Asset 14

Erik van Lieshout

TIP: Erik van Lieshout

‘Het gaat weer over mij, het gaat altijd over mij’, zegt Erik van Lieshout aan het begin van zijn nieuwste film Die Insel. Hij heeft zichzelf gestationeerd op een onbewoond eiland in een meertje in Duitsland, middenin een villawijk. Daar wil hij verdwijnen, vrij zijn en niet meer opvallen. Het mislukt: binnen de kortste keren bemoeien de villabewoners zich met zijn aanwezigheid. ‘Nou en, is niet erg toch?’ spreekt hij zichzelf toe. ‘Is helemaal niet erg dat het over mij gaat toch? Nee man. Of krijg ik straf? Krijg ik straf omdat het om mij gaat. Van wie dan? Van de kunstpolitie?’

Niemand kan zo heerlijk tegen de grenzen tussen narcisme en engagement aanschuren als de Nederlandse kunstenaar Erik van Lieshout, zoveel wordt duidelijk uit zijn solo-expositie The Show Must Ego On in Wiels in Brussel. De expositie is nog tot januari 2017 te zien, en mijn tip is heel simpel: ga erheen. Zelf verliet ik het museum met buikpijn van het lachen en nieuwe hoop voor de mensheid, twee dingen die je iedereen in deze donkere dagen toewenst.

In zijn werk zoekt Van Lieshout politieke en maatschappelijke thema’s op: vluchtelingen, werkloosheid, de rellen in de Haagse Schilderswijk. Maar de benadering in zijn uit de losse pols geschoten video’s is radicaal persoonlijk. Hij, Erik, speelt steeds de hoofdrol als gespeeld naïeve kunstenaar die een groep of subcultuur van binnenuit onderzoekt en op vlogger-achtige wijze becommentarieert. Dankzij zijn ontwapenende persoonlijkheid, zijn gevoel voor het tragikomische, en zijn voorkomen – dikke bril die doet denken aan Theo & Thea, kale kop, hoge stem waarmee hij eindeloos in het Brabants ratelt – is zijn werk niet alleen schrijnend, maar ook ontzettend grappig.

Die mix van comedy en pure ernst komt mooi naar voren in de films die te zien zijn op de overzichtstentoonstelling in Wiels. Naast zijn nieuwe film Die Insel is er bijvoorbeeld Dog (2015), waarin hij in gesprek gaat met asielzoekers en hulpverleners, The Basement (2014), waarin hij onderduikt in de kelders van de Hermitage in Sint Petersburg om het leven van de katten die er wonen te verbeteren, Ego (2013), waarin hij zijn familie interviewt over het humanitaire werk dat zij doen, en Janus (2012), over een man uit een volksbuurt in Rotterdam-Zuid die sterft aan een ziekenhuisbacterie.

Van Lieshout spaart zichzelf en zijn verlangen naar engagement niet, maar houdt zijn eigen Gutmensch-aspiraties constant tegen het licht. ‘Ik haat het gewone volk’ zegt hij in Janus. ‘Waarom wil ik er dan toch een film over maken?’ Het is de taak van de kunstenaar, vindt hij, om in gesprek te gaan en het echte leven te laten zien. Het mooie is dat hij ook de grenzen en de ongemakkelijkheid daarvan weet te vangen.

Door alle Trump-commotie van de afgelopen tijd; de analyses van het populisme en vooral de oproepen om in gesprek te gaan met ‘het gewone volk’, moest ik daarom steeds weer aan deze expositie denken. Van Lieshout geeft het verlangen om maatschappelijk betrokken te zijn iets bitterzoets: het is noodzakelijk, maar het gaat niet van harte. En om het echt te kunnen doen moet je vooral ook je eigen hypocrisie durven blootgeven.

De expositie Erik van Lieshout, The Show Must Ego On, is nog tot 8 januari 2017 te zien in kunstencentrum Wiels in Brussel.

  

Foto: Sarah van Binsbergen. Installation view The Basement, 2014, The Show Must Ego On, WIELS, Brussels, 2016
© Erik van Lieshout, Courtesy Annet gelink Gallery, Amsterdam

Mail

Sarah van Binsbergen is Hard//hoofdredacteur, antropoloog, journalist. // sarah@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
Lees meer
het laatste
Automatische concepten 39

Vraag geen cadeaus (en krijg iets beters)

Jarig zijn én wereldproblematiek willen aanpakken, Jozien Wijkhuis leed eronder. Haar tip aan de (virtuele) verjaardagsbezoeker: geef cadeaus die geen geld kosten, of stort een bedrag dat de jarige zelf cadeau kan doen aan een medemens in nood. Lees meer

Tip: Ga naar je werk

Ga naar je werk

Ook als je kantoortuin of favoriete koffietentje met laptopaansluiting gesloten is, kun je naar werk. Nora van Arkel liet zich betoveren door het sprankje magie dat nodig is om onszelf van eindeloze pyjamadagen te bevrijden. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Tip: Bouw een tedere takkenhut

Bouw een tedere takkenhut

Rijk Kistemaker troost zich tijdens de coronacrisis met de kosmische vraagstukken die Lars von Triers Melancholia opwerpt. Hoe rouwen we om het verlies van de aarde of - iets kleiner - een achteloze manier van leven? Lees meer

Alles vijf sterren: 24

Nuttig gebruik van weinig wilskracht

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om de groeven van onze badkamer te poetsen of een muur uit te breken. Lees meer

Tip: zoek de rebel in jezelf (die zonder applaus kan)

zoek de rebel in jezelf (die zonder applaus kan)

Sinds de boekenmaand vraagt Ruby Sanders zich af of echte rebellie nog wel bestaat, want als iedereen een rebel is, is niemand het. Een tip om je ijdele tegendraadsheid te laten varen nu in thuisisolatie niemand nog ziet waar je tegenaan schopt. Lees meer

Tip: Zet je angst voor vlogs opzij voor bestdressed

Zet je angst voor vlogs opzij voor bestdressed

Emma Stomp heeft in quarantaine iets nieuws ontdekt: ze houdt van vlogs. Niet alle vloggers komen door haar selectie heen, maar de New Yorkse Ashley heeft haar hart veroverd. Een tip om te gaan kijken naar Ashleys bestdressed: een vlog vol oneliners, hysterie en het hoognodige stijladvies. Lees meer

Tip: leer van de zombie-apocalyps 2

Leer van de zombie-apocalyps

Marthe van Bronkhorst liet zich verleiden tot het kijken van zombie-apocalyps films. Met het oog op de grimmige coronatoestand stak ze er wat van op. Een tip om te leren van rampen uit het (fictieve) verleden. Lees meer

Tip: Vind je eigen pantser

Vind je eigen pantser

Iris Blaak denkt terug aan de tijd dat ze nog vrij was de wereld over te reizen en kennismaakte met haar privéchauffeur Elliot in Oeganda. Om heel andere redenen schermde hij zich af van de buitenwereld, op zoek naar een pantser dat hem bescherming bood. Een tip om vrijheid en geborgenheid in één te vinden. Lees meer

Tip: Waarom ik geen arts ben

Waarom ik geen arts ben

Eva van den Boogaard ergerde zich tot voor kort aan de koelbloedige ‘artsenpraat’ van haar huisgenoot. Nu hij op de corona-afdeling over levens beslist, blijkt dat de mensheid niet zonder kan. Een tip om het rationele doktersbrein te koesteren. Lees meer

Alles vijf sterren: Buitengevoel en bingewatchcoma

Buitengevoel en bingewatchcoma

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een sixpack te kweken of alles volgens een productiviteitsschema te doen. Lees meer

Tip: Vier je halve verjaardag

Vier je halve verjaardag

De geboortedag van Marit Schilling valt té ongelukkig voor een feestje. Er zit maar een ding op: de verjaardagstraditie chirurgisch bewerken. Marit deelt haar vondst graag met alle (corona)verjaardagsslachtoffers, want aan taart en knuffels heeft een mens nooit genoeg. Lees meer

Tip: Herlees een stoffige plankvrucht 1

Herlees een stoffige plankvrucht

Ook voor Rijk Kistemaker ligt quarantaine op de loer. Waar we je vorige week nog enthousiast naar de boekenwinkel stuurden, blijven we nu thuis om een stoffig boek van de plank te plukken. Want voor Rijk opent herlezen evengoed nieuwe werelden. Lees meer

Alles vijf sterren: Zullen we een hut bouwen?

Zullen we een hut bouwen?

Deze boekenweek worden we blij van lievelingsboeken: ze zijn melancholisch, sprookjesachtig en prachtig imperfect. Lees meer

Tip: Rebelleer in je lokale boekhandel

Rebelleer in je lokale boekhandel

Kiki Bolwijn werkt als boekverkoper en pleit deze boekenweek voor rebellie en verzet in je lokale boekwinkel. Koop er een boek, want een plek waar een veelheid aan verhalen mag bestaan, is in onze tijd nog veel waardevoller dan ooit. Lees meer

Alles vijf sterren: Hetzelfde als onverwacht een cadeautje krijgen

Hetzelfde als onverwacht een cadeautje krijgen

Deze week worden we blij van met liefde in elkaar getimmerde minibiebs, een film die onze ogen opent en de perfectie van oefenende ijsdansers. Lees meer

Tip: Maak slecht werk

Maak slecht werk

Imre van Son liep als kind over van vreugde en energie om dingen te maken. Nu hij 31 is, lijkt de onbevangen geest van zijn jongere ik ingeruild te zijn door een meedogenloos oordeel over alles wat hij maakt. Een tip om gewoon weer eens een keer iets slechts te maken. Lees meer

 Solastalgia, of: Heimwee naar hier

Solastalgia, of: Heimwee naar hier

Zindzi Zwietering werd gegrepen door solastalgia, of heimwee naar een plek die je nooit hebt verlaten, maar die door klimaatverandering voor altijd is veranderd. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan