Asset 14

Empathie

Column: Empathie

Empathie is interessant: de mogelijkheid om ons in een ander te verplaatsen, is wat onze soort uniek maakt, maar tegelijk kost het ons grote moeite om er gebruik van te maken. Zeker in deze verkiezingstijd is aan alle kanten van het politieke spectrum merkbaar hoeveel onwil er is om andersdenkenden te begrijpen. En voor ik het weet zit ik daar zelf weer over te foeteren, waarop een vriend vraagt: ‘Maar als je voor empathie pleit, dan moet je toch ook empathie opbrengen voor mensen die zich niét willen inleven?’ Shit.

Ze zeggen dat literatuur je empathischer kan maken. En inderdaad train je door het lezen van Dostojevski (of het kijken van Breaking Bad) je inlevingsvermogen. Als ik in de metro heb zitten lezen, en op het perron vervolgens een man tegen me op botst, dan probeer ik me voor te stellen dat hij haast heeft omdat ze haar zoon moet ophalen van school – hij is al twee keer eerder te laat gekomen en kan de tranen in de ogen van dat jongetje niet meer verdragen. Maar net zo vaak vergeet ik dit mechanisme en denk ik: jezus wat een klootzak.

Maar thuis ontkom ik hier niet aan. Als je samenwoont met een vrouw bij wie de hormonen door haar lijf razen, is empathie geen liefdadigheid, maar pure noodzaak. Zodra ik ’s ochtends de trap afkom, is het een totale verrassing welke versie van mijn vriendin ik die dag aan de keukentafel zal aantreffen. En zelfs als ik, nadat ik voorzichtig naderbij getrippeld ben, heb vastgesteld wie ik voor me heb, als ik net mijn eigen persoonlijkheid heb aangepast om haar te behagen, kan ze opeens omslaan.

Net als ik een liedje neurie om haar vrolijkheid te begeleiden en ze lief naar me glimlacht, laat ze het pak hagelslag vallen en stampt ze met een luid ‘GODVERDOMME!’ op de grond, waarop ik mijn hoofd naar mijn bakje cruesli buig en probeer te verdwijnen. Een kwartier later begint ze te huilen vanwege de sirene van een voorbijrijdende ambulance. Er zijn dagen dat ze me meerdere malen van haar af duwt met de mededeling dat ik stink, waarna ze ‘s avonds in bed opeens tegen me aan kruipt en haar hoofd tegen mijn borst duwt met dezelfde agressie als eerder, maar nu knuffelig als een krolse kat. Ik kan deze radicale omwenteling nauwelijks bijhouden terwijl ik stijfjes een arm om haar heen sla en met grote ogen naar het plafond staar.

Om te zeggen dat ik bang ben voor mijn vriendin, is een understatement.

Het is alsof ik met tien mensen tegelijk samenwoon. Het lukt me niet om me tot al die personages te verhouden – aan het eind van de week heb ik spierpijn in mijn gezicht omdat ik zo vaak van uitdrukking gewisseld ben. Voor mijn vriendin past het daarentegen elke keer in haar narratief: het is logisch dat ze woest wordt op een afstandelijke supermarktcassière, of huilt omdat ik de afwas niet heb gedaan. Binnen een paar seconden verandert haar hele wereld. Als ik haar troost of mezelf bescherm, zeg ik soms: ‘Het zijn maar emoties, je hoeft er niet naar te luisteren.’ Stiekem weet ik wel beter: als je midden in een gevoel zit, is dat het enige waar je naar kunt luisteren.

Aangezien ik nog lang met haar wil samenleven, zal ik erin mee moeten, me soms moeten aanpassen en me moeten inleven – hoe extreem ze ook is.

Beeld: Botter op zee, H.A. Jaarsma (1946)

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer

 Vergeet de zomer maar (niet)

Vergeet de zomer maar (niet)

Nu fysiek reizen wereldwijd onmogelijk is, rest de verbeelding: fotograaf Cleo Goossens neemt ons mee naar de zonnige uithoeken van onze fantasie. Lees meer

Column: Rommelklanken

Rommelklanken

Het vele videobellen van de afgelopen tijd doet Eva van den Boogaard de waarde inzien van zogenaamde 'rommelklanken'. Lees meer

Tip: Laat alles vallen 1

Laat alles vallen

Annelies van Wijk onderzoekt haar fascinatie voor alledaagse objecten die onverwacht te pletter vallen. Een tip om zelf ook eens als een brokstuk te gronde te gaan, wie weet welke schoonheid er nog oprijst uit de scherven. Lees meer

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind vond Iduna Paalman opvatting dat slapen voor grote mensen was en zij het dus niet nodig had. Nog steeds probeert ze af te komen van haar vooroordeel dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden. Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer