Dior en Chanel grijpen terug op historische silhouetten, en toch wordt dat breed gevierd als iets vernieuwends. In haar column onderzoekt Loïs Blank of we ons voldoende bewust zijn van de oude idealen die daarin meekomen, en wat het over onze tijd zegt dat we daar zo enthousiast applaus voor geven. Want is er wel sprake van een revolutie, als we die in wezen al eerder hebben doorgemaakt?
Jonge mannen zijn massaal aan het looksmaxxen - een trend die uit de incelgemeenschap komt en draait om het maximaliseren van de fysieke aantrekkelijkheid. Dat kan door bijvoorbeeld dagelijkse gezichtsmassages en je uit te sloven in de sportschool, maar ook door operatieve kaaklijncorrecties. Het doel is een generieke masculiene vorm van veel spier en bot. Aantrekkelijkheid is een keuze én het hoogst haalbare, en ‘lelijke’ personen zijn waardeloos. Ondertussen staat TikTok vol met video’s die je stap-voor-stap uitleggen hoe je je gezicht kunt masseren en deze levensfilosofie je eigen maakt.
Terwijl mannen zich massaal maximaliseren, is de herhalende trend onder vrouwen juist om te krimpen tot je botten vanzelf zichtbaar worden. Met als nieuwste hype: een zichtbaar borstbeen als cleavage, met daarboven uitstekende sleutelbenen en een gezicht dat strak is getrokken met een deep plane facelift.
De huidige schoonheidstrends hebben niks te maken met geluk of gezondheid, maar alles met esthetische winst, die vooral online te halen valt. En deze grote culturele strijd om de vorm van het lichaam zien we ook terug in de mode, kijk alleen al naar de polaire esthetische tendens tussen twee gigantische modemerken: Dior en Chanel.
Bij Dior grijpt creative director Jonathan Anderson voor de herfst-winter 26/27 collectie terug in de geschiedenis naar het Victoriaanse tijdperk en de bustle dress - jurken met veel extra volume bij de billen, zoals je in kostuumdrama’s vaak ziet. (Mia Goth droeg vorige week een zo’n jurk van Dior naar de Vanity Fair Oscars party, en Anderson toonde vorig jaar in zijn debuutcollectie bij het Franse modehuis ook al cargobroeken voor mannen met extra volume.)
Ondertussen kijkt creative director Matthieu Blazy bij Chanel ook terug in de tijd, maar dan naar de periode rond WO II. Wat we zien? Blazy’s Chanel experimenteert meer met kleur maar is losser en simplistischer. Hij heeft duidelijk in het archief gekeken en kiest ervoor zich te laten inspireren door de ontwerpen van Coco Chanel.
Haar ontwerpen zijn bekend vanwege de bevrijding van het korset, vanwege het populariseren van broeken voor vrouwen (mét zakken - pockets are power) en het weglaten van schoudervulling in blazers om de draagbaarheid te vergroten. Ze ontwierp zeker luxe, maar haar kleding gaf vrouwen in die tijd meer bewegingsvrijheid - zowel letterlijk als figuurlijk in de maatschappij.
Het resultaat van Blazy’s keuze: gigantische rijen bij de winkels om ook maar iets van zijn collectie te bemachtigen en niemand die uitgepraat raakt over de getoonde collectie op Paris Fashion Week. Zowel Blazy als Anderson ontvangen nu veel lof omdat ze Chanel en Dior weer fun hebben gemaakt en omdat het hen beiden is gelukt dat snel voor elkaar te krijgen. Woorden als ‘fashion history in the making’ vliegen je om de oren in reviews en TikToks.
Zijn we aan het klappen voor een ‘mode-revolutie’ die een eeuw geleden al heeft plaatsgevonden?
Voor context: de vorige creative directors van Dior en Chanel kregen veel kritiek wegens een gebrek aan vernieuwing, een te verre afstand van de tijdgeest en het niet enthousiast krijgen van de jongere generaties. Het mode-enthousiasme fixeerde zich toen op Loewe, waar Anderson zat, en Bottega Veneta, waar Blazy zat. Nu worden deze mannen geprezen voor het meebrengen van dat enthousiasme naar de grote Franse merken.
Maar zijn we met z’n allen niet heel hard aan het klappen voor een ‘mode-revolutie’ die eigenlijk een eeuw geleden al heeft plaatsgevonden?
Als groot fan van kostuumdrama’s moet ik toegeven dat ik in eerste instantie bij de groep hoorde die erg enthousiast werd van de bustle dresses van Anderson, maar hoe langer ik erover nadenk hoe meer ik denk: het Victoriaanse tijdperk hoeft echt niet naar het nu te komen - juíst als vrouw bedank ik met liefde. En ondanks dat het me heel leuk lijkt zo’n rok te dragen, moet ik toch echt concluderen dat het bijzonder onhandig zou zijn. Hoe stap ik überhaupt op de fiets naar m’n werk met zo’n gigantische hoeveelheid stof aan mijn billen?
Het Victoriaanse tijdperk hoeft echt niet naar het nu te komen - juíst als vrouw bedank ik met liefde
Ook Blazy’s Chanel betoverde me in eerste instantie: de vernieuwing, de vreugde die het uitstraalt - juist in deze tijden is het fijn om dat te voelen. Maar wat zegt het over de huidige tijd dat Blazy juist het element van bevrijding uit het Chanel-archief pakt om te herintroduceren? En wat zegt het over ons dat het zo aanslaat? Begrijp me niet verkeerd, wat Coco Chanel deed qua mode (niet qua politieke samenwerking met de Nazi’s) was revolutionair, maar dat was wel bijna honderd jaar geleden.
Als de huidige creative director van Chanel een trucje herhaalt van een eeuw geleden en wij het massaal bestempelen als ‘history in the making’, zijn we dan wel verder gekomen? Ik denk dat we wat scherper mogen zijn in onze lof. Houden Anderson en Blazy ons hier niet een spiegel voor? Zijn die volumineuze ontwerpen van Dior niet ook een vorm van looksmaxxen? En zouden we ons door de ontwerpen van Chanel niet vooral moeten afvragen of we genoegen moeten nemen met het bevrijden van de vrouw, zoals dat een eeuw geleden ook al gebeurde? In deze donkere tijden kan het verleden snel betoveren, maar laten we wel kritisch blijven over welke aspecten uit de geschiedenis we via een leuke rok of blazer het heden in laten paraderen.
Loïs Blank Loïs Blank (zij/haar, 1998) studeerde af in filosofie van de mode en is mateloos geïnteresseerd in cultuur en esthetiek. Ze werkt als online redacteur bij Mediahuis, is adjunct-uitgever van Hard//hoofd en schrijft maandelijks een column over mode.
Amber Pieren (2001) is een illustrator uit Amersfoort. Haar interesse in de huidige tijdgeest en ‘pop culture’ zorgen voor kleurrijke digitale beeldverhalen met een vleugje humor. De illustraties zijn opgebouwd door middel van een mix van lijnwerk, kleurvlakken en tekst. Het liefst een beetje bizar en het liefst met het gebruik van neon roze.
