Asset 14

Voetbalspelletjes

Van de arcadehal op de Franse camping tot zweterige banken in muffe studentenkamers, Rutger vindt voetbalspelletjes magisch.

De opwinding onder gamers is eind september altijd weer voelbaar. Terwijl de bal overal in Europa al ruim een maand rolt, gaat nu ook op de spelcomputers het nieuwe voetbalseizoen van start. Twee weken geleden kwam PES 14 (Pro Evolution Soccer) uit en afgelopen vrijdag kwam FIFA 14 op de markt. De fans van het tactische spel Football Manager moeten nog tot eind oktober op het nieuwste deel wachten.



Voetbalspelletjes zijn magisch. De voetbalsport is wereldwijd immens populair vanwege de veelzijdigheid en daarmee samengaande onvoorspelbaarheid, en is daardoor extra uitdagend om zelf te spelen. Vanaf het eerste moment dat ik met de combinatie van spelcomputers en voetbal te maken kreeg – in de arcadehal van een Franse camping, waar ik geestdriftig de francs van mijn vader in de enorme kast duwde - was ik verslaafd. Het was 1994, ik was negen jaar oud. Als het geld op was en Italië in de laatste minuut toch de 1-2 achter Ed de Goey tikte, voelde ik me verschrikkelijk. Als ik na het eten het zakcentje van mijn vader kreeg, maakte een grote opwinding zich weer van mij meester. Zoals elk jongetje wilde ik profvoetballer worden, en droomde ik vaak dat ik met Jari Litmanen over straat liep hoog te houden. Het voetbalspelletje was een manier om verder te dromen terwijl ik wakker was.

Pishandjes



Maar mijn broertje en ik hadden geen spelcomputer en mochten slechts demo’s op de PC van mijn vader spelen, waardoor ik afhankelijk was van vriendjes. We weten allemaal dat kinderen keiharde opportunisten zijn, die elkaar omkopen met het vooruitzicht van levensgrote GI Joe-poppen en glijbanen van goud. Hele vriendschappen worden gebaseerd op een stuk speelgoed of een computerspel. Zo ging ik in groep zeven een week lang elke dag op bezoek bij Bart, een jongen die weinig vrienden had omdat het gerucht ging dat hij nooit zijn handen waste na het plassen en daarom ‘pishandjes’ had. Het rook vreemd in zijn huis, en zijn moeder bracht ons zo veel limonade dat ik een beetje misselijk werd. Hun computer stond in de keuken, en terwijl zijn moeder een paar meter naast ons het avondmaal bereidde speelden wij het fantastische FIFA 98: Road To World Cup. Zodra het spel werd opgestart en de inmiddels legendarische, met vet Amerikaanse accent uitgesproken aankondiging "E.A. Sports. It’s in the game" klonk, vergat ik al mijn afkeer van Bart en zijn leven, en dacht maar aan een ding: spelen.



FIFA 14

Toen we dan eindelijk voor kerst een Playstation kregen, werden mijn broertje en ik meteen voor een lastige keuze gesteld: FIFA of PES. Eerstgenoemde bezat de officiële licentie voor het gebruik van spelersnamen, maar de concurrent van het Japanse Konami had een realistischere gameplay. Dat gaf voor ons de doorslag, want als wij iets wilden, dan was het wel dat het ‘echt’ voelde. Het maakte ons niet uit dat Bergkamp ‘Bemkap’ heette en Ronald de Boer ‘Ron da Buuni’; de manier waarop de spelers bewogen gaf ons het gevoel dat we naar een wedstrijd op TV keken, terwijl wij de controllers in handen hadden. 



Ik groeide op met voetbalspelletjes. Zo kwam ik tijdens een potje PES voor het eerst met racisme in aanraking. Op een middag speelden we met Nigeria tegen Engeland. Onze schoonmaakster kwam binnen en keek over onze schouders mee. Toen zei ze goedkeurend met haar platte Amsterdamse accent: “Laat ze maar rennen, die apies.” Wij werden overmand door een onbekende emotie die ik nu herken als postkoloniale schaamte. Zodra ze de kamer verliet, zetten we verward de Playstation uit.



Kinderintroductie op het kapitalisme

Voetbalspelletjes vormen ook een goede kinderintroductie op het kapitalisme. Je moest elk jaar opnieuw het spel kopen, terwijl er niet heel veel aan veranderde. Net als bij een nieuwe iPhone werd er precies genoeg verbeterd om onze honger op te wekken, en we wilden natuurlijk ook dat alle transfers klopten zodat het weer realistisch aanvoelde. Dat laatste probeerden we sowieso gedurende het seizoen bij te houden door het spel zelf aan te passen in de edit mode. Hier kon je ook nieuwe spelers toevoegen. Als digitale Rembrandts sleutelden we aan de gezichten van nieuwe talenten. “Lijkt deze neus op die van Sneijder?” Het moest echt voelen, we wilden zo dicht mogelijk bij onze droom komen. Een keer speelde ik PES bij een vriend die zichzelf had gemaakt en in het Nederlands Elftal had gezet. Maar hij was hierbij té eerlijk te werk gegaan: over de rechterflank sjokte een dikke, matige voetballer.



Tijdens mijn studententijd ontdekte ik dat je voor het echte realisme Football Manager moest zijn. Met FIFA of PES leer je al de trucs van het spel zo goed kennen dat het alleen nog maar een uitdaging is om met China het WK te winnen (het lukte uiteindelijk). Maar in FM word je als trainer aangesproken op je denkvermogen, een kwaliteit die je niet alleen in het spel bezit. Ik ben inmiddels 28, en mijn kans op een carrière als profvoetballer is miniem geworden. Maar ik kan altijd nog trainer worden. Onlangs heb ik het spel samen met een vriend herontdekt. We begonnen uit nostalgie een potje, maar al snel konden we niet meer stoppen. We zegden afspraken met onze vriendinnen af om samen in een zweterige kamer naar een scherm te staren en met muisklikken talloze beslissingen te nemen.

Football Manager 14



In FM moet je contracten verlengen, met spelers in gesprek gaan, aankopen doen, de opstelling maken en tijdens de wedstrijd aanwijzingen roepen. Het klinkt misschien saai, maar de creatie van Sports Interactive is zo intelligent dat het bijna niet van het leven te onderscheiden valt. Je beperkte macht als toekijkende coach maakt wedstrijden bloedstollend spannend. De makers hebben van een beroep een hobby gemaakt. FM is net zo ontspannend als mijn echte werk: soms kom ik na een potje zo gestrest thuis dat ik echt even moet bijkomen. 



Realistische beperkingen

Wanneer FM opstart, voel ik dezelfde opwinding als toen ik tien was. Ook in dit spel zijn er natuurlijk trucs mogelijk, maar wij volgen opnieuw trouw de wetten van het realisme: Cruijff als assistent-coach bij Ajax? Dat zou Johan nooit doen, dus benaderen wij hem niet. Met de beperkte middelen van de realiteit is de uitdaging groter. Tegelijkertijd hebben we een alternatief universum gecreëerd: als we over voetbal praten maken we onderscheid tussen ‘onze’ Eriksen en ‘de echte’ Eriksen. Tijdens stille momenten in mijn huis dwalen mijn gedachten af naar ons team, waarmee we nu aan het seizoen 2014-2015 gaan beginnen (Nederland strandde in de kwartfinale van het WK, helaas).



Het FM-universum is zelfs zo geraffineerd, dat voetbalclub Everton in 2008 een deal met Sports Interactive sloot om de database van 370.000 spelers en stafleden te gebruiken voor hun scouting. Vorig jaar werd in Azerbeidjaan een student tot manager van het tweede elftal van topclub FC Baku benoemd, vanwege zijn successen in FM. Zo komen de virtuele en de echte wereld verrassend dicht bij elkaar. 



PES 14

Dit jaar is de game-strijd spannender dan ooit. De underdog PES verbaasde een decennium geleden door het ‘officiële’ FIFA bijna van de markt te verdringen, maar laatstgenoemde heeft de afgelopen vijf jaar een overtuigende comeback gemaakt. Vorig jaar werd FIFA zelfs vijfentwintig keer meer verkocht dan het teleurstellende PES. Dit jaar schijnen beide spellen weer aan elkaar gewaagd te zijn. De gameplay wordt nog levensechter, met stevige duels en fraaie heupbewegingen.



Al deze ontwikkelingen deden een columnist in The Guardian zich afvragen of voetbalgames niet te realistisch zijn geworden, waardoor het plezier is verdwenen. Maar mij kan het niet realistisch genoeg zijn.

Een eerdere versie van dit artikel verscheen in nrc.next.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Automatische concepten 70

Vertrouw de dingen die je met gemak doet

Vivian Mac Gillavry vraagt haar docenten van de Gerrit Rietveld Academie naar het beste advies dat zij ooit kregen. Vandaag: Geert Mul, die onder meer computeranimaties, installaties en sculpturen maakt. 'Als iets geforceerd was, dacht ik dat dat dan wel kunst zou zijn.' Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer