Asset 14

Voetbalspelletjes

Van de arcadehal op de Franse camping tot zweterige banken in muffe studentenkamers, Rutger vindt voetbalspelletjes magisch.

De opwinding onder gamers is eind september altijd weer voelbaar. Terwijl de bal overal in Europa al ruim een maand rolt, gaat nu ook op de spelcomputers het nieuwe voetbalseizoen van start. Twee weken geleden kwam PES 14 (Pro Evolution Soccer) uit en afgelopen vrijdag kwam FIFA 14 op de markt. De fans van het tactische spel Football Manager moeten nog tot eind oktober op het nieuwste deel wachten.



Voetbalspelletjes zijn magisch. De voetbalsport is wereldwijd immens populair vanwege de veelzijdigheid en daarmee samengaande onvoorspelbaarheid, en is daardoor extra uitdagend om zelf te spelen. Vanaf het eerste moment dat ik met de combinatie van spelcomputers en voetbal te maken kreeg – in de arcadehal van een Franse camping, waar ik geestdriftig de francs van mijn vader in de enorme kast duwde - was ik verslaafd. Het was 1994, ik was negen jaar oud. Als het geld op was en Italië in de laatste minuut toch de 1-2 achter Ed de Goey tikte, voelde ik me verschrikkelijk. Als ik na het eten het zakcentje van mijn vader kreeg, maakte een grote opwinding zich weer van mij meester. Zoals elk jongetje wilde ik profvoetballer worden, en droomde ik vaak dat ik met Jari Litmanen over straat liep hoog te houden. Het voetbalspelletje was een manier om verder te dromen terwijl ik wakker was.

Pishandjes



Maar mijn broertje en ik hadden geen spelcomputer en mochten slechts demo’s op de PC van mijn vader spelen, waardoor ik afhankelijk was van vriendjes. We weten allemaal dat kinderen keiharde opportunisten zijn, die elkaar omkopen met het vooruitzicht van levensgrote GI Joe-poppen en glijbanen van goud. Hele vriendschappen worden gebaseerd op een stuk speelgoed of een computerspel. Zo ging ik in groep zeven een week lang elke dag op bezoek bij Bart, een jongen die weinig vrienden had omdat het gerucht ging dat hij nooit zijn handen waste na het plassen en daarom ‘pishandjes’ had. Het rook vreemd in zijn huis, en zijn moeder bracht ons zo veel limonade dat ik een beetje misselijk werd. Hun computer stond in de keuken, en terwijl zijn moeder een paar meter naast ons het avondmaal bereidde speelden wij het fantastische FIFA 98: Road To World Cup. Zodra het spel werd opgestart en de inmiddels legendarische, met vet Amerikaanse accent uitgesproken aankondiging "E.A. Sports. It’s in the game" klonk, vergat ik al mijn afkeer van Bart en zijn leven, en dacht maar aan een ding: spelen.



FIFA 14

Toen we dan eindelijk voor kerst een Playstation kregen, werden mijn broertje en ik meteen voor een lastige keuze gesteld: FIFA of PES. Eerstgenoemde bezat de officiële licentie voor het gebruik van spelersnamen, maar de concurrent van het Japanse Konami had een realistischere gameplay. Dat gaf voor ons de doorslag, want als wij iets wilden, dan was het wel dat het ‘echt’ voelde. Het maakte ons niet uit dat Bergkamp ‘Bemkap’ heette en Ronald de Boer ‘Ron da Buuni’; de manier waarop de spelers bewogen gaf ons het gevoel dat we naar een wedstrijd op TV keken, terwijl wij de controllers in handen hadden. 



Ik groeide op met voetbalspelletjes. Zo kwam ik tijdens een potje PES voor het eerst met racisme in aanraking. Op een middag speelden we met Nigeria tegen Engeland. Onze schoonmaakster kwam binnen en keek over onze schouders mee. Toen zei ze goedkeurend met haar platte Amsterdamse accent: “Laat ze maar rennen, die apies.” Wij werden overmand door een onbekende emotie die ik nu herken als postkoloniale schaamte. Zodra ze de kamer verliet, zetten we verward de Playstation uit.



Kinderintroductie op het kapitalisme

Voetbalspelletjes vormen ook een goede kinderintroductie op het kapitalisme. Je moest elk jaar opnieuw het spel kopen, terwijl er niet heel veel aan veranderde. Net als bij een nieuwe iPhone werd er precies genoeg verbeterd om onze honger op te wekken, en we wilden natuurlijk ook dat alle transfers klopten zodat het weer realistisch aanvoelde. Dat laatste probeerden we sowieso gedurende het seizoen bij te houden door het spel zelf aan te passen in de edit mode. Hier kon je ook nieuwe spelers toevoegen. Als digitale Rembrandts sleutelden we aan de gezichten van nieuwe talenten. “Lijkt deze neus op die van Sneijder?” Het moest echt voelen, we wilden zo dicht mogelijk bij onze droom komen. Een keer speelde ik PES bij een vriend die zichzelf had gemaakt en in het Nederlands Elftal had gezet. Maar hij was hierbij té eerlijk te werk gegaan: over de rechterflank sjokte een dikke, matige voetballer.



Tijdens mijn studententijd ontdekte ik dat je voor het echte realisme Football Manager moest zijn. Met FIFA of PES leer je al de trucs van het spel zo goed kennen dat het alleen nog maar een uitdaging is om met China het WK te winnen (het lukte uiteindelijk). Maar in FM word je als trainer aangesproken op je denkvermogen, een kwaliteit die je niet alleen in het spel bezit. Ik ben inmiddels 28, en mijn kans op een carrière als profvoetballer is miniem geworden. Maar ik kan altijd nog trainer worden. Onlangs heb ik het spel samen met een vriend herontdekt. We begonnen uit nostalgie een potje, maar al snel konden we niet meer stoppen. We zegden afspraken met onze vriendinnen af om samen in een zweterige kamer naar een scherm te staren en met muisklikken talloze beslissingen te nemen.

Football Manager 14



In FM moet je contracten verlengen, met spelers in gesprek gaan, aankopen doen, de opstelling maken en tijdens de wedstrijd aanwijzingen roepen. Het klinkt misschien saai, maar de creatie van Sports Interactive is zo intelligent dat het bijna niet van het leven te onderscheiden valt. Je beperkte macht als toekijkende coach maakt wedstrijden bloedstollend spannend. De makers hebben van een beroep een hobby gemaakt. FM is net zo ontspannend als mijn echte werk: soms kom ik na een potje zo gestrest thuis dat ik echt even moet bijkomen. 



Realistische beperkingen

Wanneer FM opstart, voel ik dezelfde opwinding als toen ik tien was. Ook in dit spel zijn er natuurlijk trucs mogelijk, maar wij volgen opnieuw trouw de wetten van het realisme: Cruijff als assistent-coach bij Ajax? Dat zou Johan nooit doen, dus benaderen wij hem niet. Met de beperkte middelen van de realiteit is de uitdaging groter. Tegelijkertijd hebben we een alternatief universum gecreëerd: als we over voetbal praten maken we onderscheid tussen ‘onze’ Eriksen en ‘de echte’ Eriksen. Tijdens stille momenten in mijn huis dwalen mijn gedachten af naar ons team, waarmee we nu aan het seizoen 2014-2015 gaan beginnen (Nederland strandde in de kwartfinale van het WK, helaas).



Het FM-universum is zelfs zo geraffineerd, dat voetbalclub Everton in 2008 een deal met Sports Interactive sloot om de database van 370.000 spelers en stafleden te gebruiken voor hun scouting. Vorig jaar werd in Azerbeidjaan een student tot manager van het tweede elftal van topclub FC Baku benoemd, vanwege zijn successen in FM. Zo komen de virtuele en de echte wereld verrassend dicht bij elkaar. 



PES 14

Dit jaar is de game-strijd spannender dan ooit. De underdog PES verbaasde een decennium geleden door het ‘officiële’ FIFA bijna van de markt te verdringen, maar laatstgenoemde heeft de afgelopen vijf jaar een overtuigende comeback gemaakt. Vorig jaar werd FIFA zelfs vijfentwintig keer meer verkocht dan het teleurstellende PES. Dit jaar schijnen beide spellen weer aan elkaar gewaagd te zijn. De gameplay wordt nog levensechter, met stevige duels en fraaie heupbewegingen.



Al deze ontwikkelingen deden een columnist in The Guardian zich afvragen of voetbalgames niet te realistisch zijn geworden, waardoor het plezier is verdwenen. Maar mij kan het niet realistisch genoeg zijn.

Een eerdere versie van dit artikel verscheen in nrc.next.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Een stem van een muze

Een stem van een muze

Bij het schilderen van een portret geven kunstenaar en muze zich bloot. Het resultaat is de interpretatie van de kunstenaar. Wat nou als ook de muze zou kunnen praten? Lees meer

 Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met name kleine webshops zijn vaak genoodzaakt om (veel) groter verpakkingsmateriaal te gebruiken. Illustrator Chloé Pérès-Labourdette brengt het nieuws in beeld. Lees meer

AVS:

Knuffels, superhelden en opgroeien

Deze week worden onze redacteurs blij van teddyberen, een maatschappelijk relevante superheldenserie en satire in zwart-wit. Lees meer

Interview: Suzanne Wallinga van Amsterdam Art

Verzamelen voor alle leeftijden tijdens het Amsterdam Art Weekend

Interim-directeur van Amsterdam Art Suzanne Wallinga vertelt hoe zij het verzamelen van kunst toegankelijk wil maken voor iedereen. Lees meer

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

Of gewoon een boom

Of gewoon een boom

''We kunnen met schuim een nieuwe dampkring spuiten 
en van oceanen spiegels maken
alle fietshelmen, alle daken 
bedekken met restjes zilverpapier'' Lees meer

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Lees meer

Vacature voor hemelbestormers: Hard//hoofd zoekt makers!

Hard//hoofd zoekt talent!

Wij zoeken vrije geesten, rusteloze zielen en ambitieuze daedalussen die ons tijdschrift structureel willen komen versterken als lid van de redactie. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Pictionary voor beginners

Pictionary voor beginners

"Ik wil je zeggen dat dit het moment is
het moment om mijn mond als een schelp aan je oren te leggen
en de hele wereld die nu zee is daar te horen ruisen." Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

Tabak en rooksignalen

Tabak en rooksignalen

De verteller van dit verhaal leeft al meer dan twee jaar teruggetrokken in een blokhut in het bos, tot op een dag zijn voorraad tabak op is. Er zit niks anders op dan terug te keren naar de bewoonde wereld. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 38

(Amateur)kunst en de vrouwelijke Freek

Deze week worden onze redacteurs blij van dierenweetjes, vorken met persoonlijkheid en een podcast als vervanging voor het museum. Lees meer

Zilt

Zilt

''wij zeggen dat het niet erg is van de barsten
die we met onze vingertoppen volgen
als autowegen naar het zuiden''
Ellis Meeusen is één van de 160 klimaatdichters die samen de bundel Zwemlessen voor later maakten. Zij hebben één gedeelde zorg: de toestand van de aarde. Geïllustreerd door Lisette van der Maten. Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan