Asset 14

Afstel van uitstel

Afstel van uitstel

In het kader van hard//hoofd stopt stopte Paula veertig dagen met uitstellen. Ze kwam er achter dat alle drukte zelfopgelegd is.

Ik ben een heiden. Mijn ouders hebben zich nog voor ik geboren was uitgeschreven uit de kerk. Pasen was voor mij altijd een feestje waarmee ik het begin van de lente vierde. Kuikentjes, tulpen en narcissen hoorden daarbij, maar het was vooral haasvormige broodjes oppeuzelen en paaseieren zoeken.

‘Waarom zou je jezelf zo kwellen?'

Tot mijn puberteit wist ik niet veel van het vastengebruik rondom Pasen. Mijn katholieke basisschool wilde me geen denkbeelden opdringen - dus mocht ik kiezen: naar bijbelles, óf knutselen. Natuurlijk koos ik het laatste.

In de brugklas liet mijn nieuwe beste vriendin vlak na carnaval haar snoeppot zien. ‘Dit mag ik dus allemaal niet eten.’ Ik daagde haar uit om stiekem een snoepje uit de pot te pakken, maar dat deed ze niet. ‘Waarom zou je jezelf zo kwellen?’, vroeg ik. Haar antwoord: ‘Door de beloning uit te stellen, geniet je des te meer.’

Op het moment dat ik hoorde dat ik ergens mee moest stoppen voor hard//hoofd, dacht ik al gauw aan deze vriendin. Even haalde ik het in mijn hoofd om te stoppen met snoepen, maar ik kende mezelf goed genoeg om te weten dat ik dat niet vol kon houden. Dus koos ik voor een uitdaging die rakelings met het onderwerp te maken had: ik stopte met uitstellen.

Stoppen met uitstellen
Uitstellen is iets wat ik mijn hele leven al doe, iedere dag. De een noemt het luiheid, de ander onverzorgheid: ikzelf noem het angst. Ik heb eens gehoord dat je in dertig tot veertig dagen jezelf kan herprogrammeren. Zou ik bijvoorbeeld, door in plaats van iedere dag te snoozen, mezelf een nieuw dag- en nachtritme aan kunnen leren?

Het willen stoppen met uitstellen was iets dat ik al langer wilde, maar dat telkens maar weer werd uitgesteld. Als klap op de vuurpijl nam ik dat mezelf kwalijk. Hoe haalde ik het in mijn hoofd om mijn ‘verantwoordelijkheid’ niet constant te nemen? Helemaal stoppen met uitstellen bleek al gauw overdaad en simpelweg onmogelijk. Er bestaan namelijk zoveel verschillende soorten uitstel, dat ik mezelf begon af te vragen: welke daarvan laat ik?

Opruimen zit bijvoorbeeld niet in mijn systeem; mijn hoofd is er een van georganiseerde chaos. De stapel papier op mijn bureau ziet er voor een buitenstaander uit als een wervelwind, maar ik weet elk document precies te vinden. Als iemand aan mijn spullen komt, raak ik in paniek, maar als iemand een opmerking maakt over de staat van mijn huishouden kan ik óók ziedend worden.

Ik stelde mezelf vragen als ‘en wat dan als ik geen zin heb om de telefoon op te nemen?’ tot ‘maar wat dan als ik naar de wc moet?’ ‘Moet ik dan daadwerkelijk alles meteen doen op het moment dat ik er aan denk?’ Ik kwam in een donkere gedachtenbrei terecht. ‘Is het hele leven niet het uitstellen van de dood?’

Er waren redelijk wat essentiële zaken die ik vergat. Zo zou ik best wat sneller onder de douche kunnen springen op een vrije dag, of wat beter om kunnen springen met het huishouden. Ook zou ik wat regelmatiger mogen eten en drinken – niet pas op het moment dat ik me flauw of droog voelde. Oh ja, en dan was er nog die waslijst to-do’s en die rits onbeantwoorde mails.

Een preventief beleid
Onpraktisch uitstellen: daar zou ik dus mee stoppen, maar ik wilde ook graag experimenteren met minder ‘efficiënte’ vormen. Zo besloot ik dat ik best een keer hardop mocht lachen tijdens het lezen van een boek in de trein – en dat ik in plaats van wachten tot het voelen van pijn of een enorme aandrang, ik voortaan zou opstaan en handelen naar de gedachte aan eten, drinken of het toilet.

Ook maakte ik een eind aan sociaal uitstel; het zoeken van contact met mensen om maar niet bezig te hoeven met iets anders. Om niet alsnog afgeleid te raken, zette ik mijn geluid én trilfunctie van mijn mobiel uit tijdens tijdgevoelige momenten. Van iemand die zijn telefoon als vastgegroeide, derde hand gebruikte, werd ik langzaam weer een omgevingsbewust persoon die zijn telefoon niet constant in de gaten hield - met bezorgde berichtjes van vrienden en kennissen als gevolg.

Omdat ik bij een reactie op iedere lichaamsprikkel me absurd gek zou gedragen, besloot ik het als experiment te gebruiken om mijn lichaam te leren kennen. Ik verschoof mijn focus en merkte plots alle fysieke signalen die ik voorheen zo gemakkelijk negeerde net zo scherp op als de ringtone van mijn telefoon.

Emotioneel uitstellen
Na het aanpakken van het praktisch en noodzakelijk uitstellen, heb ik me afgevraagd of ik een emotionele uitsteller ben. Als kind was ik een binnenvetter, maar dat hele emotionele uitstellen heb ik wel gehad nu. Dat dacht ik althans.

Afgelopen week vertelde ik op de radio over een ervaring met seksueel misbruik. Dat riep veel minder gevoelens bij me op dan een gesprek dat een halve week later plaatsvond.

Mijn moeder sprak me aan op het feit dat ze van haar collega hoorde over een interview met iemand met dezelfde achternaam. Was ik dat geweest? Haar vraag was vele malen contronterender dan die hele uitzending en voorgeschiedenis. Hoe moest ik mijn moeder uitleggen wat er gebeurd was? Wilde ze het wel weten? Wat zou ze wel niet van me denken? Ik had haar nog nooit zo woordelijk deelgemaakt van mijn leven.

‘Terwijl ik mijn strijd deelde, kwam ik vooral mezelf tegen'

Waar ik in de radiostudio als held werd onthaald, voelde ik me tegenover mijn moeder een klein, zielig, kwetsbaar persoon. Op het moment dat ik normaal gesproken zou dichtklappen, besloot ik door te zetten.

Even kwam ik niet uit mijn woorden. Daar stond ik dan, te stotteren, als een klein meisje dat betrapt was op het stelen van snoep.

Ik wilde huilen, maar kon het niet – het voelde alsof ik mezelf klem had gezet. Ik had immers de belofte gemaakt niets uit te stellen. Hoewel ik verwachtte dat mijn moeder zou schrikken, bleek vooral ík het zeer en ongemak te voelen. Ik weet niet wat ze precies zei, maar het kwam erop neer dat het niet erg was.

Toch had ik het gevoel me te moeten verantwoorden; voor het feit dat ik me nog steeds schaamde, dat ik haar nooit eerder in vertrouwen had genomen en dat ik zo’n sukkel was om haar niet even te vertellen wanneer ik op de radio kwam - ondanks het feit dat ik er open over wilde zijn.

Terwijl ik mijn strijd deelde, voelde ik me enorm in het nauw gedrongen. Alle angst en pijn kwam naar boven: ik voelde me een sukkel. Die held die ik volgens anderen was; bleek een masker zo breekbaar als gipsplaat.

'Laat me met rust’

Ik ben er de afgelopen weken achtergekomen dat ik vooral mezelf vaak in de weg stond, met al mijn verwachtingen van en eisen aan mezelf. Ik was het leven gaan zien als een afvinklijst, vol doelen en taken die op me stonden te wachten. Het voelde alsof ik een enorme inhaalslag moest maken. Daardoor verloor ik mezelf bijna; ik werd onzeker, gespannen en zei dingen als ‘laat me met rust’.

In het begin snapte ik niet waarom ik zo heftig reageerde. Ik kende mijn eigen grenzen niet. In plaats van ‘laat me met rust’, bedoelde ik ‘ik heb rust nodig’.

Om het mezelf aangenamer te maken, bestreed ik persoonlijke dilemma’s die hun ontevredenheid over mezelf lieten zien. Zo haalde ik het argument ‘ik maak te weinig muziek’ onderuit door iedere ochtend aan het begin van de dag een liedje te spelen.

Ik gunde mezelf steeds vaker wat ik een ander gunde; van een middag in de zon tot een hele dag vrij en alle avonden na 20u helemaal voor mezelf. Ik durfde weer egoïstisch te zijn.

Op een dag heb ik het hele huis opgeruimd, samen met mijn vriend. Van de opgeruimde ruimte werd ik neurotischer dan de ‘te overziene’ rotzooi. Daarna zag ik ineens hoe alles weer van ‘spik en span’ naar ‘enigszins rommelig’ tot ‘gezellige chaos’ veranderen. Het voelde geforceerd, ongezellig en koud om in een huis te wonen waar ik niet mocht leven van mezelf. En dus liet ik het weer verslonsen.

Niet perfect
Het is dus nog steeds zoeken naar de balans. Gelukkig ben ik me er bewust van geworden dat compromissen ook een optie zijn. Lekker in de zon gaan zitten werken bijvoorbeeld; of een boek lezen waar je misschien nog iets mee kan als research. Of niet, maar dan heb je in ieder geval een boek gelezen.

Ik klink wellicht verlicht, maar dat valt heus wel mee. Van nature ben ik een ware chaoot: alles wat met plannen te maken heeft, vergt veel aandacht. Daardoor ben ik bang om dingen mis te lopen of te vergeten; dat gebeurt nog regelmatig.

Balanceren
Nadat ik ben gestopt met uitstellen heb ik het gedachtegoed gekweekt dat in feite alles een keuze is. Door alle drukte als zelfopgelegd te erkennen, werd het ineens een keuze die ik kon afwegen. Ik begon mezelf af te vragen: wat mag ik uitstellen en wat absoluut niet? Wat is nou eigenlijk belangrijk – en waarom?

Ik ben nog absoluut niet zo perfect als ik wil zijn. Die wasstapel bijvoorbeeld, die ik van de badkamer naar de wasmachine tilde, belandde na het droogrekje al gauw op de ‘schone kleren’-stapel. En ja, die ligt daar nog steeds, naast mijn bureau. Af en toe pluk ik er wat schoons vanaf om te dragen, maar als ik achter mijn bureau zit of de studeerkamer binnenloop op een willekeurig moment, kijk ik er grandioos langs.

Onderhand snooze ik stiekem toch weer in de ochtend; dat kan namelijk prima als je de wekker een half uurtje eerder zet. Een beetje enabeling, dat wel. Maar ja, soms wil je het genot van uitstel net zo min missen als dat snoepje dat per ongeluk op je hoofd werd gegooid bij de carnavalsoptocht. Als je dat een maand liet liggen, werd het namelijk vooral heel plakkerig.

Mail

Paula Lina ('89) is een freelance journalist en muzikant. In taal en geluid drukt zij zich uit.

Rosanne van Leusden is illustrator, wonend en werkend in Amsterdam.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer

Framer geframed

Framer geframed

Marthe van Bronkhorst ziet haar angst onder ogen en besluit haar ervaring als psycholoog te verrijken door zelf de patiënt te worden. De belangrijkste les? Ook therapeuten weten niet alles. Lees meer

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Hoe goedgelovig mag een mens eigenlijk zijn? Waar Eva van den Boogaard soms dwangmatig eerlijk is, blijkt haar neef F. regelmatig informatie aan haar te verstrekken die niet klopt. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Column: More is more

More is more

Eva reflecteert op haar ambivalente relatie met matigheid. Lees meer

Neem je ouders mee naar het museum

Neem je ouders mee naar het museum

De idealen van ouders en hun kinderen komen niet altijd overeen. Schrijver Michael ter Maat legt zich daar niet bij neer en neemt zijn vader mee naar het Krölller Müller. Een tip om het niet bij 'ok, boomer' te laten.  Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Stukje

Stukje

Marthe van Bronkhorst gelooft het niet: Al die schrijfadviezen van grote namen die beweren hun muze gevonden te hebben. Een oude Griekse visie op inspiratie was dat je zelf niet de inspiratie op moest zoeken, maar dat de muze jóú moest vinden. Ach, wat je maar vooruit brengt. En anders ga je gewoon net zolang boodschappen doen totdat je een ''stukje'' gevonden hebt? Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer