Asset 14

Voetbalspelletjes

Van de arcadehal op de Franse camping tot zweterige banken in muffe studentenkamers, Rutger vindt voetbalspelletjes magisch.

De opwinding onder gamers is eind september altijd weer voelbaar. Terwijl de bal overal in Europa al ruim een maand rolt, gaat nu ook op de spelcomputers het nieuwe voetbalseizoen van start. Twee weken geleden kwam PES 14 (Pro Evolution Soccer) uit en afgelopen vrijdag kwam FIFA 14 op de markt. De fans van het tactische spel Football Manager moeten nog tot eind oktober op het nieuwste deel wachten.



Voetbalspelletjes zijn magisch. De voetbalsport is wereldwijd immens populair vanwege de veelzijdigheid en daarmee samengaande onvoorspelbaarheid, en is daardoor extra uitdagend om zelf te spelen. Vanaf het eerste moment dat ik met de combinatie van spelcomputers en voetbal te maken kreeg – in de arcadehal van een Franse camping, waar ik geestdriftig de francs van mijn vader in de enorme kast duwde - was ik verslaafd. Het was 1994, ik was negen jaar oud. Als het geld op was en Italië in de laatste minuut toch de 1-2 achter Ed de Goey tikte, voelde ik me verschrikkelijk. Als ik na het eten het zakcentje van mijn vader kreeg, maakte een grote opwinding zich weer van mij meester. Zoals elk jongetje wilde ik profvoetballer worden, en droomde ik vaak dat ik met Jari Litmanen over straat liep hoog te houden. Het voetbalspelletje was een manier om verder te dromen terwijl ik wakker was.

Pishandjes



Maar mijn broertje en ik hadden geen spelcomputer en mochten slechts demo’s op de PC van mijn vader spelen, waardoor ik afhankelijk was van vriendjes. We weten allemaal dat kinderen keiharde opportunisten zijn, die elkaar omkopen met het vooruitzicht van levensgrote GI Joe-poppen en glijbanen van goud. Hele vriendschappen worden gebaseerd op een stuk speelgoed of een computerspel. Zo ging ik in groep zeven een week lang elke dag op bezoek bij Bart, een jongen die weinig vrienden had omdat het gerucht ging dat hij nooit zijn handen waste na het plassen en daarom ‘pishandjes’ had. Het rook vreemd in zijn huis, en zijn moeder bracht ons zo veel limonade dat ik een beetje misselijk werd. Hun computer stond in de keuken, en terwijl zijn moeder een paar meter naast ons het avondmaal bereidde speelden wij het fantastische FIFA 98: Road To World Cup. Zodra het spel werd opgestart en de inmiddels legendarische, met vet Amerikaanse accent uitgesproken aankondiging "E.A. Sports. It’s in the game" klonk, vergat ik al mijn afkeer van Bart en zijn leven, en dacht maar aan een ding: spelen.



FIFA 14

Toen we dan eindelijk voor kerst een Playstation kregen, werden mijn broertje en ik meteen voor een lastige keuze gesteld: FIFA of PES. Eerstgenoemde bezat de officiële licentie voor het gebruik van spelersnamen, maar de concurrent van het Japanse Konami had een realistischere gameplay. Dat gaf voor ons de doorslag, want als wij iets wilden, dan was het wel dat het ‘echt’ voelde. Het maakte ons niet uit dat Bergkamp ‘Bemkap’ heette en Ronald de Boer ‘Ron da Buuni’; de manier waarop de spelers bewogen gaf ons het gevoel dat we naar een wedstrijd op TV keken, terwijl wij de controllers in handen hadden. 



Ik groeide op met voetbalspelletjes. Zo kwam ik tijdens een potje PES voor het eerst met racisme in aanraking. Op een middag speelden we met Nigeria tegen Engeland. Onze schoonmaakster kwam binnen en keek over onze schouders mee. Toen zei ze goedkeurend met haar platte Amsterdamse accent: “Laat ze maar rennen, die apies.” Wij werden overmand door een onbekende emotie die ik nu herken als postkoloniale schaamte. Zodra ze de kamer verliet, zetten we verward de Playstation uit.



Kinderintroductie op het kapitalisme

Voetbalspelletjes vormen ook een goede kinderintroductie op het kapitalisme. Je moest elk jaar opnieuw het spel kopen, terwijl er niet heel veel aan veranderde. Net als bij een nieuwe iPhone werd er precies genoeg verbeterd om onze honger op te wekken, en we wilden natuurlijk ook dat alle transfers klopten zodat het weer realistisch aanvoelde. Dat laatste probeerden we sowieso gedurende het seizoen bij te houden door het spel zelf aan te passen in de edit mode. Hier kon je ook nieuwe spelers toevoegen. Als digitale Rembrandts sleutelden we aan de gezichten van nieuwe talenten. “Lijkt deze neus op die van Sneijder?” Het moest echt voelen, we wilden zo dicht mogelijk bij onze droom komen. Een keer speelde ik PES bij een vriend die zichzelf had gemaakt en in het Nederlands Elftal had gezet. Maar hij was hierbij té eerlijk te werk gegaan: over de rechterflank sjokte een dikke, matige voetballer.



Tijdens mijn studententijd ontdekte ik dat je voor het echte realisme Football Manager moest zijn. Met FIFA of PES leer je al de trucs van het spel zo goed kennen dat het alleen nog maar een uitdaging is om met China het WK te winnen (het lukte uiteindelijk). Maar in FM word je als trainer aangesproken op je denkvermogen, een kwaliteit die je niet alleen in het spel bezit. Ik ben inmiddels 28, en mijn kans op een carrière als profvoetballer is miniem geworden. Maar ik kan altijd nog trainer worden. Onlangs heb ik het spel samen met een vriend herontdekt. We begonnen uit nostalgie een potje, maar al snel konden we niet meer stoppen. We zegden afspraken met onze vriendinnen af om samen in een zweterige kamer naar een scherm te staren en met muisklikken talloze beslissingen te nemen.

Football Manager 14



In FM moet je contracten verlengen, met spelers in gesprek gaan, aankopen doen, de opstelling maken en tijdens de wedstrijd aanwijzingen roepen. Het klinkt misschien saai, maar de creatie van Sports Interactive is zo intelligent dat het bijna niet van het leven te onderscheiden valt. Je beperkte macht als toekijkende coach maakt wedstrijden bloedstollend spannend. De makers hebben van een beroep een hobby gemaakt. FM is net zo ontspannend als mijn echte werk: soms kom ik na een potje zo gestrest thuis dat ik echt even moet bijkomen. 



Realistische beperkingen

Wanneer FM opstart, voel ik dezelfde opwinding als toen ik tien was. Ook in dit spel zijn er natuurlijk trucs mogelijk, maar wij volgen opnieuw trouw de wetten van het realisme: Cruijff als assistent-coach bij Ajax? Dat zou Johan nooit doen, dus benaderen wij hem niet. Met de beperkte middelen van de realiteit is de uitdaging groter. Tegelijkertijd hebben we een alternatief universum gecreëerd: als we over voetbal praten maken we onderscheid tussen ‘onze’ Eriksen en ‘de echte’ Eriksen. Tijdens stille momenten in mijn huis dwalen mijn gedachten af naar ons team, waarmee we nu aan het seizoen 2014-2015 gaan beginnen (Nederland strandde in de kwartfinale van het WK, helaas).



Het FM-universum is zelfs zo geraffineerd, dat voetbalclub Everton in 2008 een deal met Sports Interactive sloot om de database van 370.000 spelers en stafleden te gebruiken voor hun scouting. Vorig jaar werd in Azerbeidjaan een student tot manager van het tweede elftal van topclub FC Baku benoemd, vanwege zijn successen in FM. Zo komen de virtuele en de echte wereld verrassend dicht bij elkaar. 



PES 14

Dit jaar is de game-strijd spannender dan ooit. De underdog PES verbaasde een decennium geleden door het ‘officiële’ FIFA bijna van de markt te verdringen, maar laatstgenoemde heeft de afgelopen vijf jaar een overtuigende comeback gemaakt. Vorig jaar werd FIFA zelfs vijfentwintig keer meer verkocht dan het teleurstellende PES. Dit jaar schijnen beide spellen weer aan elkaar gewaagd te zijn. De gameplay wordt nog levensechter, met stevige duels en fraaie heupbewegingen.



Al deze ontwikkelingen deden een columnist in The Guardian zich afvragen of voetbalgames niet te realistisch zijn geworden, waardoor het plezier is verdwenen. Maar mij kan het niet realistisch genoeg zijn.

Een eerdere versie van dit artikel verscheen in nrc.next.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Een mens zoals alle anderen

Een mens zoals alle anderen

Eva probeert zich in de metro te gedragen op een manier die voor normaal moet doorgaan, maar dat valt nog niet mee. Lees meer

Dé vluchteling bestaat niet

Dé vluchteling bestaat niet

Marthe van Bronkhorst hoort bij de huisartsenpraktijk verhalen van vluchtelingen. Ze raakt gefrustreerd, omdat de politiek niet ziet 'dat een individu meer is dan twee vierkante meter ruimte en een lichaam dat gevoed moet worden'. Lees meer

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos 2

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos

'ik miste collectieve haast / treinen waar de airco nooit gewerkt heeft / de eenheid die in eenzaamheid zit'. In gedichten die geuren naar 'oostblokstank' onderzoekt Francesca Birlogeanu vervreemding en verdwenen vaders. Lees meer

Column: Objectief gelukkiger met onszelf

Objectief gelukkiger met onszelf

Ook op vakantie blijkt de tijd niet stil te staan, merken Eva en haar vrienden in Zuid-Frankrijk. Gelukkig gaan ze er qua uiterlijk alleen maar op vooruit, vindt één van hen. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Automatische concepten 77

Lang niet alles klopte bij Zomergast Bessel van der Kolk

Van een echt gesprek kwam het niet, zag Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Dit is ook mijn vakantie

Dit is ook mijn vakantie

"Dit ben ik, met mijn nieuwe wandelschoenen, helemaal uitgerust en braaf nog." Hij hoogtevrees. Zij onverschrokken. In dit korte verhaal van Werner de Valk pakt een hike door de bergen wel heel anders uit dan verwacht. Na afloop zijn daar gelukkig altijd nog de foto's. Lees meer

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Martine Bontjes legt een link tussen de porseleincollecties van het Rijksmuseum en de rol van vrouwen in de Chinese cultuurgeschiedenis. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

Wanneer je jezelf vergeet

Een klein beetje Selbstvergessenheit

Jezelf vergeten in een relatie, wat betekent dat eigenlijk? Marthe van Bronkhorst worstelt met hoe ze is veranderd door een geliefde. Lees meer

Automatische concepten 76

Een ontwapenende Raven van Dorst kaatste de bal regelmatig terug

Zomergast Raven van Dorst was openhartig en verlangde hetzelfde van Janine Abbring. Lees meer

Bloed en havermout

Bloed en havermout

Een verhaal van Jan Wester over twee zussen, onvoorwaardelijke liefde, klauwende vingers, mantelzorg en Teletubbies. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Lieke Marsman bleek een eerlijke en grootmoedige Zomergast, met liefde voor het onverklaarbare en het ongemakkelijke. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!