Asset 14

Hou toch op over overbevolking

Hard//talk: Hou toch op over overbevolking

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In discussies over een verantwoordelijkere omgang met de aarde blijft een oeroude misvatting de kop opsteken. Maar overbevolking is een mythe – houd erover op, aldus Marte Hoogenboom.

Begin dit jaar stelden 37 wetenschappers, afkomstig uit zestien landen, een radicale verduurzaming van onze omgang met voedsel en de productie daarvan voor. Hun streven: het samenstellen van een dieet waarmee in 2050 tien miljard monden kunnen worden gevoed, en waarmee miljoenen klimaatdoden kunnen worden voorkomen. Het eetpatroon dat zij in het medische tijdschrift The Lancet voorstelden zou beter zijn voor onze gezondheid en de planeet. Zo vooruitstrevend als hun voorstel was, zo terughoudend en schadelijk waren de reacties van het grote publiek.

Nog altijd waart in brede kringen de misvatting rond dat niet een verspillende levensstijl aan de basis ligt van grootschalige klimaatontwrichting, maar simpelweg het aantal mensen dat op de planeet rondloopt. Het is een gevaarlijke gedachte, die omvangrijke problemen bagatelliseert en de aandacht in de klimaatkwestie van de daadwerkelijke vervuilers afleidt. De overbevolkingsmythe is al talloze malen onder de loep genomen en ontkracht. Het is onwaarschijnlijk dat de wereldbevolking ooit boven de twaalf miljard uit zal komen, en de geschiedenis heeft vooralsnog altijd laten zien dat de mensheid met technologische vooruitgang en andere levensstijlen in staat is een groeiende bevolking te onderhouden. De centrale kwestie is dus niet hoevéél mensen er op onze planeet leven, maar hoe zij met hun woonplaats omgaan.

Europeanen die het onderwerp geboortebeperking tegenkomen, hoeven niet snel bang te zijn dat het over hen gaat.

Het lijkt zo’n eenvoudige casus: kijk naar de enorme bevolkingsgroei in opkomende landen, dat kan toch nooit goed gaan? Het is echter duidelijk dat de kwestie veel gecompliceerder is. Waarom is dat besef zo moeilijk te verkopen? Drijft de overbevolkingsmythe enkel op onze menselijke neiging tot het wegkijken van onze verantwoordelijkheden? Ik ben bang van niet. Achter het argument van overbevolking schuilt vaak een xenofobisch sentiment, gevoed door een schrikbeeld van massamigratie richting het ‘Avondland’.

Europeanen die het onderwerp geboortebeperking tegenkomen, hoeven niet snel bang te zijn dat het over hen gaat. Eind vorig jaar stelde Wybren van Haga (VVD) nog voor om van geboortebeperking een topprioriteit te maken bij de ontwikkelingshulp in Afrika. Hij voerde er een beleefd gesprek over bij Jeroen Pauw, een aantal Kamerleden roerde zich en daarmee was de kous af. Hoe anders was de reactie op een tweet van de ASN-bank, eerder dat jaar, waarin de vraag werd gesteld hoe verantwoord het krijgen van een tweede kind is met een westerse klimaatvoetafdruk.

Het is niet ons aantal waarmee we onze leefomgeving om zeep helpen, het is onze omgang ermee. En dus is het de hoogste tijd dat we het overbevolkingsargument gaan zien voor wat het is: als een gevaarlijk verzinsel, een afleidingsmanoeuvre om het niet te hoeven hebben over de werkelijke drijfveer achter verregaande klimaatontwrichting en een drogreden die het verdient om in de kiem te worden gesmoord zodra ze de kop opsteekt.

Beeld: Janko Luin via Flickr.

Mail

Marte Hoogenboom (Amersfoort, 1994 en Amsterdam, 2019) was eindredacteur, toen adjunct-hoofdredacteur, toen hoofdredacteur, toen magazinechef en nu weer eindredacteur bij Hard//hoofd. Tussen het uitstellen door schrijft ze aan haar debuut, dat in 2041 verschijnt.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer