De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Paula vraagt zich af waarom de NOS halsstarrig weigert de tussentijdse opkomstcijfers van het Oekraïne-referendum te publiceren.
Ik hoopte dat het een slechte 1 aprilgrap was, toen de NOS afgelopen vrijdag liet weten geen tussentijdse bekendmakingen te doen over de opkomst bij het Oekraïne-referendum. Een dag later, blijft hoofdredacteur Marcel Gelauff echter stug volhouden.
"Al vele jaren doet onderzoeksbureau Ipsos tijdens verkiezingen in Nederland in opdracht van de NOS onderzoek naar stemgedrag.", zegt Gelauff in een blog op de site van de nieuwsomroep. “De NOS heeft Ipsos in dit geval echter niet gevraagd de opkomst te meten, wat we anders wel altijd doen.”
De reden? "Wij willen verkiezingen niet beïnvloeden, maar ze verslaan. Bij een lagere opkomst dan 30 procent is het referendum namelijk niet geldig. Kiezers zouden hun stemgedrag dus kunnen laten afhangen van de opkomst op een bepaald moment van de dag.”
Als er ‘te weinig’ mensen gaan stemmen, verandert er inderdaad vrij weinig. Maar zelfs als het referendum wél geldig wordt bevonden, kan onze overheid de uitslag naast zich neerleggen; het is een adviesreferendum. Bovendien gaat alsnog heel Europa over het besluit, en niet alleen Nederland. Het is niet alsof Nederland vetorecht heeft.
Op Facebook zag ik het volgende argument voorbijkomen: “Je gaat ook geen exit-polls publiceren zolang de stembureau's nog open zijn. In dit geval is het een factor die invloed heeft.” Maar invloed waarop dan? Mensen zijn toch autonoom genoeg om zelf te beslissen of ze gaan stemmen en zo ja waarop? Of, zoals Plasterk het verwoordde: “Nou ja, dat wat ze ‘moeten’ dat bepalen mensen volgens mij zelf”.
Dan nog even over die beïnvloeding. Onderzoeken en updates bieden is toch geen nieuws creëren in de negatieve zin van het woord? Het is geen gelieg en bedrieg of een eenzijdig beeld geven van de werkelijkheid, maar het op de hoogte brengen van de burger en de huidige stand van zaken. En is dat niet een van de kernwaarden van een journalist? Hoewel de media natuurlijk van grote invloed kunnen zijn op de maatschappelijke perceptie, is het er maar meteen bij laten zitten wel erg drastisch.
De NOS zelf blijft echter volhouden dat het niet vreemd is dat zij woensdag geen uit onderzoek vervaardigde, tussentijdse updates geeft. Want wanneer gemeenten of andere media de opkomstcijfers publiceren, gaat de NOS die wél melden. Maar worden deze ‘feiten’ ook gecontroleerd, of worden ze klakkeloos overgenomen? Ik denk dat de hoofdredacteur even bij zichzelf te rade moet gaan, wat het precieze doel is van zijn omroep. Ik betwijfel echter of dat mogelijk is, Gelauff lijkt immers overtuigd van zijn gelijk en voert argumenten aan als “dat wil ik per se niet”.
Gelauff reduceert de journalistieke plicht van een nationale nieuwsomroep met zijn keuze echter tot het doorpaasen van een bal. Maar is de journalistiek niet veel meer dan een medium? Sinds wanneer is het informeren van de burger manipulatief? En wat is nieuws dan eigenlijk, volgens Marcel Gelauff?
Als ik het zo bekijk, gaat het alleen om bereidheid, waar het de NOS aan schort. Gelauff sloot zijn betoog op Twitter af met: “Als politici zo graag tussenstanden willen, regel dan dat de Kiesraad ze meldt.” Tijdens mijn opleiding tot journalist heb ik veel luie journalisten gezien, maar dit slaat toch wel alles.
Hoe dan ook, ik hoop dat de NOS meer gaat doen dan enkel het doorplaatsen van andermans nieuwsberichten. Want als zelfs de NOS het niet kan opbrengen om te onderzoeken en anderen napraat, kunnen we de omroep net zo goed opheffen.
beeld: nos.nl
