Asset 14

Stop met schrijven!

Stop met schrijven!

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Waar begin je, hoe begin je? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Jens Meijen vergelijkt het schrijfproces met auto-onderhoud en weet hoe je als schrijver goed zorgt voor je mentale gezondheid. Wat heeft schrijven te maken met het worden van een popster? Volg Jens' advies op en stop met schrijven.

Ben je bezig aan een roman? Laat die gerust even liggen. Nee, echt. Stop. Stop met schrijven. Leg dat manuscript weg. Of sluit je document, maakt niet uit. Stop! Luister even. Schrijver worden is eigenlijk heel eenvoudig – het kost wel heel wat moeite en een flinke scheut geluk, maar in theorie is het best simpel.

De prozaïsche, banale realiteit is dat het proces om schrijver te worden erg lijkt op hoe je een popster wordt (maar dan zonder de kruiwagens vol geld):

    • • een aspirant-popster doet mee aan talentenjachten; jij doet mee aan schrijfwedstrijden
    • • een aspirant-popster treedt op in lokale zalen; jij publiceert in kleine, lokale literaire tijdschriften
    • • een aspirant-popster treedt daarna op in grotere zalen; jij publiceert daarna in grotere, exclusievere literaire tijdschriften
    • • een aspirant-popster wordt na verloop van tijd (misschien) ontdekt door platenbonzen die die zalen in het oog houden; jij door acquirerend redacteurs van uitgeverijen die literaire tijdschriften lezen op zoek naar onontdekt talent
    • • een aspirant-popster kan dan aan een album werken met de hulp van een label; jij kan met een professionele redacteur in gesprek gaan over het grotere werk, zoals een roman, een dichtbundel, of wat voor bizarre projecten je literaire dromen ook bevolken.

 

De truc is dus om niet meteen aan een roman te beginnen - dat is zoals een beginnende muzikant die meteen een volledig album maakt. Dat kan erg goed uitdraaien in sommige gevallen, maar het overgrote deel verdwijnt roemloos in de mist der tijden. Hetzelfde geldt voor uit het niets opgestuurde manuscripten. Die belanden in het beste geval op de slush pile of drekstapel, en worden meestal niet eens gelezen.

 

Het overgrote deel verdwijnt roemloos in de mist der tijden.

Nu, ik moet zeggen dat ik vroeger ook aan een roman begonnen ben die nooit ver is geraakt. Ik heb hem niet eens opgestuurd naar uitgeverijen. Toch is dat geen verloren tijd geweest, want naast het schrijven van korte verhalen is er bijna niets beter om te oefenen dan het schrijven van een embryonale, onaffe, nooit voor publicatie vatbare roman. Schrijven, in welke vorm dan ook, is nooit tijdverspilling, maar stop met eisen dat alles wat je schrijft ook wordt gepubliceerd.

Maak plannen!
Het schrijfproces van mijn roman leek eerst eenvoudig. Ik schreef het grootste deel van de roman pijlsnel, in een soort trance. Toen kwam het redactieproces. Dat duurde ongeveer vijfendertig keer langer dan ik had verwacht: anderhalf jaar lang sleutelde ik aan elk woord van de tekst, las ik opnieuw en opnieuw en opnieuw. Ik boende zinnen op als de motorkap van een auto, verving woorden als waren het banden, verplaatste hele stukken tekst als – nu ja, ik ken niet genoeg van auto-onderhoud om daar óók een metafoor voor te verzinnen.

 

Toen kwam het redactieproces. Dat duurde ongeveer vijfendertig keer langer dan ik had verwacht.

Uit dat proces heb ik heel wat geleerd. Het belangrijkste voor je eigen mentale gezondheid is misschien wel dat je een duidelijk plan hebt voor je begint. Schrijf alles op wat je wil zeggen. Maak een lijstje van álles. Begin daarna te schrappen: steeds eerst het minst belangrijke, en daarna iets wat nét iets belangrijker is. Doe dat tot je nog maar één ding over hebt. Zorg dat wat je wil zeggen scherp en helder is als een ijspegel. De rest is bijkomstig, en bijkomstigheden sneuvelen toch altijd in het redactieproces. Dat heb ik intussen wel aan den lijve ondervonden.

Droom over je eigen werk
Wanneer je eenmaal bezig bent, heb ik nog een andere tip: spook rond in je eigen hoofd. Bedenk de wereld waarin je personages leven en gun jezelf de tijd om in die wereld te verblijven. Schrijf niet zomaar een tekst over specifieke gebeurtenissen; nee, maak een verhaalwereld die méér bevat dan enkel wat je opschrijft. Zo maak je een unieke logica die enkel en alleen van toepassing is op je eigen tekst. Je weet altijd wat je personages zouden doen, je eigen unieke wereld indachtig. Laat die wereld ook tot in de kleinste details doorsijpelen in de levens van je personages. Zo breng je hen echt tot leven, zo veranderen ze in vrienden. Ze leven met je mee en blijven rondhangen in je gedachten, als bezoekers die toch net wat langer blijven dan je had verwacht. Zorg ervoor dat je droomt over je eigen werk. Zo ben ik op heel wat vondsten voor mijn boek gekomen, zoals een scène waarin de protagonist opgesloten zit in een zelfrijdende auto met een eigen bewustzijn. Ik geef toe: het is niet erg goed voor je nachtrust.

 

Zo veranderen je personages in vrienden. Ze leven met je mee en blijven rondhangen in je gedachten, als bezoekers die toch net wat langer blijven dan je had verwacht.

Maar vooral: verwacht niets
Voor al dat dromen en dwalen in je hoofd, wil je natuurlijk wel iets terugkrijgen. Daarom nog een tip voor wanneer je boek effectief is verschenen: verwacht niets. Dat maakt genomineerd worden voor een prijs, of winnen, nog veel leuker. Een boek schrijven, en zeker publiceren, is sowieso al een mooie verwezenlijking. Ga niet te veel van jezelf eisen – dat is hoe je jezelf binnen de kortste keren opbrandt, zeker als je al verschillende jobs combineert met je schrijverschap. Je eerste boek is ook niet noodzakelijkerwijs je enige boek, dus je krijgt nog voldoende kansen om jezelf te bewijzen.

De meeste mensen die ik ken schrijven hun beste teksten wanneer ze werken zonder onderliggende druk, zonder drang om optimaal te presteren. Schrijf gewoon omdat je er plezier in schept. Wanneer dat plezier vervaagt, leg je je werk misschien beter even weg, om weer te beginnen wanneer je weer de nood voelt. Als het goed zit, voelt schrijven als vakantie in je eigen hoofd.

 

De lichtjaren, de debuutroman van Jens Meijen, is 26 augustus verschenen bij De Bezige Bij. In november 2019 verscheen van hem al de dichtbundel Xenomorf, waarmee hij in 2020 de C. Buddingh’-prijs won.

Beeld: congerdesign via Pixabay

 

Zit jij vol goedbedoeld advies en wil je ook een Hoofd//stuk schrijven?

Mail dan jouw tekst naar kiki@hardhoofd.com!

Mail

Jens Meijen (1996) werkt als doctoraatsonderzoeker in de politieke wetenschappen aan de KU Leuven. Daarnaast is hij journalist en recensent bij HUMO en lid van de kernredactie van DW B. In 2016 werd hij de eerste Jonge Dichter des Vaderlands van België. In 2019 verscheen zijn eerste dichtbundel, Xenomorf (De Bezige Bij), die werd bekroond met de C. Buddingh'-prijs in 2020. In 2021 verscheen zijn debuutroman De Lichtjaren en was hij genomineerd voor de PrixFintroPrijs voor Nederlandstalige literatuur.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuwe coronificatie

Nieuwe coronificatie

Marthe van Bronkhorst opent het nieuwe jaar op poëtische wijze. Lees meer

Ballen en Engelen

Ballen en Engelen

Na een klassiek ongemakkelijke kerstborrel op kantoor gaat Sascha mee naar huis met Ariane van hr. Maar dan neemt de avond een griezelige onverwachte wending... Een kerstverhaal van Loren Snel. Lees meer

Masterclass

Een vrouw die met zichzelf in de knoop zit besluit om een masterclass acteren te volgen. Een kort verhaal door Renske van den Broek over opnieuw leren lopen, majorettemeisjes en vrede sluiten met wie je bent. Lees meer

Pen + papier + buitenlucht 3

Pen + papier + buitenlucht

Hoe zorg je er als schrijver voor dat je niet alleen gemotiveerd, maar ook gedisciplineerd blijft? Imme Visser kraakte de code. Lees meer

Paviljoen van het tijdelijke geluk

Paviljoen van het tijdelijke geluk

In deze voorpublicatie uit 'Paviljoen van het tijdelijke geluk' maken we kennis met een aantal bewoners van Kristalstad: Benjamin, Julia en Rachael. In korte scènes met een haast stripachtige stijl laat Laurens van de Linde de personages elkaar in een achterbuurt kruisen en biedt hij een inkijkje in deze toekomstige samenleving. Lees meer

Een vuistslag

Een vuistslag

Geïnspireerd door Dante besluit een schrijver om in haar korte verhalen op een gruwelijke manier af te rekenen met haar vijanden. Lees meer

Zoely

Zoely

In een zevendelig gedicht vol roodtinten - van cassis tot Aldispaarvarkenroze - gaat Ka(a)te Dejonckheere in op de effecten van verschillende anticonceptiepillen op menstruatie. Lees meer

Slaap lekker, Hiroshi Yoshimura 1

Slaap lekker, Hiroshi Yoshimura

Slaap lekker, Hiroshi Yoshimura is een bundeling van vijf korte verhalen over personages die willen geloven in iets groters, een uitweg naar een mooier en zinvoller bestaan. Lees hier alvast het titelverhaal, over twee middelbareschoolvriendinnen die elkaar na jaren weer zien op het concert van hun grote idool, Hiroshi Yoshimura. Lees meer

Djinn 1

Djinn

Om in hun relatie de onoverbrugbare meningsverschillen te vermijden hadden Barbara en Claudel  een spel bedacht. Djinn, noemden ze het, naar het verhaal van de geest in de fles. Ieder jaar mocht een van hen drie wensen doen en de ander moest deze inwilligen, althans twee daarvan, compromisloos, en daarna draaiden de rollen om. Op een avond die misschien wel een van de laatste zou kunnen zijn, blijft er nog één wens over. Lees meer

Overwoekerdagen

Overwoekerdagen

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Lars Meijer vertelt over het besef dat je 's nachts niet langer een kacheltje bent om naast te liggen en elkaar weer zien voordat de winter begint in een brief die wel eens de laatste zou kunnen zijn. Lees meer

hoofstuk Leonieke Baerwaldt Bouw zandkastelen debuutroman schrijven zand

Bouw zandkastelen

In dit Hoofd//stuk helpt debutant Leonieke Baerwaldt je op weg in het woud van schrijven aan je debuut. Romanschrijven begint vaak als zoektocht naar zand. Lees meer

Nestelen

Nestelen

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Odette van Heesbeen vertelt over een godswonder, pukkelarmen en uitgroeien tot wie je hoort te zijn. Lees meer

Vlindervleugels

Vlindervleugels

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Tessa van Rooijen vertelt over het verder woekeren van een lichaam en naar huis willen onder een regendouche met warm water en lavendelzeep. Lees meer

Overgangsperiode

Overgangsperiode

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Frederike Luijten vertelt over uitgedroogde dijen en het krijgen van een nieuw lichaam. Lees meer

Korfgeest 2

Korfgeest

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Tim Bongaerts maakte een web van woorden om in te vallen en te wachten op de zondvloed. Lees meer

Je wordt niet thuisgebracht

Je wordt niet thuisgebracht

Een kort verhaal over Passoã, natte patat op de grond van het zwembad, ontsnappingsplannen en verlangens die schuren als zand. Lees meer

Zwamvolk 2

Zwamvolk

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Lotte Bijl trapt af met een verhaal over het mos dat je komt halen, over hoe een heksenkring ontstaat en zwammen die op gezichten groeien. Lees meer

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer