Asset 14

Welkom in de belevings​maatschappij

Hard//Talk: Depressie 1

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Politiek en sensatie gaan anno 2016 hand in hand. Die band gaat nog dieper dan het lijkt, aldus Jens Bezemer.

Journalisten krabden zich achter hun oren. Activisten gingen de straat op. En op social media deelden we dé verklarende analyse met onze vrienden. Die analyses waren er veel en ze waren bijzonder uiteenlopend. Met de verkiezing van Trump lijkt één ding in ieder geval zijn definitieve doorbraak te hebben gekregen: de nieuwe politieke stem in de eenentwintigste eeuw. Wanneer je kijkt wat een groot deel van het electoraat beweegt om te stemmen, lijkt daarin iets fundamenteel te veranderen. Een verandering die onze tijdgeest reflecteert.

Begin jaren ’90 was het de Duitse socioloog Gerhard Schulze die de term Erlebnisgesellschaft (of belevingsmaatschappij) introduceerde. Hij doelde hiermee op een culturele verandering, de overgang van een passieve naar een actieve goederenmaatschappij. De nieuwe consument, met al zijn nukken en grillen, kwam hierin centraal te staan. Massaal gingen we op zoek naar de ultieme productbeleving.

Schulze’s timing was geen toeval. De jaren ’80 waren voorbij. Het decennium waarin korte metten werden gemaakt met vormidealen die nog rondzweefden uit de jaren ’60. Wat overbleef was het bevrijde individu, die de beleving niet meer inzette voor een maatschappelijk streven, maar voor materiële behoeften. Vrijheid werd de vrijheid om te doen wat we willen en aan te schaffen wat we begeren.electric-car-1633932_1920Vandaag de dag wordt de belevingsmaatschappij vooral begrepen als een businessmodel waarin producten worden beoordeeld op hun vermogen om de consument een memorabele ervaring te bezorgen. Maar de betekenis van de term gaat dieper dan de sensationele manier waarop we een nieuwe auto uitkiezen.

Het was dan ook een kwestie van tijd voordat de beleving haar intrede zou doen in het stemhokje. Politiek wordt voor velen een product dat we aanschaffen, een product waarbij we ons lekker willen voelen. Een product dat belooft onze slechte gevoelens weg te nemen. Volksvertegenwoordiging gaat, naast de tastbare aspecten voor de kiezer, zoals werkgelegenheid, sociale zekerheden en hypotheekrenteaftrek, in meerdere mate om een gevoel. Niet een gedeeld gevoel op basis van een vormideaal, maar een individueel gevoel.

In Nederland is de overvloed aan producten en keuzes soms overweldigend. Net zoals de duizend verschillende shampoos in de supermarkt, is er ook bij de Tweede Kamerverkiezingen voor ieder wat wils. De teller van het aantal partijen op de kieslijst staat al op veertien. De beleving die beloofd wordt centreert zich vaak rondom één thema, niet zelden is dat het angstige gevoel van de consument. En een partij of politicus die een snelle en directe oplossing heeft. Het is Trump, Brexit, Wilders en DENK. Het is: ‘Wij zijn net zo boos als jij. En we willen ervoor zorgen dat jij je weer lekker gaat voelen’. Het feit dat producten in de reclames of campagnetijd, er altijd beter uitzien dan na de aanschaf, deert ons niet. De kick in het stemhokje, daar draait het om. Over een paar maanden mogen we weer shoppen. Wat een beleving!

Mail

Jens Bezemer (1988) is Hard//hoofd-redactielid, studeert Filosofie van Cultuur en Bestuur aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en werkt als copywriter bij een reclamebureau. Jens verbaast zich nog wel eens. En schrijft dan een stukje. // jens@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomChef Papier
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Over racistisch politiegeweld zing je geen aria’s – of wel?

Over racistisch politiegeweld zing je geen aria’s – of wel?

Het publiek bij de allerlaatste voorstelling van Blue, over racistisch politiegeweld, hoefde niet verteld te worden hoe hyperactueel de voorstelling was die ze zagen. Lees meer

Afscheidsrede: ‘Hard//hoofd is een vrije ruimte, niet een vrije markt’

‘Hard//hoofd is een vrije ruimte, geen vrije markt’

Marte Hoogenboom blikt terug op haar tijd als hoofdredacteur van Hard//hoofd. Na tweeënhalf jaar dienst vraagt ze zich nog steeds af wat Hard//hoofd eigenlijk is. Lees meer

Van 0-en en 1-en of: waarom ik me eindelijk programmeur durf te noemen

Van 0'en naar 1'en, of: waarom ik me eindelijk programmeur durf te noemen

Als schrijver die 'iets' met computers doet, krijgt Marten Hoekstra vaak de vraag wat dat werk precies inhoudt. In dit essay onderbouwt hij de kracht achter dit ambacht. Lees meer

Nieuws in beeld: De macht van het volk

De macht van het volk

De beelden die uit Iran naar buiten komen zijn schaars. Dat raakt illustrator Pirmin Rengers, die een wereld gewend is waarin media volledig worden gedomineerd door beeld. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Sluit je vóór 1 januari aan en ontvang jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel