Asset 14

Erik van Lieshout

TIP: Erik van Lieshout

‘Het gaat weer over mij, het gaat altijd over mij’, zegt Erik van Lieshout aan het begin van zijn nieuwste film Die Insel. Hij heeft zichzelf gestationeerd op een onbewoond eiland in een meertje in Duitsland, middenin een villawijk. Daar wil hij verdwijnen, vrij zijn en niet meer opvallen. Het mislukt: binnen de kortste keren bemoeien de villabewoners zich met zijn aanwezigheid. ‘Nou en, is niet erg toch?’ spreekt hij zichzelf toe. ‘Is helemaal niet erg dat het over mij gaat toch? Nee man. Of krijg ik straf? Krijg ik straf omdat het om mij gaat. Van wie dan? Van de kunstpolitie?’

Niemand kan zo heerlijk tegen de grenzen tussen narcisme en engagement aanschuren als de Nederlandse kunstenaar Erik van Lieshout, zoveel wordt duidelijk uit zijn solo-expositie The Show Must Ego On in Wiels in Brussel. De expositie is nog tot januari 2017 te zien, en mijn tip is heel simpel: ga erheen. Zelf verliet ik het museum met buikpijn van het lachen en nieuwe hoop voor de mensheid, twee dingen die je iedereen in deze donkere dagen toewenst.

In zijn werk zoekt Van Lieshout politieke en maatschappelijke thema’s op: vluchtelingen, werkloosheid, de rellen in de Haagse Schilderswijk. Maar de benadering in zijn uit de losse pols geschoten video’s is radicaal persoonlijk. Hij, Erik, speelt steeds de hoofdrol als gespeeld naïeve kunstenaar die een groep of subcultuur van binnenuit onderzoekt en op vlogger-achtige wijze becommentarieert. Dankzij zijn ontwapenende persoonlijkheid, zijn gevoel voor het tragikomische, en zijn voorkomen – dikke bril die doet denken aan Theo & Thea, kale kop, hoge stem waarmee hij eindeloos in het Brabants ratelt – is zijn werk niet alleen schrijnend, maar ook ontzettend grappig.

Die mix van comedy en pure ernst komt mooi naar voren in de films die te zien zijn op de overzichtstentoonstelling in Wiels. Naast zijn nieuwe film Die Insel is er bijvoorbeeld Dog (2015), waarin hij in gesprek gaat met asielzoekers en hulpverleners, The Basement (2014), waarin hij onderduikt in de kelders van de Hermitage in Sint Petersburg om het leven van de katten die er wonen te verbeteren, Ego (2013), waarin hij zijn familie interviewt over het humanitaire werk dat zij doen, en Janus (2012), over een man uit een volksbuurt in Rotterdam-Zuid die sterft aan een ziekenhuisbacterie.

Van Lieshout spaart zichzelf en zijn verlangen naar engagement niet, maar houdt zijn eigen Gutmensch-aspiraties constant tegen het licht. ‘Ik haat het gewone volk’ zegt hij in Janus. ‘Waarom wil ik er dan toch een film over maken?’ Het is de taak van de kunstenaar, vindt hij, om in gesprek te gaan en het echte leven te laten zien. Het mooie is dat hij ook de grenzen en de ongemakkelijkheid daarvan weet te vangen.

Door alle Trump-commotie van de afgelopen tijd; de analyses van het populisme en vooral de oproepen om in gesprek te gaan met ‘het gewone volk’, moest ik daarom steeds weer aan deze expositie denken. Van Lieshout geeft het verlangen om maatschappelijk betrokken te zijn iets bitterzoets: het is noodzakelijk, maar het gaat niet van harte. En om het echt te kunnen doen moet je vooral ook je eigen hypocrisie durven blootgeven.

De expositie Erik van Lieshout, The Show Must Ego On, is nog tot 8 januari 2017 te zien in kunstencentrum Wiels in Brussel.

  

Foto: Sarah van Binsbergen. Installation view The Basement, 2014, The Show Must Ego On, WIELS, Brussels, 2016
© Erik van Lieshout, Courtesy Annet gelink Gallery, Amsterdam

Mail

Sarah van Binsbergen is Hard//hoofdredacteur, antropoloog, journalist. // sarah@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer

 Vergeet de zomer maar (niet)

Vergeet de zomer maar (niet)

Nu fysiek reizen wereldwijd onmogelijk is, rest de verbeelding: fotograaf Cleo Goossens neemt ons mee naar de zonnige uithoeken van onze fantasie. Lees meer

Column: Rommelklanken

Rommelklanken

Het vele videobellen van de afgelopen tijd doet Eva van den Boogaard de waarde inzien van zogenaamde 'rommelklanken'. Lees meer

Tip: Laat alles vallen 1

Laat alles vallen

Annelies van Wijk onderzoekt haar fascinatie voor alledaagse objecten die onverwacht te pletter vallen. Een tip om zelf ook eens als een brokstuk te gronde te gaan, wie weet welke schoonheid er nog oprijst uit de scherven. Lees meer

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind vond Iduna Paalman opvatting dat slapen voor grote mensen was en zij het dus niet nodig had. Nog steeds probeert ze af te komen van haar vooroordeel dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden. Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer