Asset 14

In de zeik genomen

“Ben je bekend met Parkinsonpatiënten?”, vraagt meneer, die tot nu toe niet erg amused lijkt door mijn verschijning. “Nou ja, uw vrouw is niet de eerste die ik tegenkom, maar echt veel heb ik er nou niet ontmoet. Zo af en toe eens eentje.” Vervolgens steekt meneer een heel verhaal af over de zorg, hoe hij en zijn hulpbehoevende vrouw hier terecht zijn gekomen en over wat er allemaal aan ze beloofd is en wat daar allemaal niet van is nagekomen.

“Zal ik uw vrouw maar even uit bed halen?”, vraag ik voor meneer weer aan een ellenlange monoloog begint. “Ja daarvoor ben je hier gekomen jongen”, komt wat ondermijnend zijn mond uit, “voor mij is het echt geen doen meer om haar te helpen.” Het uit bed tillen gaat inderdaad moeizaam, maar uiteindelijk heb ik haar op de po-stoel. Ik schuif haar met de po-op-wielen aan tafel voor de lunch.

“Kijk, dit bedoel ik nou, hebben ze me gekookte aardappelen gegeven, speciaal voor mij, maar geen jus. Dit is toch te gek voor woorden. Hier, wat is dit…” en meneer roert wat met een lepel in een klein bakje. “Mosterdsaus, wel mosterdsaus voor de vis, maar geen jus voor de aardappelen.” Meneer zit al aan de telefoon als ik opper om wat jus van zijn vrouw te gebruiken, aangezien zij maar een heel klein beetje wil. “Nee, die jus mag ik niet, die is niet glutenvrij… ja hallo, met meneer van Tongeren, nou luistert u eens, nou hebben jullie heel goed rekening met mij gehouden door gekookte aardappelen te geven in plaats van gebakken, maar hebben jullie er niet aan gedacht dat daar natuurlijk jus bij hoort. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat ik zo die droge aardappelen op moet eten?”

Uiteindelijk lukt het me om haar met één arm vast te houden en met mijn andere het hele zooitje van haar heupen te laten glijden. Eenmaal met haar blote billen op de po, laat ik haar alleen.

Gefascineerd luister ik met het telefoongesprek mee. Hoewel ik af en toe word afgeleid door wat gekreun van mevrouw omdat ze een hap van me wil. Zij kan door haar ziekte moeilijk praten. Ze beperkt zich daarom liever tot wat gezucht en gesteun, of zou het toch ook een uiting van irritatie naar haar man zijn. “Ja dat is goed”, zegt meneer verder in zijn gesprek, “nee voor dat kleine beetje jus maakt het niet uit, nee dat is goed.” Ik kan eruit opmaken dat er toch een beetje glutenrijke jus naar boven wordt gestuurd. “Neemt u dan alvast een beetje van uw vrouw”, stel ik nogmaals voor. Ditmaal gaat hij toch overstag.

We eten zwijgzaam voort, dat wil zeggen, ik en mevrouw zijn stil. Meneer blijft praten, over de zorg, de service, het appartement, het verzorgingshuis, de medewerkers, enzovoorts, op alles heeft hij uiteraard wat aan te merken. Als ik het gesprek een andere wending probeer te geven, door mevrouw bijvoorbeeld wat aandacht te geven, dan weet hij telkens het gesprek weer naar zichzelf toe te trekken. Als het gaat over zijn vrouw, dan gaat het over hoe zwaar hij het heeft met alle zorg voor haar.

“Zo”, zeg ik na het toetje en de medicijnen, “zal ik mevrouw maar weer eens even in bed leggen?” Meneer vindt het goed. “Moet u eerst nog even naar het toilet?”, vraag ik aan mijn cliënt. “Laat ik het maar proberen”, fluistert ze me toe. Ik zet haar po-stoel naast het bed en til mevrouw omhoog. We staan erg knus, maar erg comfortabel is het niet, bovendien kom ik een arm tekort om haar broek naar beneden te trekken. Uiteindelijk lukt het me om haar met één arm vast te houden en met mijn andere het hele zooitje van haar heupen te laten glijden. Eenmaal met haar blote billen op de po, laat ik haar alleen.

Als ik terugkom is er nog niets gebeurd. Ze moet toch niet zo nodig, denk ik. Als ik haar weer overeind zet en mevrouw ineens krampachtig allerlei spieren begint aan te spannen, komt alles er alsnog uit. Ondertussen wordt meneer ongeduldig door mijn gehannes met zijn vrouw. Hij komt, met de telefoon alweer aan zijn oor, poolshoogte nemen. Ik wil hem nog waarschuwen, maar het is al te laat. “Die jongen is hier nog steeds bezig, ik snap niet dat jullie geen bekende sturen, mijn vrouw wordt hier doodzenuwachtig van, en trouwens, ik zag Suzanne net gewoon over de hal lopen, hoe kan dat?” Meneer heeft ondertussen niet door dat hij over de telefoon staat te tieren, terwijl hij in een grote plas urine van zijn vrouw staat. Dit beeld bevestigt, denk ik, het best hoe hij zich voelt in deze relatie.

Mail

Sander Ritman

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
De gisting

De gisting

Mara van Herpen vertelt het poëtische en surrealistische verhaal van Toni. Hen werkt in een broodfabriek en begint daardoor te gisten en te schimmelen en verandert in… Ja, in wat eigenlijk? Lees meer

We moeten vaker synchroon dansen

We moeten vaker synchroon dansen

‘Ik betrap mezelf erop dat het moeilijk is hoopvol te zijn in deze tijden, soms voelt het zelfs verkeerd.’ Toch vindt Loïs in haar column ruimte voor hoop. Niet door ons terug te trekken, maar door ons uit te spreken én elkaar te vinden. Minder polarisatie, meer synchronisatie. Lees meer

Soms mis ik mijn handen

Soms mis ik mijn handen

‘Soms mis ik de magnetron / soep uit blik / ingevroren aardappels in partjes.’ Middels essay en poëzie illustreert Martijn van Bruggen met stekende precisie het verband tussen voedsel en klasse en wat het betekent je aan te moeten passen naar hiërarchisch geladen verwachtingen. Lees meer

Moeder van een mislukt idee

Moeder van een mislukt idee

‘Breek ik een idee echt af zoals een zwangerschap beëindigd wordt?’ Roosje van der Kamp voelt een grote noodzaak om iets blijvends te creëren, maar komt niet verder dan vluchtig neergepende fragmenten in haar notities. In dit essay onderzoekt ze – naast de vraag of ouderschap eventueel een valide, tweede optie is – haar worsteling met het professionele schrijverschap. Lees meer

Auto Draft 23

we verbleven in ledikanten / in het huis met zeventig kinderen

'Dat ik gil in een vreemde taal / elke moedertaal breekt zonder bekenden.' Wat voor sporen laat het na als je je moedertaal verliest? Waar blijft de taal en hoe verhoudt je je tot je eigen identiteit na gedwongen migratie? In dit gedicht vangt Bożena Kacica de rouw en de vervreemding die volgden. Lees meer

Als taal de werkelijkheid schept, wat doet oorlogstaal dan?

Als taal de werkelijkheid schept, wat doet oorlogstaal dan?

In de media wemelt het van oorlogstaal. Marthe van Bronkhorst laat zien hoe je de frames kan herkennen: 'Sterf je liever terwijl je je verdedigt of passief?' Lees meer

Denkbeeldige ruimte

Denkbeeldige ruimte

In dit essay onderzoekt Sytske Frederika van Koeveringe hoe schrijven een ruimte opent waarin kwetsbaarheid, verbinding en saamhorigheid zichtbaar worden. ‘Sinds ik ziek ben, voel ik bij vlagen een afgesneden gevoel van de medemens die geen kanker van binnenuit kent.’ Lees meer

Meneer Ouka en de streep

Meneer Ouka en de streep

'‘Het gaat over uw kabouter,’ zegt meneer Ouka.' En dat doet het: in dit verhaal verheft Makki Aimar een niet-lachende tuinkabouter tot het glinsterende middelpunt van zijn verhaal. Waar ieder ander een tuinkabouter niet eens zou zien staan, lijkt het voor de hoofdpersoon in dit verhaal een metafoor voor zingeving te worden. Met dit verhaal won Makki Aimar de schrijfwedstrijd 'Door de ogen van Palomar', georganiseerd door uitgeverij Cossee en Hard//hoofd. Lees meer

No Spend September, maar zou het leven niet meer moeten zijn dan vaste lasten?

No Spend September, maar zou het leven niet meer moeten zijn dan vaste lasten?

Brengt tijdelijke onthouding van kleding, koffie en verjaardagscadeaus ons dichter bij een koopwoning? Of is het enkel in onze dromen dat een financiële detox grote, blijvende veranderingen weet te bewerkstelligen? Loïs Blank vraagt zich af wat er buiten beeld raakt wanneer we ons verliezen in de survival van No Spend September. Lees meer

:Verdreven naar de zee: Een zoektocht naar de onvertelde verhalen van Vietnamese bootvluchtelingen 2

Verdreven naar de zee: Een zoektocht naar de onvertelde verhalen van Vietnamese bootvluchtelingen

Lam Ngo was vierentwintig toen hij vluchtte uit een ideologisch verscheurd Vietnam. In dit essay vertelt hij hoe hij weer leerde luisteren naar de pijnlijke en lang verzwegen herinneringen, hoe het was om in Nederland opnieuw te moeten beginnen en over de blijvende band met zijn geboortestad Saigon. ‘Want pas als we zien wat er verzwegen is, kunnen we echt luisteren.’ Lees meer

 1

pantser / piertotum locomotor

In deze twee gedichten van Roan Kasanmonadi kijken we naar een aflevering van Kamp Van Koningsbrugge, leren we onszelf op te rollen als pissebedden, en vliegen de zwaarden, harnassen en kikkers je om de oren. Lees meer

Het weefsel van geheugen

Het weefsel van geheugen

Vanaf de jaren zestig strijdden avant-garde kunstenaars Ana Lupas en Magdalena Abakanowicz tegen het vooroordeel dat textiel alleen decoratief kan zijn. Sander Bortier laat zien dat hun verwantschap verder gaat dan het innovatieve gebruik van het materiaal dat mede door hen van betekenis verschoof, van traditioneel naar subversief. Vezels werden drager van een stille taal: een vertaling van menselijke kwetsbaarheid binnen een collectieve orde. Lees meer

Westerse schoonheidsidealen onder een hoofddoek

Westerse schoonheidsidealen onder een hoofddoek

Tessy Ouwens kreeg op jonge leeftijd te maken met onrealistische schoonheidsidealen en dit leidde tot een strijd met haar eigen lichaam en zelfbeeld. Onverwachts was het de islam en het bedekken van haar lichaam, dat haar uit deze strijd hielp. ‘Met mijn hoofddoek op, voelde mijn lichaam voor het eerst weer als de mijne.’ Lees meer

 1

Zinkstukken

Dealen met fysieke ongemakken, de dood, en afgelegen, kale landschappen spelen vaak een centrale rol in de boeken van Jilt Jorritsma - zelfs zijn proefschrift ging over zinkende steden. Het is daarom niet verrassend dat Jilt Jorritsma gegrepen werd door de Biesbosch en haar spookachtige arbeidshistorie toen literair productiehuis Tilt en Cultuurfonds Noord-Brabant hem vroegen het achtste Brabants Boek Present te schrijven. De verhalen die hij ontdekte en opschreef zijn des te grilliger - vandaag lichten we alvast een tipje van de sluier. Lees meer

:De DSM is science fiction, iedereen is gek: psychiater Jim van Os in de laatste Zomergasten

De DSM is science fiction, iedereen is gek: psychiater Jim van Os in de laatste Zomergasten

Hij wil de DSM weggooien, spreekt controversieel over euthanasie, drank, de ggz... wat niet? Wie ís de allerlaatste Zomergast? Psychiater Jim van Os, dus. ‘Wat je uiteindelijk nodig hebt, is een ander mens.’ Lees meer

Oh Sultan, pахмат, maar ik voel niet hetzelfde

Oh Sultan, pахмат, maar ik voel niet hetzelfde

Na een paardentocht in Kirgizië wordt voor Jip van Steenis duidelijk dat haar connectie met gids Sultan een andere wending nam dan ze had verwacht. Wat gaat er allemaal verloren in de interculturele vertaling wanneer je als toerist een band opbouwt met iemand in het buitenland? En hoe begeef je je in deze heteronormatieve dynamiek als biseksueel, in een land waar je niet queer mag of durft te zijn? Lees meer

Sigrid Kaag blijft diplomatisch bij Zomergasten, heel even komt ze los

Sigrid Kaag blijft diplomatisch bij Zomergasten, heel even komt ze los

Janine Abbring begint het gesprek met de woorden: “Je bent de afgelopen paar jaren veelvuldig bekeken door andermans ogen, maar vanavond kies jij de beelden.” Dat zet meteen de toon, maar roept ook de vraag op: zal doorgewinterde diplomaat Sigrid Kaag, met haar altijd politiek correcte antwoorden, het achterste van haar tong laten zien, of... Lees meer

Dingen die ik nooit gedaan heb

Dingen die ik nooit gedaan heb

Op een warme avond in een koele loods loopt een jonge vrouw een bekende professor tegen het lijf. Met de geur van opgedroogd zweet en de aanblik van een duur kapsel neemt Faye Schumacher ons mee in een ontmoeting tussen Vanessa en Meneer de Professor. Lees meer

:Zomergast Tommy Wieringa ziet ruimte: 'Er is nog heel veel te redden'

Zomergast Tommy Wieringa ziet ruimte: 'Er is nog heel veel te redden'

Tommy Wieringa verleidt je op fantastische wijze om samen met hem een doodlopende steeg in te lopen. Met een lach en een handig gebaar wijst hij de kijker op de fonkelende scherven onder ieders voeten. 'Er is nog heel veel te redden.' Lees meer

Zolang je me maar niet in pumps begraaft

Zolang je me maar niet in pumps begraaft

'Een uitvaart is toch meer voor de nabestaanden.' Steef probeert zichzelf een houding te geven wanneer ze hoort dat haar vervreemde zus is overleden. Nadine Ronde neemt je mee in de eerste stadia van het rouwproces dat begint met een ongemakkelijk potje airhockey, een Super Mario PEZ-dispenser en gesprekken over de prijsstijging van komijnekaas. Lees meer