Als Jihane Chaara zich ‘feminist’ noemt, geeft ze een stukje van haar autonomie weg. Want wat verstaat haar publiek onder ‘feminist’? Het maakt haar niet uit, ze draagt het label niet met minder trots om.
“Because as soon as you all hear me say anything about myself, I’ll stop meaning me. I’ll start meaning you.” — Ali Smith, Spring
Het is bijna een decennium geleden sinds ik me intensief begon te verdiepen in maatschappelijke en sociale structuren. Voor die tijd zag ik mezelf als losstaande entiteit. Ik was dan wel een vrouw en ik was dan wel gekleurd, maar die zaken hadden niets te maken met mijn identiteit. Ik was immers niet te vatten in stereotypes! Een speciaal sneeuwvlokje, dat was ik! Gewoon mens en niets anders. Ik had geen oog voor de machtsdynamieken die doorsijpelen in alle kiertjes van ons bestaan.
Intussen noem ik mezelf al mijn hele volwassen leven een feminist. Als ik hierover het gesprek aanga met mensen die zich niet zo noemen, vragen ze me waarom ik mezelf vrijwillig wil opsluiten in een vooropgezet hokje. Ik weet toch dat niet iedereen precies dezelfde ideeën heeft over het feminisme? Waarom zou ik mezelf dan toch een feminist blijven noemen? Zodat de ander met mijn identiteit aan de haal kan gaan? Er worden op dat moment allerlei verhalen aan mij gehangen, mogelijk zelfs verhalen waar ik niets van moet weten.
Het is een misdaad om een ander te vereenvoudigen tot slechts een paar woorden
Als ik deze redenering tot het uiterste doortrek, zou het ideaal zijn om me geen enkel label toe te eigenen. Wie bén ik? Dat valt niet in woorden te vatten! Ik ben ik en ik kader mezelf niet in! Elke groepering en elk stickertje is benauwend voor alle ‘ikkigheid’ van dit glorieuze ik.
Schitterend bedacht, dat is het zeker. Het nastreven van de vrijheid van je persoonlijke identiteit is een doel dat ik kan respecteren. Niemand is te vatten in een verzameling woorden en kaders. Het liefst worden we allemaal gezien voor wat we zijn: ingewikkeld en tegenstrijdig, een complex web aan angsten, impulsen en dromen. Het is een misdaad om de ander te vereenvoudigen tot slechts een paar woorden.
Is het niet tragisch dat we nooit zullen ontsnappen aan de blik van de ander, die altijd metaforische kapstokken zal gebruiken om ons bestaan aan op te hangen? Ik kan niet ontsnappen aan mijn vrouw-zijn. Dat is niet erg, want ik wil er niet aan ontsnappen. Maar als ik dan een vrouw moet zijn, dan kies ik ervoor een vrijgevochten vrouw zijn.
Ik sta op de schouders van reuzinnen die de geschiedenis hebben veranderd
Vanzelfsprekend verstaat niet iedereen hetzelfde onder een term, zeker niet als die term zo breed is geworden als ‘het feminisme’. Ik vind dat helemaal niet catastrofaal. Men weet grofweg heus wat de term betekent, en over de puntjes op de i kun je heerlijk babbelen en discussiëren.
Ik kan lekker meefilosoferen over de vrijheid van het individu en wat voor impact het op je identiteit heeft als je die aan groepen en labels ophangt. En terwijl abstraheren ontzettend leuk en verrijkend kan zijn, moeten we ook gegrond blijven in de harde realiteit: activisme is nodig en politiek is belangrijk. Ik sta op de schouders van reuzinnen die de geschiedenis hebben veranderd. Ik zie dat er nog genoeg ruimte is voor verandering in de toekomst. Ik weiger me los te koppelen daarvan omdat ik gewoonweg niet vind dat mijn individuele vrijheid (wat dat ook betekenen mag) oppermachtig regeert. Ik maak dingen politiek omdat ik bereid ben achter een beweging te staan die scheve machtsverhoudingen in vraag stelt, bekritiseert en tracht te veranderen.
De nuances daarvan mogen verschillen. Mijn definitie van het feminisme is misschien niet identiek aan die van jou. Dat neem ik voor lief. Je had al een idee over mij, nu heb je er nog eentje. Alsjeblieft. Deze heb ik tenminste zelf uitgekozen.
Jihane Chaara (zij/haar, 1991) is een idealist met een voorliefde voor doortastende en zachtaardige mensen/woorden.
Yasmin Veenman fotografeert en schrijft, voornamelijk in haar woonplaats Amsterdam. Ze is op zoek naar het bijzondere in het alledaagse – in onderwerp, kleur of compositie. Is het kunst of kan het weg?
