Ik ken een hoop interessante mensen. Mijn peettante en peetoom bijvoorbeeld. Ze hebben een zolder vol legpuzzels, zijn al meer dan vijftig jaar getrouwd, hun oude liefdesbrieven hebben ze bij het vuil gedaan. Op zondag doen ze de was. Op doordeweekse dagen passen ze op de familie-teckel. Ze noemen elkaar Does. Als ze pannenkoeken eten, bakt mijn peettante, mijn peetoom belegt en vouwt.
Als ik zou zeggen: ‘peetoom, peettante, ik heb een boekcontract/cameraploeg/vaste column in de lokale krant geregeld, jullie leven moet de wereld in.’, dan zouden ze het een dom idee vinden. Voor niemand interessant, doodsaai. Aan ons lijf geen polonaise, bovendien. Nog een koekje?
En dan zou er gebeuren wat er op verjaardagsfeestjes ook altijd gebeurt: we praten een uur lang over mijn zogenaamd interessante leven en dat van mijn interessante vrienden. Maar dat we jong en fris zijn, betekent niet dat wat wij meemaken relevant is. Het betekent dat we weten hoe we onszelf moeten opdoffen, meer niet. We zijn onze eigen mediacoaches, ook op feestjes.
Aan deze feestjes moest ik denken toen ik Privacy zag, de nieuwe voorstelling van De Warme Winkel en Wunderbaum. Ditmaal was ik peettante, en waren Wine Dierickx en Ward Weemhoff (de acteurs) mijn peetkinderen, naar wie ik gebiologeerd luisterde. Ik wilde ze liever een aai over de bol geven, dan ze de navelstaarderige, narcistische mondjes snoeren.
Ik snap niet zo goed waarom ik zo liefdevol luisterde. Ik hoorde over voedselallergieën en eerste zoenen en vond dat geen verspilling van mijn tijd, terwijl ik zelf ook voedselallergieën heb en op regelmatige basis zoen. Als ik anderhalf uur op Facebook of Youtube had gezeten had ik hetzelfde kunnen zien, om vervolgens vol zelfhaat mijn laptop dicht te klappen.
Wine en Ward stellen zichzelf in een traditie van kunstenaars die hun schone en vuile was naar buiten wierpen: de slapende geliefde van Andy Warhol (1964), de bed-in van Yoko Ono en John Lennon (1969), de film die Ed van der Elsken over zijn gezin maakte (1963). Vroeger was dit exotisch, sensueel, shockerend. Nu heeft het bijna iets banaals om iets intiems te delen. Iedereen deelt.
Toch voelen de dagelijkse rituelen van mijn peetoom, peettante en Andy Warhol niet banaal. Of in ieder geval: minder banaal dan die van mijn oude basisschoolvrienden, die ik uit nostalgie nog op Facebook heb, en die mijn tijdlijn vervuilen met foto’s van barbecues en kinderen.
Er is iets met geliefdes en kunstenaars. Ze vragen een bepaalde kijkhouding: een lieve, een intieme. Beiden zet ik op een sokkeltje. Een mooi, marmeren sokkeltje op het zonnigste plekje in mijn hoofd. Ik wil er alles aan doen om te voorkomen dat ze ervan af donderen. Bij de kunstenaars grijp ik me vast aan de vorm (ze kunnen alles zo bijzonder zeggen, het maakt niet uit wat ze doen), bij geliefdes aan de inhoud (alles wat ze doen is bijzonder, het maakt niet uit hoe ze het zeggen).
Ik wil er bij beiden niet achter komen dat het net mensen zijn. Net zo normaal als die ene collega die ik niet mag, of als mijn overburen.
De grootste fascinatie met instagram-accounts van helden, en roddel en achterklap snap ik dan ook niet zo goed. Ik hoef geen volledig beeld, ik wil een mooi plaatje door de persoon zelf vormgegeven. Toen Patti Smith in haar laatste autobiografie schreef dat ze veel series kijkt moest ik eerst slikken, daarna nam de taal het over; als je zo over series kunt schrijven, ben je in mijn ogen een bijzonder iemand.
Ik weet dat iedereen, en daardoor niemand, bijzonder is op deze manier. Iedereen wordt door iemand door een rooskleurige bril bekeken. Maar dat stelt me eerder gerust, dan teleur.
In Privacy zoeken Wine en Ward het randje van het sokkeltje op. Ze vallen telkens bijna op de vloer kapot. Er zijn momenten dat ik bijna denk: ‘doe dat lekker thuis, viespeuken’, maar mijn hoofd werkt met man en macht. Ze staan er nog. Op een iets minder zonnig plekje dan mijn peetoom en peettante, maar: ze staan er nog. Dat is best bijzonder, als je weet dat iemand van lactose scheetjes laat.
Privacy speelt op 10, 11 en 12 juni op het Holland Festival.
