Asset 14

Hadden we dat altijd maar geweten

Hadden we dat altijd maar geweten

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Waar begin je, hoe begin je? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Lees het in het Hoofd//stuk. Emma Laura Schouten zit op de andere stoel, namelijk op die van de redacteur. Als manuscript-begeleider krijgt ze vaak de vraag of een tekst potentie heeft om Het Boek te worden. Maar heb je eigenlijk wel iets aan die vraag, en wat is het antwoord?

‘Heeft het potentie, of ben ik mijn tijd aan het verdoen?’ Manuscripten die mijn kant op komen voor feedback worden vaak begeleid door varianten van deze vraag, die me altijd even treurig stemt. Er schemert een alles-of-niets-attitude door in de manier waarop mensen met hun schrijfdromen omspringen – een attitude die, daar ben ik van overtuigd, die dromen frustreert of uiteindelijk zelfs om zeep helpt. Laat ik vooropstellen: als je plezier hebt in schrijven, is het nooit tijdverspilling. Maar dat sociaal-wenselijke antwoord is niet wat de schrijvers wier manuscripten ik onder ogen krijg willen horen. Wat zij wel willen, is een ja/nee-antwoord op de eigenlijke, onderliggende vraag: is mijn droom om een boek te schrijven – en publiceren – realistisch?

Het is natuurlijk mooi om dromen te hebben in het leven, en misschien zelfs wel noodzakelijk: wij mensen zijn ambitieuze wezens die het nodig hebben om naar iets uit te kunnen kijken, ergens naartoe te werken. Voor veel mensen heeft een van die ambities en dromen de vorm van een boek met hun naam op de omslag. Maar met grote dromen komt grote druk, en die druk kan een averechts effect hebben op je creativiteit en motivatie, twee elementen die juist zo cruciaal zijn voor het schrijfproces. Die twee pijlers moeten je daarom koesteren en beschermen, en dat kan door de grote schrijfdroom op te delen in behapbare, haalbare doelen.

 

Schrijven heeft nog altijd het imago van een gave: je hebt het of je hebt het niet.

 

Persoonlijk denk ik dat het idee van de ondeelbare grote schrijversdroom samenhangt met de hardnekkige mythe dat schrijven alleen of voornamelijk een kwestie is van talent. Waar we het volkomen vanzelfsprekend vinden dat topsporters – die toch bepaald niet talentloos zijn – zich elk uur van de dag in het zweet werken om 0.002 seconde sneller over een of andere finish te sjezen, heeft schrijven nog altijd het imago van een gave: je hebt het of je hebt het niet.

Die houding zorgt voor een impasse als het aankomt op het realiseren van de grote droom genaamd Het Boek: als het buiten jezelf ligt of iets te bereiken is, maakt dat het in feite zinloos om er tijd en moeite in te investeren. Ik kan ernaast zitten, maar steeds als ik de vraag ‘heeft mijn manuscript potentie?’ krijg, bekruipt me het gevoel dat het hier misschien om een kater gaat van ons calvinistische verleden, waarin het bij je geboorte alvast vastlag of je in de hemel of hel terecht zou komen – zoals je begrijpt een uitstekende drijfveer om je leven goed in te richten.

Mijn werk als schrijfcursus-begeleider heeft me eenduidig laten zien dat schrijven te leren is. Iedereen kan schrijven, en iedereen kan er beter in worden – door het te oefenen. Maar om gericht te oefenen is het zaak die grote droom onder te verdelen in kleinere dromen. Stel je in plaats van ‘ik schrijf de volgende bestseller’ als doel: ik wil graag een hyperrealistisch dialoog kunnen schrijven, ik wil mijn personage binnenstebuiten leren kennen, of ik wil me eens aan een ander genre wagen. Deze dromen zijn van zichzelf al concrete doelen: je kunt je opgeven voor een schrijfcursus, aansluiten bij een schrijfclub, meedoen aan een schrijfwedstrijd of andere manieren vinden om deze doelen effectief te behalen. En het mooie is: zulke kleine dromen brengen je dichter bij de zo begeerde grote droom. (En nu jij, Calvijn!)

Het lijkt tegenstrijdig, maar het mooie is dat je dus niet actief met je prospectieve boek bezig hoeft te zijn om er toch naartoe te werken. Veel beginnende schrijvers hebben het gevoel dat ze heel precies tijd moeten reserveren voor het werken aan hun boek, en het klopt dat we in onze drukke levens onze roosters fel moeten bewaken, willen we tijd overhouden voor persoonlijke projecten. Maar deze aanpak leidt al snel tot de zogenaamde oplossing om één keer in het jaar een hutje op de hei te huren voor een vijfdaags geïsoleerd schrijversbestaan. De waarheid is dat dit minder bijdraagt aan je ontwikkeling als schrijver, dan elke dag in je dagboek schrijven, of wekelijks brieven opstellen aan je oma. Die schrijfproducten zijn dan misschien niet direct materiaal voor je toekomstige roman, ze zorgen er wel voor dat schrijven onderdeel is van je routine, en dat is misschien wel een van de belangrijkste onderdelen van het schrijfproces.

Dus laat de obsessie met talent los. Schrijf, en durf daarbij klein te dromen; zet haalbare, realistische doelen voor jezelf en vergeet onderweg niet plezier erin te hebben. Voor je het weet heb je zoveel stappen genomen dat die grote droom ineens binnen handbereik is – alleen blijkt die droom tegen die tijd niet meer zo groot: in plaats van Het Boek blijkt het ineens gewoon om een stapel papier te gaan met jouw naam op het voorblad. Hadden we dat maar vanaf het begin af aan geweten.

Wat is een absolute tip van Emma als je je blik wilt verbreden?
Lees James Thurber's kortverhaal The Secret Life of Walter Mitty (oorspronkelijk gepubliceerd in The New Yorker) en kijk een of beide verfilmingen: die uit 1947 door Norman Z. McLeod en/of die uit 2013 door Ben Stiller. De Walter Mitty-interpretaties in beide adapties wijken af van Thurber's originele visie (hij uitte zich expliciet negatief over de film uit 1947; die uit 2013 haalde hij niet). Weinig fictieve figuren zetten meer aan tot denken over dromen als onbereikbare fantasieën versus realistische ambities dan de tragische anti-held Walter Mitty.

 

Zit jij vol goedbedoeld advies en wil je ook een Hoofd//stuk schrijven?

Mail dan jouw tekst naar kiki@hardhoofd.com!

Mail

Emma Laura Schouten (1994) is redacteur Fictie en Non-Fictie bij online schrijversacademie Editio, waar ze diverse schrijfcursussen begeleidt en betrokken is bij het Editio Literair Agentschap. Daarnaast is ze als freelance redacteur werkzaam voor verschillende uitgeverijen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer

Iets op sterk water

Iets op sterk water

‘Ben je niet moe van deze stad?’ vraag ik.
‘Nee, ik hou van deze stad.’
‘Dat vroeg ik niet,’ zeg ik.
Iets op sterk water is de afstudeerbundel van Lieke Tijink, een verzameling verhalen over mensen die queer zijn, die elkaar tegenkomen, van elkaar houden, bij elkaar weggaan. Lees meer

Scherpe randen

Scherpe randen

'Ik startte met het wegnemen van de scherpe randen. Als er geen lijnen waren hoefde ik er ook niet langer binnen te kleuren.' Wordt het leven makkelijker als je er letterlijk niet meer op hoeft te focussen? Celine Vervaet legt ons deze vraag voor in dit herkenbare korte verhaal.  Lees meer

Elke dag is lang en prachtig

Elke dag is lang en prachtig

In haar bundel Elke dag is lang en prachtig verkent Femke Zwiep de grenzen van een dag en de grenzen van het gedicht. Lees over 634 andere levens in het verleden, over een zeemansgraf en het wachten tot de Dame Blanche op tafel staat. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld 2

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

Soon After Midnight 1

Soon After Midnight

Wat zegt de taal die we al gelezen of gehoord hebben ons nog? David Meijers onderzoekt de verhalen achter citaten. Zijn tekst is te vinden in de publicatie van de schrijfworkshop van Stichting Perdu in Amsterdam. Lees meer

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Else Boer is dol op praktisch advies over schrijven. Een scène schrijven, een verhaallijn uitwerken, overal is wel een stappenplan voor te vinden. Het belangrijkste is: volhouden en nooit maar dan ook nooit stoppen. Simpel toch? Makkelijker gezegd dan gedaan, zegt Else, die vertelt over hoe je soms wel en niet kan vertrouwen op je verhaal. Lees meer

Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Een voorpublicatie uit de afstudeerbundel van Elianne van Elderen 'Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten'. Over opgroeien als buitenstaander in een dorp, een vluchtmisdrijf op een veulen, over drie vrienden en iemand die probeert om onvoorzichtig te worden. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer