil je koffiekraampjes tijdens je lunchwandeling en loop je niet meer spontaan winkels binnen. Na een paar dagen enkel te wandelen in de vorm van ontlopen, denk je: eigenlijk beter als ik niet meer naar buiten ga, al dat consumentisme daar! Je dateleven parkeer je ook, echt noodzakelijk is daten niet toch?
Verjaardagen van vrienden zijn lastig, vooral als ze het in een kroeg vieren en er wordt verwacht dat iedereen af en toe een rondje haalt. Is dat vaasje voor Pieter-Jan een noodzakelijke vaste last? Er zit maar één ding op: je stopt met het drinken van alcohol, dan verwacht niemand dat jij een rondje haalt. Geniaal.
Zie je jezelf al zo'n leven leiden?
Ik gok van niet, toch is dit nu een trend op TikTok onder de naam: No Spend September. Een maand lang geen geld uitgeven aan 'onnodige dingen' om bewustwording te krijgen van je uitgavepatroon. In de basis geen slecht idee, ik houd mijn kleding aankopen al jaren bij en leer daar nog altijd van. Maar wat ís bewustwording? En wanneer heb je dat bereikt?
TikTok staat vol met tips om No Spend September door te komen en dat komt over als een Hunger Games-achtige challenge: een wedstrijd die je met tips en tricks kunt doorstaan en waar je voorbereid aan kunt (en moet!) beginnen. Veelvoorkomend advies is om te gaan hardlopen, 'omdat dat gratis is', maar als je in augustus hardloopschoenen koopt, zodat je in september 'gratis' kunt rennen, ben je volgens mij meer bezig met het voldoen aan de 'wedstrijdregels' dan met bewustwording van je uitgavenpatroon of waar de hoge lasten tegenwoordig überhaupt het gevolg van zijn?
Nu minder uitgeven poetst kosten uit het verleden of de toekomst niet weg
Alsof mensen die in armoede leven (ruim een half miljoen in Nederland, en nog 1,1 miljoen bijna-arm) zich ook van tevoren voorbereiden? Terwijl ik de ene na de andere 'How to survive No Spend September'-video kijk, voelt het toch alsof dit armoede bagatelliseert tot 'minder geld uitgeven een kwestie van trucjes is'.
En ik snap het: het leven ís duur, graaiflatie rijst de pan uit en de vaste lasten zijn de afgelopen decennia veel harder gestegen dan het gemiddelde inkomen - tien jaar geleden kon een huishouden met een modaal inkomen een gemiddelde woning kopen, wie nu een huis met een gemiddelde koopprijs wil, komt gemiddeld een ton te kort. Dat neemt niet weg dat No Spend September de ozempic is voor bewustwording over uitgaven: lekker een maandje op de centen letten en dan in oktober een nieuwe wintercollectie aanschaffen en in november vol gas black friday.
Wat levert één maand onthouding op qua bewustwording, als die ene maand wordt gezien als een wedstrijd met een finishlijn?
No Spend September wordt door mensen die meedoen vaak omschreven als een financiële detox na de zomerperiode, maar dat is niet hoe uitgaven werken - nu minder uitgeven poetst kosten uit het verleden of de toekomst niet weg.
Wat deze trend in de hand werkt is dat als je in this economy moeilijk rondkomt, je dat zélf kunt oplossen met een paar trucjes. Maar dat koffietje minder gaat graaiflatie niet uitbalanceren. En dat je huur zo'n hoog percentage van je inkomen is, is 1) helemaal niet jouw schuld en 2) niet tegenop te sparen.
No Spend September zonder er de bewustwording uit te halen die je uitgavepatroon blijvend verandert, levert niks op voor jezelf en zorgt al helemaal niet voor systeemverandering vanuit overheden. Hoe zetten we druk op politiek beleid dat echte verandering teweeg kan brengen als we ons bezighouden met het ontlopen van winkels? No Spend September is een big spender wat betreft individualisme en valse hoop, en dat komt vooral de politiek goed uit.
Loïs Blank Loïs Blank (zij/haar, 1998) studeerde af in filosofie van de mode en is mateloos geïnteresseerd in cultuur en esthetiek. Ze werkt als online redacteur bij Mediahuis, is adjunct-uitgever van Hard//hoofd en schrijft maandelijks een column over mode.
Amber Pieren (2001) is een illustrator uit Amersfoort. Haar interesse in de huidige tijdgeest en ‘pop culture’ zorgen voor kleurrijke digitale beeldverhalen met een vleugje humor. De illustraties zijn opgebouwd door middel van een mix van lijnwerk, kleurvlakken en tekst. Het liefst een beetje bizar en het liefst met het gebruik van neon roze.
