De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Jens Bezemer ziet na de Brexit het ware gezicht van het Leave-kamp bovendrijven. Hij hoort vooral Mariah Carey.
Sentiment is overdreven of bespottelijke gevoeligheid. Dat waar je je moeder voor waarschuwt als ze met kerst voor de tachtigste keer ‘All I Want For Christmas Is You’ op zet. De reclame leert ons dat grote beslissingen nemen op basis van sentiment geen goed idee is. Het fenomeen ‘impulsaankoop’ bestaat zelfs bij de gratie van sentiment. In plaats van geordende en rationele informatie, communiceren merken een gevoel: Als je deze auto koopt, neem je je leven in eigen hand en ben je de persoon die je nooit durfde te zijn. Vervolgens staan er een onnodige Mini Cooper en een boze partner op de oprit.
Natuurlijk is een impulsaankoop nog onschuldig. Sentiment neemt pas enge vormen aan wanneer het massa’s gaat aanspreken. Zo werpt nationalistisch sentiment een beeld van nostalgie op. Een beeld van een betere wereld die nooit bestaan heeft. Een beeld waar de krassen uit zijn gehaald.
In Nederland is het de fantasie van blanke Henk en Ingrid uit de jaren ’50. In Engeland zijn het de beschaafde theedrinkende en biscuits etende blanken. Daar deden 17,4 miljoen mensen afgelopen donderdag in de stembus hun ogen dicht en verlangden naar dat beeld. Geen Pool of Roemeen te bekennen.
Nationalistisch sentiment zegt: ‘eigen volk eerst’. Dat heeft het altijd al gedaan en zal het altijd blijven doen. Angst wordt omgezet in strijdlustigheid. In Engeland kunnen de nabestaanden van de vermoorde politica Jo Cox erover meepraten. En nu, dagen na de Brexit, komt het ware gezicht van het Leave-kamp bovendrijven. Poolse mensen worden in de bus beschimpt en Roemeense kinderen lezen op het toilet van de basisschool: ‘go back to Romania’! Is er iemand nog echt verbaasd? Xenofoben hebben deze verkiezing bepaald, op enge wijze in vervoering gebracht door nationalistische sentimenten.
Het was uitgerekend de Britse filosoof Thomas Hobbes die ruim 350 jaar geleden het invloedrijke politieke werk Leviathan uitbracht. De man had, na het aanschouwen van gruwelijkheden in de burgeroorlog in eigen land, niet bepaald een hoge pet op van onze soort. Volgens Hobbes kwam de mens bij elkaar uit angst en zelfbehoud. Een sterk centraal gezag is noodzakelijk om er voor te zorgen dat we elkaar niet de pan in hakken.
Verkapt onder 350 jaar nationalisme en civilisatie kijk ik naar de Brexit-racisten, kijk ik naar Trump-aanhangers en kijk ik naar AZC-rellen in mijn geboorteplaats Heesch. De Britse filosoof zat er klaarblijkelijk dichter bij dan ik hoopte. Sentiment viert hoogtij, zet zich uit angst en zelfbehoud af tegen alles dat vreemd is en drijft ons uiteen in wanstaltige uitingen. Ondanks het gebrek aan bezieling in een abstract Europa, is nationalistisch sentiment het laatste wat ons dichterbij elkaar zal brengen. Het wrangste is dat we moeten hopen dat de Mini Cooper die de Engelsen hebben aangeschaft slecht bevalt, zodat men in andere landen niet tot zo’n idiote impulsaankoop overgaat.
