‘Met wie was je daar dan?’
Tja, daar ga je al.
Tegenover me zit een jonge vrouw met bruine haren en een mooie lach. Mijn tweede tinderdate. Het gesprek ging over vakanties en ik had net een leuke herinnering gedeeld over een casino in Warschau, waar twee mannen mij en mijn toenmalige vriendin volgden met notitieboekjes om onze ‘strategie’ te achterhalen. We hadden 30 euro gewonnen. Een topavond. Met wie was ik daar?
Technisch gezien zou het geen leugen zijn om te antwoorden: ‘met een vriendin.’ Maar ik gok dat mijn date het toch wel zou raden, dus ik lieg niet en mompel: ‘Met mijn ex.’
Haar gezicht betrekt een beetje. Ik heb zojuist regel nummer één van het daten gebroken, Neerlands grootste nog levende taboe ter sprake gebracht: de ex. Gedurende de avond komt de ex nog een paar keer om de hoek kijken.
‘Waar heb je gewoond?’
‘Waarom heb je nooit in het buitenland gestudeerd?’
‘Waarom ben je gaan sportklimmen?’
Wat wil je, als je vijf jaar lang lief en leed hebt gedeeld, samen hebt gewoond, en je het jaar daarna vooral met een zware depressie in bed hebt gelegen? In zeker driekwart van mijn favoriete herinneringen en verhalen komt de ex voor. Maar die zijn off limits.
Als de Romeinen een dictator hadden afgezet, gingen zij soms over tot damnatio memoriae. De naam van de gehate tiran werd uit de geschiedenisboeken geschrapt en van publieke gebouwen afgebeiteld. Bustes en standbeelden van de verdoemde leider werden vernietigd, en zelfs het uitspreken van de naam werd een strafbaar feit. Zo was het bijna alsof de persoon in kwestie nooit had bestaan.
In onze maatschappij krijgt de ex vaak dezelfde behandeling. Wie na de relatie nog foto’s van de ex op de telefoon heeft staan, kan op rare blikken van vrienden rekenen en haalt zich op zijn minst het ongenoegen van de nieuwe partner op de hals. Ook fysieke aandenkens in huis dienen in dozen te verdwijnen.
Ik moet zeggen: ik word daar goed ziek van. Nadat het ‘uit’ ging met de ex heb ik heel bewust met mezelf afgesproken dat dit een móóie herinnering zou worden. Natuurlijk is er gekwetst, maar ik ben mijn ex ook enorm dankbaar. Ik ging de relatie in als jochie van 19 en kwam eruit als man van 24. Mede door de ex ben ik geworden wie ik ben, en haar uit mijn verleden wissen is een deel van mijzelf wissen. Maar probeer dat maar eens uit te leggen aan iemand die het zelf niet heeft meegemaakt en dan de conclusie trekt dat je ‘nog niet over je ex heen’ bent.
Een paar maanden geleden heb ik een tijdje gedatet met een meisje dat net uit een lange relatie kwam. Uiteraard ging het vaak over de ex. Ik vond het een verademing; eindelijk was er de ruimte om fijne herinneringen te delen met iemand die daar begrip voor had, zonder de jaloezie, de meewarige blik en het oordelende vingertje. Zo kan het dus ook. Ik denk dat er heel wat mensen rondlopen die net als ik helemaal geen zin hebben om de ex als Romeinse tiran te behandelen en zich daar toch toe gedwongen voelen.
Dus bij dezen een oproep: geef elkaar wat meer ruimte om het verleden te koesteren. Wie altijd maar vooruit kijkt, vergeet waar hij vandaan komt. Wees wat liever voor elkaars herinneringen: gun elkaar de ex.
