Nu het spookachtige vooruitzicht van quarantaine in het achterhoofd van elk mens rondwaart, lijkt het alsof we meer in onszelf gekeerd raken, wederom nestelen terwijl de winter juist zo zacht is geweest en een vroege lente al op de loer ligt. In plaats van buiten rond te dartelen, zitten we binnen, beschouwen we de niezende buitenwereld met argusogen en schudden we handen met voeten en ellebogen. Nu is de tijd om te inventariseren. Vorige week rebelleerden we met goed recht in de boekenwinkel, maar ik vraag je nu even de consumptie een halt toe te roepen. Staak je hamstersessie. Steek de hand in eigen boekenkast.
Omhels de boeken die je al twintig keer hebt gelezen. Blaas het stof weg en herkauw de woorden. Zwicht nu eens niet voor de verlokking van het onvoorziene en nieuwe: een glanzend nieuw boek - met ongebogen ruggengraat - dat je nagelbijtend en vol schuldgevoel op de plank legde omdat het niet beviel. Het beviel niet, ondanks dat je het boek en jezelf steeds plechtig beloofde nog een enkele pagina te lezen. Kies nu even voor controle, reflectie en kundigheid. Neem de woorden in je op die eerder verstrikt raakten en wegvielen in luide stiltecoupés, slaapdronken leessessies en een drang om de bladzijde om te slaan zodat je met de meute mee kan kletsen. Herlees! In Lectures on Literature oppert Vladimir Nabokov het volgende:
‘Curiously enough, one cannot read a book: one can only reread it. A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader. And I shall tell you why. When we read a book for the first time the very process of laboriously moving our eyes from left to right, line after line, page after page, this complicated physical work upon the book, the very process of learning in terms of space and time what the book is about, this stands between us and artistic appreciation.’
Toevallig blijkt de roman Lolita door de schrijver in kwestie een erg vruchtbaar boek om te herlezen: eindeloos ontluisterend en steeds opnieuw misselijkmakend relevant, maar ook betoverend en verleidelijk - een roerig portret van een monster van een man en monsterlijke misogynie, geparfumeerd met mooie woorden en wonderschone alliteratie. Het herlezen kan ook prikkelend zijn, een jeukende oude trui die je krioelend aan het denken zet, ASMR-nagels die over een microfoon krassen en je doen sidderen. Waar ik me eerst beneveld om de tuin liet leiden door de fraaie zinsneden van Lolita, zag ik nu de rotte roos die in het midden van de tuin een stinkende geur uitwasemt, alsook het feit dat de titelfiguur totaal geen innerlijke wereld is gegund. Het herlezen doorbrak bij mij de betovering van Humbert Humbert, de vermaledijde verteller. Er ligt zonder twijfel nog iets moois op je plank, inclusief verloren vakantiefoto of ooit beschreven ansichtkaart als boekenlegger. Dus steek nu, in quarantaine of niet, de hand in eigen boekenkast en misschien kun jij jezelf beter dan ik behoeden voor vergezochte beeldspraak! Pluk een stoffige plankvrucht. Het is lastig te voorspellen wat het herlezen je zal leren, maar ik beloof dat het vruchtbaar is.
Beeld: pmonaghan via Flickr
