Op een willekeurige maandag afgelopen voorjaar besloot ik dat ik naar Berlijn wilde om te schrijven. De volgende dag zat ik in de trein naar Duitsland. Eenmaal in Berlijn ging ik van het ene koffiehuisje naar het andere om te typen. Ik belandde bij een kleine bakker: er waren drie barkrukken aan een houten tafel, vanaf waar je de hele bakkerij kon overzien. Alles was zelfgebouwd en eigenzinnig ingericht: zo’n plek waar je dan toch maar besluit met de hand te schrijven in plaats van op je laptop. Vanaf mijn kruk had ik zicht op de tafel waar het deeg gevormd werd en kon ik zo de ovens inkijken.
Ik raakte aan de praat met de bakker en ondervroeg hem (in het Engels, want mijn Duits is nog steeds niet goed genoeg voor een gelijkwaardig gesprek) over broodbakken, hij vroeg mij naar schrijven en boeken die ik graag las. Voor ik het wist waren er een paar uur voorbij en voelde ik me op mijn gemak daar, maar toch leek het sociaal gezien gepast om nu maar eens weg te gaan. Toen ik stond af te rekenen overviel me het gevoel dat hier iets bijzonders werd gedaan, iets wat dieper raakt aan ons bestaan en aan de manier waarop ik mijn leven zou willen leiden. Ik wilde dit nog niet achterlaten. Het idee van mijn handen in het deeg, leren hoe je van die kunstwerkjes maakt die je vervolgens ook nog op kan eten. Ik haalde diep adem, verzamelde al mijn moed en vroeg hem: ‘Could you, maybe, I don’t know, teach me how to bake a bread?’ Ik schoot bewust bescheiden in: één brood, misschien zegt hij dan ja. ‘Sure, why not,’ antwoordde hij. ‘Until when are you here? Okay then. Friday. We start at 07.00.’
En zo kwam het dat ik een dag meewerkte in een bakkerij bij een vrolijke Berlijnse ‘Meisterbacker’ met een stevige baard en handen als kolenschoppen. Ik leerde wegen, kneden, opnieuw kneden, rijzen en bakken, maar het meest indrukwekkend was het gemak van de bakker en de intuïtieve manier waarop hij zijn handelingen uitvoerde. Hij kon door maar even zijn vinger tegen het deeg te houden voelen hoever het rijsproces was: ‘In three minutes they need to go in the oven,’ zei hij met een sterk Duits accent. Een verschil van drie minuten bleek cruciaal om een ingezakt brood te voorkomen. Het was een letterlijk kijkje in de keuken, dat me daarna nog wekenlang inspireerde om mijn eigen experimenten te doen, zowel in de keuken als op papier.
Soms is het weer even tijd om iets nieuws te leren. Om te kijken hoe iemand anders ervoor gaat in een vakgebied waar je niks van begrijpt, of waarin je je nog nooit in hebt verdiept. Vraag eens aan je buurvrouw hoe ze jam maakt of leer komkommers inmaken. In de Berlijnse bakkerij van Mattis werd ik even wat meer een doener dan een denker en kreeg ik een hernieuwd respect voor ambachtelijk werk. Het is een prachtig, geruststellend gevoel om zelf iets te maken wat je normaal kant-en-klaar in de winkel koopt. Vraag een ander eens om je iets ambachtelijks te leren – het is geen verspilde moeite.
