tickets
Asset 14

Maxim Februari in Zomergasten

Maxim Februari in Zomergasten

Met betoverende fragmenten brak Maxim Februari in Zomergasten een lans voor de schoonheid als tegengif voor doorgeslagen data-drift. Sarah van Binsbergen zag de ideale Zomergasten-avond met de ideale gast.

Het was de Duitse socioloog Max Weber die begin twintigste eeuw voor het eerst sprak over de Entzauberung der Welt, de onttovering van de wereld. Daarmee bedoelde hij dat in onze modern-westerse, gerationaliseerde wereld in principe geen plaats meer is voor magische en onberekenbare machten. Je zou deze aflevering van Zomergasten kunnen lezen als een poging om de wereld weer even te hertoveren, met fragmenten vol schoonheid en, jawel, op het einde zelfs een vleugje magie. 'Schoonheid is een mensenrecht', zegt Februari naar aanleiding van een anekdote over zijn jeugd in het 'lelijke, lelijke' Overvecht, waar hij de troosteloosheid probeerde te bestrijden door Bach en Mozart te fluiten.

Het idee dat de wereld volledig kenbaar is, leidt tot verlies van menselijkheid

Niet dat de onttovering zelf niet aan bod kwam. Dat zou ook vreemd zijn, het is een van de belangrijkste thema’s in het werk van Maxim Februari, zowel in zijn columns en essays als in zijn laatste roman, Klont. Doorgeslagen rationalisering en vooral dataficering van de samenleving, het idee dat de wereld volledig kenbaar is, leidt uiteindelijk tot verlies van onze menselijkheid. Tijdens zijn ideale televisieavond wordt dit onder andere geïllustreerd met een fragment uit de documentaire National Bird, over oorlogsvoering met drones en hoe we door datagebruik en algoritmes een illusie van greep op de werkelijkheid creëren.

Wat al vroeg duidelijk wordt: die zorgen gaan deze avond niet overspoelen. Februari zoekt naar een tegengif, naar dingen die de dans van de berekenbaarheid, kwantificering en rationalisering ontspringen. Aan tafel bij een bewonderende – en van de weeromstuit wat onhandige – Janine Abbring zit iemand die ongelooflijk goed kan denken en die dat vermogen juist inzet om zich hard te maken voor het onkenbare van de wereld: dat wat je nooit helemaal in data of modellen kunt vertalen.

Dansende lichamen, bijvoorbeeld, zoals die van Ginger Rogers en Fred Astaire in het tweede fragment van de avond. ‘Voor mij zijn dit veredelde kattenfilmpjes’, zegt Februari gekscherend. Of het talent van Sinead O’Connor, in een ontroerend fragment waarin ze worstelt met een lied van Gershwin. ‘Ze hoort bepaalde dingen niet die andere mensen wel horen, maar die mensen kunnen dan weer niet zo goed zingen. Wat is dan muzikaliteit?’ vraagt Februari zich af.

'Je gaat zo lang met iemand mee het rijk van de dood in. Je bent heel ver weg en moet langzaam terugwandelen.'

Later op de avond keert de dans weer terug, met een prachtige, moderne uitvoering van de stervende zwaan, door streetdancer Charles ‘Lil Buck’ Riley. Daarbij doet ook een andere gast zijn intrede: de dood. Abbring haalt een stuk aan waarin Februari scheef: 'Nu mijn geliefde dood is blijk ik zelf nog te leven.' Over de dood van die geliefde, Gerda Meijerink, in 2015, zegt hij zelf: 'Je gaat zo lang met iemand mee het rijk van de dood in. Je bent heel ver weg en moet langzaam terugwandelen'.

Brok in de keel. Het is het meest aangrijpende moment van de avond en misschien wel een van de ontroerendste momenten in Zomergasten ooit. Mooi is, naast de zichtbare ontroering en kwetsbaarheid van Februari, wat hij zegt over hoe dit gemis zijn werk beïnvloed heeft. Via je geliefde heb je toegang tot een ander cultuur – Meijerink was vertaler en Duitslandkenner – zegt hij, en toegang tot die wereld is er nu niet meer.

Dit geeft ook een inkijkje in hoe Februari als denker en schrijver werkt. Wie en wat heeft hem gevormd? Waarom wilde hij schrijver worden? Daar had meer van mogen zijn, of in ieder geval had ik graag nog meer gehoord over invloeden op zijn eigen schrijverschap en zijn ideeën. Los van die anekdote over Bach fluiten in Overvecht, komen we daar weinig over te weten.

Maar dat is zeuren, want het moet gezegd: dit was de ideale Zomergastenavond. Met de ideale gast: intelligent, erudiet, grappig en kwetsbaar. Met een reeks betoverende fragmenten die aanleiding zijn voor verrassende observaties. En met een duidelijk thema: dat stukje van de menselijke ervaring dat niet te reduceren valt. Schoonheid als recept tegen de onttovering van de wereld. Prachtig wordt dat thema ook in het laatste fragment weer gevangen: de bewonderende, dromerige blik van een twaalfjarig meisje, kijkend naar de magie van goochelaar Fay Presto.

Mail

Sarah van Binsbergen is Hard//hoofdredacteur, antropoloog, journalist. // sarah@hardhoofd.com

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Trotse mixtape

Trotse mixtape

Als je buren aan de deur komen bonzen, is dat om de link naar deze playlist te vragen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan