Asset 14

Mark Rutte in Zomergasten

Je kon de afgelopen dagen geen krant openslaan of er stond gedrukt dat de VPRO Mark Rutte een podium gaf voor de start van de campagnestrijd. En oké, ik geloof best dat de fragmenten uitgekozen zijn door de partij. Maar tussen de regels door was er toch voldoende te leren over de man die drie uur lang in beeld was. De uitzending werd vooral interessant als je erop lette wat Rutte niet vertelde, niet wist en niet begreep. Wat je dan zag waren niet de zorgvuldig afgewogen politieke boodschappen, maar de gaten daarin.

Mail

“Het liefst gebruikte hij zoveel mogelijk woorden zonder consequentie”

De bedoeling was uiteraard dat zoveel mogelijk mensen zich met Rutte en zijn standpunten identificeerden. Hij liet zich bijna nergens over uit, in ieder geval niks waar kijkers en kiezers aanstoot aan konden nemen. Het liefst gebruikt hij woorden waarin iedereen zich herkent, zoals het bekende ‘de hardwerkende Nederlander’ (iedereen die kijkt denkt: dat ben ik) en zoveel mogelijk andere begrippen zonder consequentie.

Dit ligt er zo dik bovenop dat het toch nog veel zegt. Bijvoorbeeld Rutte’s opvatting van wat een taboe is. Hij vertelde over zijn familie, die hij uiterst liberaal vond, en waarin er geen taboes waren: er werd gewoon niet gesproken over de homoseksualiteit van zijn broer. Kennelijk is het liberaal om te doen en laten wat je wilt, zolang niemand het erover heeft. En dat maakt het volgens Rutte geen taboe, er wordt gewoon gedaan alsof het er niet is.

Dit wordt in de volksmond ook wel wegkijken genoemd. Hoezeer dit woord ook besmet is door onhebbelijk gebruik, ik wilde het toch hanteren om te beschrijven hoe Rutte over multiculturalisme praat: ‘het woord multiculturalisme, een woord dat ik echt háát, een woord dat ervan uitgaat: laat iedereen maar een beetje zijn gang gaan.’

“Het is natuurlijk makkelijk om een hekel aan een woord te hebben zonder er praktische gevolgen aan te verbinden.”

Het is natuurlijk makkelijk om een hekel aan een woord te hebben zonder er praktische gevolgen aan te verbinden. Hoe moeten we dan omgaan met de verschillende etnische en culturele groepen in de samenleving? Als we Rutte’s opvattingen over liberalisme en taboes volgen zou een situatie waarin iedereen zijn eigen gang gaat juist ideaal zijn. Het verschil tussen wat hij hiermee wil zeggen (ik ben geen wegkijker) en wat hij daadwerkelijk doet (wegkijken) zou erg grappig zijn als het niet zo treurig was.

Wie wel wegkijkt volgens Rutte, is ‘de elite’. Dit is wel interessant, want zijn eigen vader zat op een hoge positie in koloniaal Indonesië. Zelf is Rutte minister-president en woont hij in Benoordenhout. Maar ‘de elite’, dat zijn de anderen.

Als Rutte zo graag niet tot de elite gerekend wil worden, moet hij nog goed oefenen met praten over de problemen in de samenleving en de oplossingen daarvoor. Hij worstelt bijvoorbeeld zichtbaar om niets te zeggen over zijn opvattingen over vluchtelingen: ‘Ik snap dat er dingen niet goed gaan, met vluchtelingen, onze waarden, daar moeten we aan werken.’ Wat er niet goed gaat met vluchtelingen, en hoe we daaraan moeten werken, blijft onbesproken. Ook bevestigt Rutte graag misvattingen waarvan hij weet dat ze in het collectieve geheugen gewoon een feit zijn. Zoals zijn opmerking dat het in Keulen tóch vluchtelingen waren geweest, die door Erdbrink onweersproken bleef. Al is dit niet zo gek, dit gebeurde ook in De Slimste Mens, en zonder Maarten van Rossem was het ook daar onweersproken gebleven.

Wat Rutte ooit bedoelde met zijn uitspraak: ‘Visie is als de olifant die het uitzicht beneemt’ werd duidelijk met het fragment van de toespraak van toenmalig Labour-leider Neil Kinnock. Over het fragment zei Rutte, net als Kinnock in het fragment zelf, dat de dogma’s van de partij hun beeld van de realiteit in de weg zaten, waardoor de hele partij klem liep.

“Volgens mij denkt Rutte dat een dogma hetzelfde is als een visie.”

Volgens mij denkt Rutte dat een dogma hetzelfde is als een visie. Zou Rutte echt niet zien dat hij en zijn partij last hebben van precies hetzelfde als wat Neil Kinnock over Labour zegt? Uitgangspunten die het beeld van de realiteit in de weg zitten? De participatiesamenleving, het privatiseren, de eigen risico’s, de rücksichtsloze bezuinigingen, alles wordt uitgevoerd volgens neoliberale dogma's, en dit houdt niet op nu de effecten in de samenleving zichtbaar zijn geworden. Wat Rutte al jaren het uitzicht beneemt is een teveel aan dogma's en een gebrek aan visie.

Still uit Zomergasten

Suzanne Schönbeck is bureauredacteur bij Sdu Uitgevers en eindredacteur bij Hard//hoofd.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al tien jaar een vrije ruimte voor talentvolle makers. Elke dag verschijnen op onze site artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties. Zonder advertenties en helemaal gratis.

Maar zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons
het laatste
Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

 China trekt zich er niets van aan

China trekt zich er niets van aan

China gaat zijn eigen gang, terwijl de internationale gemeenschap niet veel meer doet dan waarschuwingen uitdelen. Lees meer

Hard//talk: Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd 4

Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd

Diederik Samsom stelde onlangs dat welvaart uit meer bestaat dan inkomen. Wolter de Boer ziet dat geld en tijd wel noodzakelijk zijn om je als burger te engageren met de problemen van deze tijd. Lees meer

Steun ons en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor talentvolle makers. Zonder advertenties en helemaal gratis. Dankzij onze kunstverzamelaars. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons