Asset 14

Maxim Februari in Zomergasten

Maxim Februari in Zomergasten

Met betoverende fragmenten brak Maxim Februari in Zomergasten een lans voor de schoonheid als tegengif voor doorgeslagen data-drift. Sarah van Binsbergen zag de ideale Zomergasten-avond met de ideale gast.

Het was de Duitse socioloog Max Weber die begin twintigste eeuw voor het eerst sprak over de Entzauberung der Welt, de onttovering van de wereld. Daarmee bedoelde hij dat in onze modern-westerse, gerationaliseerde wereld in principe geen plaats meer is voor magische en onberekenbare machten. Je zou deze aflevering van Zomergasten kunnen lezen als een poging om de wereld weer even te hertoveren, met fragmenten vol schoonheid en, jawel, op het einde zelfs een vleugje magie. 'Schoonheid is een mensenrecht', zegt Februari naar aanleiding van een anekdote over zijn jeugd in het 'lelijke, lelijke' Overvecht, waar hij de troosteloosheid probeerde te bestrijden door Bach en Mozart te fluiten.

Het idee dat de wereld volledig kenbaar is, leidt tot verlies van menselijkheid

Niet dat de onttovering zelf niet aan bod kwam. Dat zou ook vreemd zijn, het is een van de belangrijkste thema’s in het werk van Maxim Februari, zowel in zijn columns en essays als in zijn laatste roman, Klont. Doorgeslagen rationalisering en vooral dataficering van de samenleving, het idee dat de wereld volledig kenbaar is, leidt uiteindelijk tot verlies van onze menselijkheid. Tijdens zijn ideale televisieavond wordt dit onder andere geïllustreerd met een fragment uit de documentaire National Bird, over oorlogsvoering met drones en hoe we door datagebruik en algoritmes een illusie van greep op de werkelijkheid creëren.

Wat al vroeg duidelijk wordt: die zorgen gaan deze avond niet overspoelen. Februari zoekt naar een tegengif, naar dingen die de dans van de berekenbaarheid, kwantificering en rationalisering ontspringen. Aan tafel bij een bewonderende – en van de weeromstuit wat onhandige – Janine Abbring zit iemand die ongelooflijk goed kan denken en die dat vermogen juist inzet om zich hard te maken voor het onkenbare van de wereld: dat wat je nooit helemaal in data of modellen kunt vertalen.

Dansende lichamen, bijvoorbeeld, zoals die van Ginger Rogers en Fred Astaire in het tweede fragment van de avond. ‘Voor mij zijn dit veredelde kattenfilmpjes’, zegt Februari gekscherend. Of het talent van Sinead O’Connor, in een ontroerend fragment waarin ze worstelt met een lied van Gershwin. ‘Ze hoort bepaalde dingen niet die andere mensen wel horen, maar die mensen kunnen dan weer niet zo goed zingen. Wat is dan muzikaliteit?’ vraagt Februari zich af.

'Je gaat zo lang met iemand mee het rijk van de dood in. Je bent heel ver weg en moet langzaam terugwandelen.'

Later op de avond keert de dans weer terug, met een prachtige, moderne uitvoering van de stervende zwaan, door streetdancer Charles ‘Lil Buck’ Riley. Daarbij doet ook een andere gast zijn intrede: de dood. Abbring haalt een stuk aan waarin Februari scheef: 'Nu mijn geliefde dood is blijk ik zelf nog te leven.' Over de dood van die geliefde, Gerda Meijerink, in 2015, zegt hij zelf: 'Je gaat zo lang met iemand mee het rijk van de dood in. Je bent heel ver weg en moet langzaam terugwandelen'.

Brok in de keel. Het is het meest aangrijpende moment van de avond en misschien wel een van de ontroerendste momenten in Zomergasten ooit. Mooi is, naast de zichtbare ontroering en kwetsbaarheid van Februari, wat hij zegt over hoe dit gemis zijn werk beïnvloed heeft. Via je geliefde heb je toegang tot een ander cultuur – Meijerink was vertaler en Duitslandkenner – zegt hij, en toegang tot die wereld is er nu niet meer.

Dit geeft ook een inkijkje in hoe Februari als denker en schrijver werkt. Wie en wat heeft hem gevormd? Waarom wilde hij schrijver worden? Daar had meer van mogen zijn, of in ieder geval had ik graag nog meer gehoord over invloeden op zijn eigen schrijverschap en zijn ideeën. Los van die anekdote over Bach fluiten in Overvecht, komen we daar weinig over te weten.

Maar dat is zeuren, want het moet gezegd: dit was de ideale Zomergastenavond. Met de ideale gast: intelligent, erudiet, grappig en kwetsbaar. Met een reeks betoverende fragmenten die aanleiding zijn voor verrassende observaties. En met een duidelijk thema: dat stukje van de menselijke ervaring dat niet te reduceren valt. Schoonheid als recept tegen de onttovering van de wereld. Prachtig wordt dat thema ook in het laatste fragment weer gevangen: de bewonderende, dromerige blik van een twaalfjarig meisje, kijkend naar de magie van goochelaar Fay Presto.

Mail

Sarah van Binsbergen is Hard//hoofdredacteur, antropoloog, journalist. // sarah@hardhoofd.com

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur denkt mee over de koers van het tijdschrift en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 43

Lekker soggen

Deze week worden onze redacteurs blij van lachen om Mark R., lessen over de media en het kunnen bijdragen aan de vismigratie in Utrecht. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Eindelijk lente

Eindelijk lente

Deze week worden we blij van een fijn boek, roze k-pop en Den Bosch. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer