Lisa Schamlé (33) onderzocht met een fotoreeks van haar grote teen de objectivering van het vrouwenlichaam.
Interview Lisa Schamlé door Stefanie Gordin. Alle foto's via Lisa Schamlé.
De Amsterdamse kunstenaar, acteur en fotograaf Lisa Schamlé werd een tijdje geleden door het Nederlandse radiostation SLAM! uitgenodigd om over haar laatste project My toe (uncensored) te praten. Schamlé: ‘Het interview vond om acht uur ‘s ochtends plaats en ik vond het grappig dat mensen met dit verhaal wakker zouden worden.’
Toen de coronapandemie ervoor zorgde dat Schamlé niemand kon fotografen en ze niet op de planken mocht staan, begon ze aan haar project My toe (uncensored). Het idee zat al langer in haar hoofd. ‘Ongeveer vijf jaar geleden kocht ik een nieuwe cameralens en begon ik foto’s te maken van mijn omgeving. Toevallig had ik net een pedicure laten doen, dus maakte ik in de badkamer foto’s van mijn grote teen. Toen ik de foto’s zag besefte ik pas hoe vreemd een teen eigenlijk is.’
In haar werk, dat vaak theatraal van aard is, combineert Schamlé humor met esthetiek. Ze probeert parallellen te trekken tussen ongerelateerde dingen en plaatst deze dingen vaak in een serie. ‘Er zijn verschillende lagen in systemen en het is interessant om de wereld voortdurend te bevragen, vooral de positie van vrouwen.’
Schamlé studeerde in 2015 als performer af aan de Toneelacademie in Maastricht en keerde daarna terug naar Amsterdam. ‘Performance zit tussen maken en spelen in. Je wordt opgeleid tot acteur, maar je leert ook om autonoom kunstenaar te zijn.’ Tegenwoordig werkt Schamlé als fotograaf en acteur aan verschillende projecten en is ze als kunstenaar actief.
‘Ik kreeg veel reacties dat tenen vies zijn, terwijl iedereen ze heeft.’
Schamlé laat zich leiden door haar werk. Ze begint met het vormelijke en daarna komt het onderzoek. ‘Het is vooral interessant als bepaalde dingen verstopt zijn.’ Deze dingen haalt ze graag naar boven om ze vervolgens uit te vergroten. ‘Ik kreeg veel reacties dat tenen vies zijn, terwijl iedereen ze heeft. Wat maakt het dan zo vies?’ Schamlé maakte ook een siliconen versie en sculptuur van haar grote teen. Hierdoor werd het project tastbaarder.
Interview gaat verder onder de foto.
Persoonlijke verzoeken via Only Fans
Schamlé plaatste de fotoreeks van haar teen op Instagram met de hashtag ‘Toe’. Kort erna begon ze onverwachts verschillende berichten van mannen te ontvangen die een voetfetisj hadden. ‘Mijn werk pakte me bij de hand en bracht me tot dit punt. Op straat word ik nagefloten en ben ik altijd een openbaar object. Ook op Instagram, het is banaal.’
Schamlé kreeg al snel de vraag of ze er geld mee wilde verdienen. ‘Ik vroeg mezelf af wat het verschil tussen sekswerk en kunst is. Het leek me een interessant idee om via mijn teen geld te verdienen voor mijn expositie, want dan hoefde ik geen subsidies aan te vragen. Het werd onderdeel van mijn onderzoek.’
‘Het bleek moeilijk om dit soort dingen veilig te doen. Iemand kan er snel met je foto’s vandoor gaan en ze doorverkopen.’ Schamlé besloot om voorzichtig te blijven en maakte zelf een account op Only Fans.
‘Ik heb er uiteindelijk niet genoeg geld mee verdiend om mijn expositie te betalen, maar dat was ook niet het uitgangspunt. Het ging vooral om het principe.’ Van de opvallendste gesprekken die ze online voerde met voet-fetisjisten maakte Schamlé screenshots. Tijdens de expositie konden de bezoekers de geanonimiseerde gesprekken op vier iPhones lezen.
‘Mensen hadden persoonlijke verzoeken. Iemand vroeg of ik mijn teen met lotion wilde insmeren en een ander wilde dat ik zijn naam op mijn teen schreef.’ Volgens Schamlé is dit een vorm van toe-eigening.
Interview gaat verder onder de foto.
Objectivering is overal
Volgens Schamlé is het thema van objectivering van het vrouwenlichaam een interessant onderzoeksveld. Schamlé vraagt zich vooral af hoe vrij je als vrouw in je seksualiteit kan zijn, zonder dat het toegeëigend wordt door een ander. ‘Kunnen we seksuele vrijheid vinden binnen het patriarchaat?’
‘Vroeger dacht ik ook altijd op deze manier. Ik nam vaak een man als hoofdpersonage.’
Schamlé merkt op dat vrouwen in haar omgeving veel minder werk krijgen dan mannen. Ze spreekt vooral over de theaterwereld. ‘De man is vaak het beginpunt in een verhaal en een universeel herkenbaar neutraal personage, waarbij de vrouw slechts een reflectie is. Vroeger dacht ik ook altijd op deze manier. Ik nam vaak een man als hoofdpersonage.’ Volgens Schamlé is er tegenwoordig in de kunstwereld wel steeds meer aandacht voor diversiteit en inclusiviteit.
In haar volgende werk focust Schamlé zich op de autowereld en Formule 1, waarin mannen centraal staan. Ze wil onderzoeken wat de rol van de vrouw daarin is. ‘Het thema dat ik bij mijn teen heb aangeraakt wil ik nog een stap verder brengen. Ik wil een auto objectiveren zoals het lichaam van de vrouw door mannen geobjectiveerd wordt.’ Seksualiteit is een van de meest politiek veelzijdige onderwerpen die er zijn.
Voor Schamlé is het belangrijk om dagelijks de verouderde concepten en genderrollen in de kunstwereld te bevragen. ‘Want wie bepaalt wat goed of slecht is?’
Een selectie van de teenfoto's van Lisa Schamlé. Klik op een foto om die groter te bekijken. Er opent een slideshow. Navigeer door te swipen of met de pijltjestoetsen.
