Asset 14

Herdenken in vrijheid

De voorgenomen herdenking van omgekomen vluchtelingen zorgde ervoor dat er ook dit jaar ophef ontstond rondom 4 mei. Het CIDI wilde de vluchtelingenherdenking zelfs laten verbieden. Jaap Hoeve vindt dat het CIDI niet moet bepalen wie we herdenken.

Mail

Ruzie over Nationale Dodenherdenking lijkt net zo’n oer-Hollandse traditie te worden als de jaarlijkse zwartepietendiscussie. Inclusief de bijbehorende verharding en polarisatie van het debat op sociale media. Vijf jaar geleden was er ophef over een gedicht en vorig jaar liep een oproep tot een boycot volledig uit de hand. En deze week werd een geplande herdenking van omgekomen vluchtelingen uiteindelijk afgeblazen nadat het CIDI had gepleit voor een verbod.

Het ‘kapen’ van de Nationale Herdenking om aandacht te vragen voor vluchtelingen kun je ongepast vinden. Er zijn immers 364 dagen in het jaar waarop dat kan. Maar er is een aantal redenen waarom het CIDI in zijn bemoeienis met 4 mei de plank misslaat.

Op 4 mei herdenken we, volgens de officiële website van het Comité 4 en 5 mei, “allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties.”

Ten eerste is die herdenking dus allang 'verwaterd' zoals het CIDI dat noemt. Indië, Korea, Bosnië, Afghanistan en nog veel meer worden allemaal officieel herdacht. Waarom zij wel en de vluchtelingen niet? Het lijkt een tamelijk arbitraire grens.

Ten tweede is 4 mei dus iets anders dan een herdenking van de slachtoffers van de Jodenvervolging. Die vindt elk jaar plaats op 27 januari, de dag van de bevrijding van Auschwitz. Hoe begrijpelijk ook, een Joodse organisatie die het morele gezag meent te hebben over de Nationale Herdenking is net zozeer het ‘kapen’ van 4 mei als het herdenken van vluchtelingen.

Bovendien, en dat is misschien wel het belangrijkste: op 5 mei vieren we onze vrijheid. Daaronder valt volgens mij ook de vrijheid om in dit land te herdenken wie of wat we willen. Er is natuurlijk een verschil tussen wat en wie er officieel, expliciet wordt herdacht en de vrijheid om in privékring te herdenken wat je wilt. Maar de geplande vluchtelingenherdenking behoort niet tot het officiële programma. Dus die verbieden, zoals het CIDI wilde? Alleen de gedachte al is in strijd met alles waar 4 en 5 mei voor staan.

Ook dit keer volgt het overgrote deel van de Nederlanders gewoon weer de ‘mainstream’ herdenking zoals die op tv wordt uitgezonden en waar de nadruk ligt op de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast heeft iedereen er zijn eigen persoonlijke bespiegelingen bij. Rouw en herdenking zijn intiem en persoonlijk. Het idee dat je daar met een officieel nationaal programma iets aan verandert is net zo’n grote illusie als de gedachte dat heel Nederland tijdens de oorlog in het verzet zat. Onze definitie van herdenken verandert, net als elk andere traditie. Dat de manier van herdenken van de één, door de ander als ongepast wordt ervaren, is de keerzijde van de medaille die vrijheid heet.

Beeld via Flickr.com

Jaap Hoeve is historicus en tekstschrijver en gelooft ondanks alles in het delen van kennis.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al tien jaar een vrije ruimte voor talentvolle makers. Elke dag verschijnen op onze site artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties. Zonder advertenties en helemaal gratis.

Maar zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons
het laatste
 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

 China trekt zich er niets van aan

China trekt zich er niets van aan

China gaat zijn eigen gang, terwijl de internationale gemeenschap niet veel meer doet dan waarschuwingen uitdelen. Lees meer

Steun ons en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor talentvolle makers. Zonder advertenties en helemaal gratis. Dankzij onze kunstverzamelaars. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons