Asset 14

Louis van Gaal in Zomergasten

Louis van Gaal in Zomergasten

Aan tafel met Janine Abbring woog Louis van Gaal zijn woorden en liet niets aan interpretatie over. Het riep vaderlijke herinneringen op bij Suzanne Schönbeck.

Als we iets over Louis van Gaal leerden zondagavond, is het dat hij alles heel precies neemt. Daardoor heeft het begin van het Zomergasten-interview bijna iets absurdistisch. Als Janine Abbring hem vraagt of hij naast zijn drukke carrière tijd had om naar de bioscoop te gaan, beantwoordt Van Gaal de vraag letterlijk en veel te uitgebreid. Iets in de trant van: “Nou, in dat jaar ben ik twee keer geweest, en in een ander jaar ben ik één keer geweest, maar ik ben in dat jaar dan weer niet naar de bioscoop geweest.” Hij lijkt zelf ook enigszins verbaasd dat dit de eerste vijf minuten van zijn avond vult. Maar ja, het werd hem gevráágd.

Een van de eerste fragmenten die hij laat zien komt uit een aflevering van de spelshow Een kwartje per seconde, uit een tijd (1961) waarin een man nog een beschermende cape over zijn pak gedrapeerd kreeg voordat de derriedouche aan ging. In dit geval ging het om een pannenkoek met suiker die vanaf een lopende band op de man terechtkwam. Maar tot ergernis van het kritische oog van Van Gaal niet in zijn gezicht, maar op zijn borst: “De stoel stond te ver naar achteren!” Onbedoeld is hij ongelofelijk grappig.

Abbring sméékt of hij er niet heel even lekker in mee kan gaan.

Niet alleen neemt Van Gaal zelf alles nauwgezet, hij denkt dat zijn toehoorders dat ook doen. Daarom moet alles woord voor woord kloppen. Hij kan na Hero van Mariah Carey niet nalaten te zeggen dat de tekst natuurlijk niet één op één toepasbaar is. Na het pannenkoekenfragment zou je bijna denken dat dit rechtstreekse kritiek is op Carey, die verzuimd heeft een lied te zingen dat minutieus aansluit op de tragedie van Louis en Fernanda. Maar dat bedoelt Van Gaal niet; hij wil uitleggen hoe hun situatie afweek van de songtekst.

Desondanks probeert Abbring wat flexibiliteit bij Van Gaal te forceren. Als hij na het fragment uit Moneyball weer een nuancerende opmerking wil maken sméékt Abbring of hij er niet heel even lekker in mee kan gaan. “Nee, daar moet je juist enorm voor oppassen,” waarschuwt Van Gaal.

Zijn manier van praten roept vaderlijke herinneringen op. Het interview volgt de trant van gesprekken die ik vroeger thuis kon voeren. Bij mij en mijn vader ging het dan meestal over rode en blauwe draadjes, of over de boormachine. Ik wilde een doel bereiken (een lamp ophangen of een gat boren), mijn vader wilde mij iets leren. Daartussen gaapte een groot gat. “Ik wil gewoon weten hoe het moet,” riep ik dan, want ik wilde alleen de conclusie horen: welk draadje moet ik hebben? Wat is het aan-knopje? Maar dat stond mijn vader nooit toe, we moesten de hele gebruiksaanwijzing door.

Op diezelfde manier is Van Gaal bang dat mensen conclusies trekken zonder het volledige verhaal te kennen; het lijkt hem bijna persoonlijk te kwetsen als dat gebeurt. Als je wilt weten hoe iets zit moet je bij het begin beginnen. Abbring wil voortdurend stappen overslaan, dóór met dit interview, op naar de finish: “Ik probeer je alleen maar te laten versnellen,” aldus de vrouw die haar gesprekspartner kort daarvoor nog uitmaakte voor resultaatgericht ongeduldig mannetje.

Als kijker kun je niet anders dan je volledig overgeven aan sympathie voor deze man.

Tegelijkertijd kan Van Gaal de vragen die zijn uitleg onderbreken niet onbeantwoord laten. Daar is hij te correct voor. Het veroorzaakt kribbigheid: ‘Dat zei ik al’ en ‘Nee, nu moet je echt even luisteren.' Ieder ander zou de vragen naar de bekende weg, of vragen die de plank misslaan, waarschijnlijk gewoon negeren. Van Gaal blijft echter gehoor geven aan ieder fonetisch vraagteken, en blijft Abbring corrigeren. Hij kan het niet laten gebeuren dat zij zelf dingen invult, zelf conclusies trekt, want het zijn niet de juiste. Daarin spreekt ook een grote waardering voor Abbring door. Hij respecteert haar en vindt het daarom belangrijk dat zij hem begrijpt, net zoals hij oprecht blij is dat hij zijn wijn met haar kan delen.

Het is ontroerend, een Van Gaal die zo veel belang hecht aan het juiste doen, aan het bijstellen van zijn mening als dat nodig is, aan zijn familie, aan hoe anderen hem zien. Hij neemt zichzelf en het leven uiterst serieus. Het is allemaal zo bewonderingswaardig en bovenal menselijk. Als kijker kun je niet anders dan je volledig overgeven aan sympathie voor deze man.

‘Ik vind het jammer dat ik niet meer kan vertellen,’ zo eindigt Van Gaal het interview. Hij heeft ons deze avond alles willen leren over de totaalmens Van Gaal, middels fragmenten en verhalen. Hij is bezig met zijn legacy, hij worstelt met hoe mensen hem zien en wil daar nuance in aanbrengen. We moeten zijn hele gebruiksaanwijzing lezen. Maar in zijn zelfverklaring neemt hij zulke lange aanlopen dat hij, ondanks de inspanningen van Abbring, veel verhaallijnen niet naar eigen tevredenheid kan afronden.

Maar je hoeft niet meer te vertellen, Louis. Het is goed zo, we hebben je gehoord. We weten hoe je draadjes lopen, waar je aan- en uit-knopje zit. We begrijpen meer dan je denkt. En we houden van je.

Beeld: still uit Zomergasten

Mail

Suzanne Schönbeck is bureauredacteur bij Sdu Uitgevers en eindredacteur bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer

ALL-IN

Een levendig gebrek aan bescheidenheid

De allereerste kunsttrialoog op Hard//hoofd. Wat vonden redacteuren Jorne Vriens, Iris van der Werff en Vivian Mac Gillavry van de tentoonstelling ALL-INN in het HEM? Lees meer