Asset 14

Maxim Februari in Zomergasten

Maxim Februari in Zomergasten

Met betoverende fragmenten brak Maxim Februari in Zomergasten een lans voor de schoonheid als tegengif voor doorgeslagen data-drift. Sarah van Binsbergen zag de ideale Zomergasten-avond met de ideale gast.

Het was de Duitse socioloog Max Weber die begin twintigste eeuw voor het eerst sprak over de Entzauberung der Welt, de onttovering van de wereld. Daarmee bedoelde hij dat in onze modern-westerse, gerationaliseerde wereld in principe geen plaats meer is voor magische en onberekenbare machten. Je zou deze aflevering van Zomergasten kunnen lezen als een poging om de wereld weer even te hertoveren, met fragmenten vol schoonheid en, jawel, op het einde zelfs een vleugje magie. 'Schoonheid is een mensenrecht', zegt Februari naar aanleiding van een anekdote over zijn jeugd in het 'lelijke, lelijke' Overvecht, waar hij de troosteloosheid probeerde te bestrijden door Bach en Mozart te fluiten.

Het idee dat de wereld volledig kenbaar is, leidt tot verlies van menselijkheid

Niet dat de onttovering zelf niet aan bod kwam. Dat zou ook vreemd zijn, het is een van de belangrijkste thema’s in het werk van Maxim Februari, zowel in zijn columns en essays als in zijn laatste roman, Klont. Doorgeslagen rationalisering en vooral dataficering van de samenleving, het idee dat de wereld volledig kenbaar is, leidt uiteindelijk tot verlies van onze menselijkheid. Tijdens zijn ideale televisieavond wordt dit onder andere geïllustreerd met een fragment uit de documentaire National Bird, over oorlogsvoering met drones en hoe we door datagebruik en algoritmes een illusie van greep op de werkelijkheid creëren.

Wat al vroeg duidelijk wordt: die zorgen gaan deze avond niet overspoelen. Februari zoekt naar een tegengif, naar dingen die de dans van de berekenbaarheid, kwantificering en rationalisering ontspringen. Aan tafel bij een bewonderende – en van de weeromstuit wat onhandige – Janine Abbring zit iemand die ongelooflijk goed kan denken en die dat vermogen juist inzet om zich hard te maken voor het onkenbare van de wereld: dat wat je nooit helemaal in data of modellen kunt vertalen.

Dansende lichamen, bijvoorbeeld, zoals die van Ginger Rogers en Fred Astaire in het tweede fragment van de avond. ‘Voor mij zijn dit veredelde kattenfilmpjes’, zegt Februari gekscherend. Of het talent van Sinead O’Connor, in een ontroerend fragment waarin ze worstelt met een lied van Gershwin. ‘Ze hoort bepaalde dingen niet die andere mensen wel horen, maar die mensen kunnen dan weer niet zo goed zingen. Wat is dan muzikaliteit?’ vraagt Februari zich af.

'Je gaat zo lang met iemand mee het rijk van de dood in. Je bent heel ver weg en moet langzaam terugwandelen.'

Later op de avond keert de dans weer terug, met een prachtige, moderne uitvoering van de stervende zwaan, door streetdancer Charles ‘Lil Buck’ Riley. Daarbij doet ook een andere gast zijn intrede: de dood. Abbring haalt een stuk aan waarin Februari scheef: 'Nu mijn geliefde dood is blijk ik zelf nog te leven.' Over de dood van die geliefde, Gerda Meijerink, in 2015, zegt hij zelf: 'Je gaat zo lang met iemand mee het rijk van de dood in. Je bent heel ver weg en moet langzaam terugwandelen'.

Brok in de keel. Het is het meest aangrijpende moment van de avond en misschien wel een van de ontroerendste momenten in Zomergasten ooit. Mooi is, naast de zichtbare ontroering en kwetsbaarheid van Februari, wat hij zegt over hoe dit gemis zijn werk beïnvloed heeft. Via je geliefde heb je toegang tot een ander cultuur – Meijerink was vertaler en Duitslandkenner – zegt hij, en toegang tot die wereld is er nu niet meer.

Dit geeft ook een inkijkje in hoe Februari als denker en schrijver werkt. Wie en wat heeft hem gevormd? Waarom wilde hij schrijver worden? Daar had meer van mogen zijn, of in ieder geval had ik graag nog meer gehoord over invloeden op zijn eigen schrijverschap en zijn ideeën. Los van die anekdote over Bach fluiten in Overvecht, komen we daar weinig over te weten.

Maar dat is zeuren, want het moet gezegd: dit was de ideale Zomergastenavond. Met de ideale gast: intelligent, erudiet, grappig en kwetsbaar. Met een reeks betoverende fragmenten die aanleiding zijn voor verrassende observaties. En met een duidelijk thema: dat stukje van de menselijke ervaring dat niet te reduceren valt. Schoonheid als recept tegen de onttovering van de wereld. Prachtig wordt dat thema ook in het laatste fragment weer gevangen: de bewonderende, dromerige blik van een twaalfjarig meisje, kijkend naar de magie van goochelaar Fay Presto.

Mail

Sarah van Binsbergen is Hard//hoofdredacteur, antropoloog, journalist. // sarah@hardhoofd.com

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer

Warning: Undefined variable $articleCount in /home/hardhoof/hardhoofd.com/releases/20220413071826/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe hoofdredacteur!

De hoofdredacteur van Hard//hoofd is de spin in het web van een groeiende, creatieve organisatie. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Essay & Opinie!

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Eindredactie!

Als Chef Eindredactie breng je schrijvers en eindredacteuren met elkaar in contact, en zie je erop toe dat teksten tijdig gepubliceerd worden. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Eindredactie!

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Essay & Opinie!

Als Chef Essay & Opinie onderhoud je contact met getalenteerde essayisten en opiniemakers, en draag je de verantwoordelijkheid over jouw tak op Hard//hoofd. Lees meer

De draad

De draad

Sumai Yahya schreef een kort, poëtisch verhaal over menselijke vleermuizen slingerend aan een draad. Een korte versie verscheen in het papieren magazine, maar lees hier de volledige versie, vol symboliek, donkere massa's, naalden, konijnen met rode ogen en aangeslepen ruggengraten. Lees meer

Als cavia's in de val

Als cavia's in de val

Marthe van Bronkhorst wil niet meer vliegen maar loopt tegen allerlei problemen aan als ze een duurzame vakantie probeert te boeken. Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Worden wie ik eigenlijk ben voor 150 euro

Worden wie ik eigenlijk ben voor 150 euro

Wat zegt het huis waarin je woont, en de meubels erin, over jou? En ben je in een ander huis, tussen andere spullen, nog wel precies dezelfde persoon? Eva past deze zomer op wat woningen van bekenden en onderzoekt wat ze beleeft. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Iets wat van zijn vader is geweest

Iets wat van zijn vader is geweest

Het is zwarte zaterdag en de tankstations zijn druk. Sigarettenrook en uitlaatgassen blijven "in de windstilte boven het asfalt verstikkend en bewegingsloos hangen." Tristan is, in dit korte verhaal, op weg naar het huis van wijlen zijn vader, een man op wie hij nooit heeft kunnen rekenen. Kan hij het opbrengen om door te rijden? Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Gedichten Alara Adilow (titel volgt) 2

Straatliedjes

Wat is een huis? 'Iets dat de wraak van de nacht buiten houdt. / Iets waar je naar terugkeert na een lange reis.' In deze nieuwe gedichten van Alara Adilow worden vaders ontvlucht, tijdelijke verblijfplaatsen gevonden en nieuwe relaties op zee aangegaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Woordenboek der Obscure Melancholieën

Woordenboek der Obscure Melancholieën

De schaamte en toch het gemis wanneer je in je oude dagboek je zorgen terugleest - waarom is er geen woord voor dat gevoel? Marthe van Bronkhorst bedenkt daarom een woordenboek voor melancholische emoties. Lees meer

De onwerkbare

De onwerkbare

Dit is het derde en tevens laatste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Evi Aarens is een troll 1

Evi Aarens is een troll

Je als gearriveerde schrijver verschuilen achter een pseudoniem om kritiek op anderen te spuiwen geeft geen pas, aldus Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Voor niemand vindbaar

Voor niemand vindbaar

Het kan fijn zijn als je familie aan je denkt wanneer je er niet bent. Maar voor af en toe onvindbaar zijn is ook iets te zeggen, vermoedt Eva tijdens een werkbezoek aan de Estse hoofdstad Tallinn. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel