De eigenzinnige kunstenaar Yves Klein wilde in het niets springen." /> De eigenzinnige kunstenaar Yves Klein wilde in het niets springen." />
Asset 14

Languit

Elke dag verschijnt op Hardhoofd het fameuze woord van de dag. Bij één van deze woorden zoekt Mila elke maand een passend beeld uit de kunstgeschiedenis.
Deze keer de eigenzinnige kunstenaar Yves Klein, die immateriële zaken zichtbaar trachtte te maken.


Yves Klein, Saut dans le Vide (De mens in de ruimte. De schilder van de ruimte stort zich in de leegte), 1960. Foto: Harry Shunk

In de fotomontage “Sprong in de Leegte” onderzoekt Yves Klein (1928-1962) het niets. Le vide noemde hij dat niets; voor hem was deze leegte een andere realiteit, vrij van vorm en materie en onzichtbaar, maar met daarbinnen een constante beweging van energie. Klein wilde in die wereld stappen, of in dit geval vallen. Hij wilde in alle vrijheid vliegen, opgaan in le vide, verlost van ieder gewicht. Ook in veel van zijn andere werk wil Klein het immateriële zichtbaar maken.

Hoe kwam deze fotomontage tot stand? Er werden van twee situaties foto’s gemaakt; eerst van de lege straat, op de fietser na, en vervolgens van Klein die zich van een muur af liet vallen en op een stapel matrassen landde. Vervolgens werden deze twee beelden samengesmolten en werd deze illusie geschept.

Behalve dat hij veelzijdig kunstenaar was, was Klein ook judoka. Hij had zelfs de zwarte band! Hij woonde meer dan een jaar in Japan om judo te beoefenen en zich in Zen-filosofie te verdiepen. Ook schreef hij na zijn terugkeer in Frankrijk een judohandleiding en gaf hij judoles. Zijn judoschool bevindt zich aan de overkant van de straat op de foto. De leegte waar het Klein om te doen is verbonden met judo (als de sport van het vliegen), met de oosterse Zen-filosofie die hij beoefende en met meditatie. Over judo zei Klein: “Judo is in fact the discovery of the body of a spiritual space.” En door deze spirituele ruimte was hij zo gefascineerd.

Klein is vooral bekend om zijn ultramarijnblauwe schilderijen en beelden. In 1957 kreeg hij patent op ‘zijn’ kleur, het zogenaamde IKB (International Klein Blue). Hij maakte monochromen, schilderijen bestaande uit één kleur. Naast blauw gebruikte hij ook veel goud en roze. Toen hij voor het eerst zijn monochromen tentoonstelde, kreeg Klein een hoop kritiek. Er zou toch minstens een andere kleur of een lijn toegevoegd moeten worden, werd er gezegd, want dit is wel heel makkelijk. Maar Klein hield vast aan zijn idee dat kleur op zichzelf energie is en een enorm effect kan hebben op de toeschouwer. Met name zijn specifieke blauw, dat de kleur is van de hemel en de zee, de verre verte. Overigens kon de Russische astronaut Joeri Gagarin in 1961 bevestigen dat de aarde er vanuit de ruimte gezien als een diepblauwe bal uitzag. Klein liet tijdens een tentoonstelling in Milaan in 1957 elf blauwe monochromen zien die hij elk een andere prijs gaf. En de kopers betaalden die verschillende prijzen, omdat ze allemaal individueel verschillende ervaringen hadden.

Klein deed verder performances met naakte vrouwen door ze met INK-verf in te smeren en ze vervolgens op zijn aanwijzingen tegen het linnen te laten drukken, met als resultaat abstracte afdrukken van hun lichaam. Dit onder begeleiding van een orkest dat zijn monotone symfonie speelde, een stuk dat bestond uit één noot die 20 minuten werd aangehouden gevolgd door 20 minuten stilte. De figuren op het linnen lijken vaak te zweven (als ‘luchtmensen’), het verlangen naar gewichtsloosheid, bevrijding van ballast en daarmee psychische en spirituele vrijheid komt hier dus weer terug.

Ook nu nog, in dit digitale tijdperk, blijft Kleins fotomontage indrukwekkend. Op zijn 34-jarige leeftijd overleed Yves Klein aan een hartaanval, nadat hij er al eerder twee overleefde.

Mail

Mila

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Hoe goedgelovig mag een mens eigenlijk zijn? Waar Eva van den Boogaard soms dwangmatig eerlijk is, blijkt haar neef F. regelmatig informatie aan haar te verstrekken die niet klopt. Lees meer

Automatische concepten 70

Vertrouw de dingen die je met gemak doet

Vivian Mac Gillavry vraagt haar docenten van de Gerrit Rietveld Academie naar het beste advies dat zij ooit kregen. Vandaag: Geert Mul, die onder meer computeranimaties, installaties en sculpturen maakt. 'Als iets geforceerd was, dacht ik dat dat dan wel kunst zou zijn.' Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer