The Transmigration of Morton F is een digitale opera, een computergame en een visueel ritueel in één. Regisseur Sjaron Minailo en componist Anat Spiegel ontwikkelden in opdracht van het Holland Festival een compleet nieuwe muziektheaterervaring, volledig te beleven op het internet. Ze lieten zich inspireren door werk van sciencefictionschrijver Philip K. Dick (met name The Transmigration of Timothy Archer), filmmaker David Lynch en componist Morton Feldman.
Het Holland Festival geeft sinds vorig jaar digitale kunst een structurele plaats in haar programmering. Toen lanceerde het festival de interactieve digitale liederencyclus The Book of Sand van de Nederlandse componist Michel van der Aa. Dit jaar presenteren Minailo en Spiegel hun digitale, interactieve opera The Transmigration of Morton F. Met een hoofdrol voor de legendarische, Amerikaanse zangeres Joan La Barbara. Op 20 juni om 20.30 wordt de website gelanceerd, tijdens een programma waarin La Barbara enkele composities zal zingen en Minailo en zijn creative producer Ruben van Leer een doorloop van het werk vertonen.
Elke scène is een visualisatie van een korte compositie van Feldman.
De opera bestaat uit composities van Morton Feldman en Anat Spiegel. De ouverture is Feldmans' The Straits of Magellan. Deze klinkt tijdens de openingsscène die bij de kijkers het personage van La Barbara (die zichzelf speelt) introduceert tot aan haar ontmoeting met een mysterieuze jongen, die een opvallende gelijkenis vertoont met Feldman. Na deze ouverture komt de kijker, samen met La Barbara, terecht in verschillende manifestaties van haar onbewuste. Elke scène is een visualisatie van een korte compositie van Feldman. De composities die gebruikt worden, naast The Straits of Magellan: Chorus and Instruments II, Vertical Thoughts V en Only.
Daarnaast is er een nieuwe compositie van Anat Spiegel te horen. Zoals ze eerder deed met werk van Bach en Björk zal Spiegel Feldmans werk gebruiken om verwrongen spiegelbeelden te maken van zijn muziek. Deze nieuwe compositie is volgens Spiegel een ‘incantatie’ die Feldmans geest oproept. ‘Feldman gereïncarneerd als hedendaagse muziek.’ In deze scène zijn tevens een choreografie van Nicole Beutler en een performance van Jennifer Tee verwerkt.
Het openingsshot is van een zelfportret van de Amerikaanse kunstenaar Philip Guston. Jarenlang was Guston de beste vriend van Feldman, tot in 1970 een abrupt einde kwam aan deze vriendschap. Tien jaar later overleed Guston zonder dat ze het hadden bijgelegd. Feldman heeft altijd spijt gehad van de verbroken vriendschap. Dit voorval is de drijvende kracht achter The Transmigration of Morton F.
Feldman heeft altijd spijt gehad van de verbroken vriendschap.
Vervolgens zien we een jongen, die een opvallende gelijkenis vertoont met Feldman, over een begraafplaats lopen. De jongen verschijnt in een volgende shot in een boekwinkel waar hij de ogen kruist met Joan La Barbara. Joan besluit de jongen te volgen. De jongen leidt haar naar verschillende locaties, waaronder de begraafplaats, een verlaten zwemparadijs, en een kerk waar Joan zichzelf tegenkomt, terwijl ze voor een publiek Three Voices van Feldman zingt. Ook komt ze terecht in een massaal ritueel. Tijdens dit ritueel wordt een abstract expressionistisch schilderij gecreëerd in de geest van Guston. Tevens is het een volgende stap in de transmigratie van de geest van Morton Feldman (in de vorm van de jongen) naar het lichaam van La Barbara. De terugkerende locatie van de begraafplaats is de plek waar de toeschouwer de controle over kan nemen in een aantal interactieve scènes of mini-games.
Morton Feldman (1926-1987) wordt tot de belangrijkste componisten van de twintigste eeuw gerekend. De beslissende ontmoeting in zijn muzikale leven was die met John Cage, die hem aanmoedigde om oude compositiesystemen, zoals de traditionele harmonieleer of seriële techniek, los te laten. Feldman wordt vaak geassocieerd met de experimentele New York School, samen met Cage, Christian Wolff en Earle Brown. Feldman experimenteerde in de jaren '50 onder meer met grafische notatie en met vrijheden voor de uitvoerenden. Vanaf de jaren '70 gebruikte hij conventionele notatie. Via Cage kwam Feldman in aanraking met andere prominente figuren uit de kunstwereld van New York, zoals schrijver Frank O’Hara en beeldend kunstenaars Jackson Pollock, Robert Rauschenberg en Philip Guston. Met name aan de abstract-expressionistische schilderkunst ontleende hij veel inspiratie. Hij betuigde zijn schatplichtigheid met titels als RothkoChapel (1971) en For Frank O’Hara (1973). In 1977 schreef hij de opera Neither op een tekst van Samuel Beckett. Zijn latere kamermuziek, vanaf 1977, is zacht en intiem van karakter. Deze laatste werken zijn vaak extreem lang, zoals For Philip Guston (1984), dat vier uur duurt, en het Tweede Strijkkwartet (1983) van zes uur. Kort na zijn huwelijk met de Canadese componist Barbara Monk overleed Feldman aan alvleesklierkanker.
Zijn latere kamermuziek, vanaf 1977, is zacht en intiem van karakter.
Sjaron Minailo is geen onbekende met het werk van Morton Feldman. Eerder maakte hij met zijn groep Studio Minailo al RothkoChapel, een theatrale videoclip waarin Feldmans compositie RothkoChapel uitgebreid werd met associatieve beelden geïnspireerd op het werk van schilder Mark Rothko. Ook regisseerde hij afgelopen jaar Feldmans Three Voices for Joan La Barbara, een performance bij het Brusselse operahuis De Munt, waarbij jonge zangers gecoached werden door La Barbara zelf. Minailo is gespecialiseerd in het maken van genre-overschrijdend muziektheater en werkte al samen met het Asko|Schönberg Ensemble, Slagwerkgroep Den Haag, Kunsthal Rotterdam en het Stedelijk Museum Amsterdam.
Componist, zanger en performer Anat Spiegel is een vaste samenwerkingspartner van Minailo. Ze is net als Minailo gespecialiseerd in interdisciplinair werk. Samen maakten ze in 2015 bij De Munt de opera Medúlla, gebaseerd op het gelijknamige conceptalbum van zangeres Björk. De cast bestond uit vier operazangers, een koor van honderd kinderen, een keelzanger en live elektronica. Ook maakten ze in 2012 Soul Seek, een internet-opera. Spiegels werk is uitgevoerd in Europa, de Verenigde Staten, Israël en Japan.
Minailo is gespecialiseerd in het maken van genre-overschrijdend muziektheater.
Joan la Barbara staat bekend om haar virtuoze stemtechniek, waarmee ze grensverleggende optredens in de Amerikaanse hedendaagse muziek geeft. Niet voor niets wordt ze ‘de Houdini van de nieuwe muziek’ genoemd. Ze experimenteerde met en ontwikkelde verschillende nieuwe zangtechnieken. Speciaal voor haar schreef Morton Feldman zijn monumentalewerk Three Voices for Joan La Barbara. Ze werkte naast Feldman onder anderen met componisten als John Cage, Philip Glass, choreograaf Merce Cunningham. La Barbara heeft een lange geschiedenis met het Holland Festival. Haar eerste optreden was in 1975, als onderdeel van het Philip Glass Ensemble. In de jaren daarna kwam ze regelmatig terug om werk te zingen van onder anderen John Cage en
Morton Feldman, maar ook haar eigen composities. In 2007 zong ze in de opera CelestialExcursions van Robert Ashley. Ook werkte ze mee aan River of Fundament van filmmaker Matthew Barney, in 2014 op het Holland Festival te zien.
