Asset 14

De bestraffende overheid, nu ook in de bioscoop

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Volgens Yoren Lausberg raakt de fictiefilm I, Daniel Blake aan een pijnlijke realiteit: de overheid stelt zich steeds harder op tegenover kwetsbare mensen.

‘We have let it happen that our society is organized in a way that the most vulnerable are the ones who are being hurt the most’, aldus regisseur Ken Loach. Zijn nieuwste film I, Daniel Blake gaat precies hierover. De film volgt Daniel Blake, die verstrikt raakt in de bureaucratie van zijn gemeente: hij mag niet werken van zijn artsen vanwege een recente hartaanval, maar is volgens de sociale dienst niet ziek genoeg voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Tegen deze beslissing gaat hij in beroep. Om in de tussentijd toch nog bijstand te krijgen wordt Blake verplicht te solliciteren – naar werk dat hij van zijn artsen niet mag aannemen.

daniel-blakeHij is niet de enige, Ken Loach laat verschillende mensen zien die vast komen te zitten. Mensen die het even tegen zit worden niet meer geholpen maar gekort op hun bijstand, met alle gevolgen van dien. Zo neemt de sociale dienst, en de overheid, de rol van bestraffer op zich. Denk trouwens niet dat dit enkel fictie is, alle gebeurtenissen in de film zijn gebaseerd op werkelijke ervaringen. Drukkende bureaucratie en demonisering van hulpbehoevendheid gebeurt niet alleen elders. Zoals Hayley Squires – hoofdrolspeelster in de film – het passend verwoordt: ‘the details of the welfare system may be different in each country, but the effects – the demonization of a certain kind of people – is the same’.

Ook in Nederland zijn socialezekerheidinstanties met name dwingend; zij die hulp nodig hebben worden argwanend benaderd en bijstand moet vooral als gunst worden gezien. Lokale ambtenaren kunnen hier niets meer aan doen. Ook zij zijn gebonden aan dezelfde drukkende regels, zie bijvoorbeeld de documentaire De Tegenprestatie, die het absurde van de gesprekken tussen medewerkers van de UWV en bijstandsgerechtigden laat zien. Individuen worden allemaal volgens dezelfde standaardprocedure behandeld door administratief medewerkers die enkel de regels mogen hanteren. Aan de andere kant van het bureau kunnen ze smeken wat ze willen, regels zijn regels. Het UWV is hard, dat zeker, maar is het ook eerlijk?

Zo laat de fictiefilm I, Daniel Blake de mensenlevens zien, die in De Tegenprestatie nog onzichtbaar blijven. Die persoonlijke verhalen laten zien wat er mis kan gaan: je loopt zomaar vast, en hulp kan je niet meer verwachten als de regels centraal staan. Maar wat ontbreekt er dan? Ook dat komt naar voren in de film: sociaal werkers. Mensen die zich er volledig voor kunnen inzetten om juist die kwetsbaren te helpen, die voor hun kunnen en willen vechten. Maar mede op hen werd er sinds 2013 bezuinigd, en wat er dan over blijft zijn zij die zelf ook maar hun baan willen behouden.

Premier Rutte koos er als Zomergast voor om de film Intouchables te laten zien, een feelgood movie die de pijnlijke realiteit van zijn beleid verhult. Misschien moet de VPRO nu deze film maar gaan uitzenden, liefst prime time, om te laten zien hoe het er echt aan toegaat.

Beeld: still uit I, Daniel Blake

Mail

Yoren Lausberg (1992) is researchmasterstudent Sociologie aan de UvA.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Sociale media moedigen ‘seksuele objectificatie’ aan zodat we langer van hun diensten gebruik maken. Des te interessanter is daarom het recente tegengeluid vanuit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie: de pop-, mode- en pornoindustrie. Lees meer

Als het spuug ons aan de lippen staat 1

Als het spuug ons aan de lippen staat

Kun je bang worden van het water bij de Lauwersdijk dat ieder jaar een páár milimeter stijgt? Filosoof Tjesse Riemersma schrijft over nonchalance, paniek en of het mogelijk is om goed bang te zijn in tijden van klimaatverandering. Lees meer

Nieuws in beeld: De schone schijn van shein

Je nieuw bloesje heeft een louche verleden

Achter het succes van retailapp Shein zou 'moderne slavernij' schuilgaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Genoeg van het ongenoegen

Genoeg van het ongenoegen

Slopen, slopen, slopen - volgden de relzoekers van vorige maand niet gewoon het voorbeeld van de regering? Lees meer

Fenomenologie van de moshpit

Fenomenologie van de moshpit

Wat is de aantrekkingskracht van de moshpit? Volgens Wout Nordbeck, essayprijswinnaar van Wijsgerig Festival DRIFT, kan enkel de fenomenologie ons helpen deze vraag te beantwoorden. Lees meer

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Geweld kent vele vormen: uit je huis gedreven worden, een politieknuppel op je kaak krijgen, en een beschaafd gesprek moeten houden met de mensen die je huizen slopen en je zojuist tegen de grond werkten. Al deze vormen passeerden de revue tijdens de Woonopstand. Lees meer

Daten en rouw

Daten als de dood nog naklinkt

Rouw laat geen enkel deel van het leven onberoerd, merkt Babet te Winkel na het overlijden van haar moeder. In dit persoonlijke essay onderzoekt ze de relatie tussen daten en de dood. Lees meer

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Van de Nederlanders met autisme krijgt ongeveer de helft ooit medicijnen voorgeschreven, maar veel opties zijn daar niet in. Lees meer

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Max Urai heeft in zijn jonge jaren veel voorbeelden gehad van mannelijkheden die niet draaien om auto's herkennen en gewichtheffen. Toch merkt hij nu dat een mens zich maar tot zoverre kan pushen om anders te worden dan hij/zij/hen is. Lees meer

Nieuws in beeld: 17

Gevaccineerde Big Bird vogelvrij voor conservatieve Amerikanen

Big Bird kreeg een vaccin en nu zijn conservatieve Amerikanen boos. Lees meer

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Dyslexie is alleen een handicap omdat we het belang van foutloos Nederlands overschatten. In ons professionele en persoonlijke leven zou spelling niet bepalend moeten zijn, stelt Vivian Mac Gillavry, zelf dyslectisch. Lees meer

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

De millennial beweegt zich in een wereld vol problemen, waar niets zeker lijkt te zijn. Waarom blijven zoeken naar vaste betekenis, vraagt Aisha Mansaray zich af. Kunnen we niet beter een vrolijk soort nihilisme omarmen? Lees meer