Sinds ik drie jaar terug besloot vegetariër te worden, kan ik niet meer gedachteloos buiten de deur eten. Ik moet me geregeld verantwoorden en de eetgewoontes van anderen niet te veel veroordelen.
Zo ervaar ik het althans vaak. Natuurlijk kan ik het ook omdraaien: ik kan anderen tot voorbeeld zijn. Inderdaad, dat is net zo eigenwaanzinnig en moralistisch als het klinkt. En toch, er is een wereld te winnen. Generatiegenoten spreken vaak met sympathie over de zaak, maar dat belet weinigen om consequent met vlees en vis de eigen woorden weer in te slikken. Bij eerdere generaties overheerst overwegend het onbegrip.
Soms probeer ik uit te leggen waarom ik vegetariër ben geworden. Dat lukt zelden. Ik stuit op een muur van zelfrechtvaardiging. Van ‘geen vlees eten is ongezond’ tot ‘de mens is een vleeseter’ en ‘vleesvervangers zijn te duur’ – geen argument is ze te dun om uit te smeren.
Dat stuit me tegen de borst. De onderliggende aanname is dat het maar dieren zijn, waar we mee mogen doen wat we willen. Dat is niet zo. Wie Dieren Eten van Jonathan Safran Foer en Animal Liberation van Peter Singer leest, moet het wel met me eens zijn. Maar hoe leg je dat uit aan mensen die deze boeken niet hebben gelezen?
Hoe leg je uit wat er allemaal verkeerd is aan onze omgang met dieren, aan mensen die alleen maar tegen slavernij en onderdrukking zijn als mensen het lijdend object zijn? Aan mensen die doodsbang zijn dat de grote boze Trump de westerse vooruitgang teniet gaat doen? Hoe leg je dit allemaal uit aan een hypocriet?
Met een scheldkanonnade kom je niet ver. Met een flinke huilbui ook niet. Vruchtbaarder is het de wereld te zien als een spiegel, waarin jij jezelf overal weerkaatst ziet. Je ergert je niet aan lelijke oneffenheden omdat ze lelijk zijn, je ergert je eraan omdat het jouw oneffenheden zijn.
Wat je de wereld verwijt, verwijt je jezelf. Dáárom die woede: je bent zelf een hypocriet.
En welja, dat blijkt. Ik eet niet veganistisch, dus ook ik doe mee aan de uitbuiting van dieren. Met mijn beperkte morele vermogen en koopgedrag ben ik waarschijnlijk zolang ik leef een ramp voor de kindjes in het Oosten en de ijskappen in Noord en Zuid.
Maar ik streef wel ergens naar. Een herwaardering van het dier. Geen vlees en vis meer zoals dat nu normaal is. Ik probeer op mijn manier een steentje bij te dragen. Ook al is dat vaak onhaalbaar. Dat moet iets waard zijn. Anders is er geen lol meer aan en is alles verloren.
Daarom een oproep aan alle tot moreel verderf vervallen wezens. Jij, ik en iedereen om ons heen. Wees hypocriet, maar wees ook ergens vooruitstrevend in. Dat is zowel het minste als alles wat je kan doen. En in het licht van de mondiale politieke gebeurtenissen urgenter dan ooit.
Beeld: Sabine Grootendorst
