Wat komt er na de crisis? Die vraag vormde in 2013 voor acteurscollectief Wunderbaum het uitgangspunt van een voorstellingenreeks onder de titel The New Forest, een vierjarige zoektocht naar nieuwe vormen van samenleven. The New Forest is geen utopie, ook geen dystopie, maar volgens samenwerkingspartner en socioloog Willem Schinkel, een heterotopie: een plek van waaruit we de wereld anders kunnen bekijken. Het project beweegt zich tussen realiteit en fictie en gaat over het proces van verandering.
Op het Holland Festival presenteert Wunderbaum een overzicht van vier jaar The New Forest met een herneming van De komst van Xia. Dit werk was – na de proloog Het begin (The Beginning) – de grote voorstelling waarmee Wunderbaum zijn maatschappelijk geëngageerde project The New Forest in 2013 opende. Op het Holland Festival rondt de Rotterdamse acteursgroep dit jaar The New Forest af. Speciaal daarvoor herneemt de groep deze succesvolle voorstelling, die in Rotterdam destijds op het voormalige station Hofplein te zien was.
Nu in Amsterdam is de voorstelling te zien in FabCity
Nu in Amsterdam is de voorstelling te zien in FabCity, een tijdelijke, gratis toegankelijke campus op de kop van Java-eiland in het Oostelijk Havengebied. Een plek waar vijftig innovatieve paviljoens, installaties en prototypes te zien zijn en waar studenten, professionals, kunstenaars en creatieven oplossingen zoeken en presenteren voor stedelijke vraagstukken.
In De komst van Xia is Wunderbaum een alternatieve samenleving begonnen: The New Forest. Tijdens een ceremonie van Olympische proporties wordt de nieuwe autoriteit verwelkomd: Xia, een Chinees meisje. Voor de bijzondere vormgeving schakelde Wunderbaum de hulp in van ontwerpers Elma van Boxel en Kristian Koreman van ‘alternatief’ architectenbureau ZUS.
Koreman: Wunderbaum stelde ons de meest open vraag die we ooit in een samenwerking hebben meegemaakt, namelijk: “Wij ontwikkelen een nieuwe samenleving. Doen jullie mee?”’
Van Boxel: ‘De gesprekken gingen al snel over macht en machtsstructuren. Hoe is macht ruimtelijk overdraagbaar?’
Koreman: ‘We gingen nadenken over een aantal ruimtelijke typologieën: het panopticum, de muur, het veld, het netwerk.’
Een panopticum is een cirkelvormig gebouw met in het midden een controlepost. Vanaf dat uitkijkpunt kan één opzichter alle ruimten van het cirkelgebouw overzien. Dat uitgangspunt keert terug in het decor van De komst van Xia. Het publiek neemt plaats op de tribune van een cirkelvormige arena; de macht bevindt zich centraal in het midden. Tijdens de voorstelling verandert die opstelling, waardoor het machtsmiddelpunt verdwijnt.
Van Boxel: ‘De arena die we hebben ontworpen maakt in feite voelbaar hoe dicht we al bij de macht zitten. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat die nabijheid niet ideaal is tijdens het nemen van moeilijke beslissingen. Door het openvouwen van het panopticum ontstaan letterlijk nieuwe perspectieven, waarbij zowel de politiek als individuele burgers macht kunnen uitoefenen.’
Ten slotte verschijnt er een klein Chinees meisje in dit panopticum. Zij heet Xia, en wordt verwelkomd als leider van The New Forest.
Van Boxel: ‘Xia is het verlangen naar leiderschap, naar iemand die ons de weg wijst en een koers uitzet in deze onstuimige tijden. Maar Xia is ook ongrijpbaar, omdat we niet zouden willen dat één persoon alles voor iedereen bepaalt. Met die paradox moeten we op zoek naar de Xia binnen onszelf en het bestaande systeem.’
