Asset 14

Eberhard van der Laan in Zomergasten

Is Amsterdam ‘een lieve stad’ noemen sentimenteel? Nee, het is Eberhard van der Laan ernst, denkt Daan Steinebach.

Zondagavond zei Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam aan het einde van een indrukwekkende Zomergasten met overslaande stem wat hij hoopt voor zijn stad: ‘Dat het de lieve stad blijft die het is.’
‘Je hebt hem liever gemaakt,’ antwoordde interviewer Janine Abbring.
‘Ik hoop het,’ zei Van der Laan, bijna overmand door emotie.

Van der Laan wil burgemeester zijn van een lieve stad. Dat kun je sentimenteel noemen, zeker als hij het bijna huilend zegt op televisie, maar ik vind het dapper. Iedere andere burgemeester zou beginnen over criminaliteitscijfers, economie of werkeloosheid – iets uit het 101 van de stadsmarketing, om het even wat. Van der Laan wil ‘een lieve stad’.

Natuurlijk lag sentimentaliteit toch al op de loer bij deze zomergast. ‘We wisten dat dit een beladen gesprek kon worden,’ zei Abbring – met maar nauwelijks verholen tv-makersgenoegen over Van der Laans tranen, dat ze op het laatst niet meer kon inhouden. Natuurlijk was het dat, boven de hele uitzending hing Van der Laans ongeneeslijke ziekte als een donkere wolk op het punt van uitbarsten, wat ook gebeurde – bij Van der Laan zelf, bij Abbring, bij mij.

‘De oud-advocaat had duidelijk plezier in het redeneren, het formuleren, in de taal, in het denkspel’

Maar dat doet tekort aan het tweeënhalf uur durende pleidooi dat Van der Laan daarvoor heeft gehouden, wars van alle sentimentaliteit. Soepel bewoog Van der Laan zich langs de fragmenten, die steeds met duidelijke bedoelingen gekozen waren. De oud-advocaat had duidelijk plezier in het redeneren, het formuleren, in de taal, in het denkspel. Dat Abbring vooral toehoorder was, gaf niet. Ze leek zelfs wel te genieten van de intellectuele overmacht die tegenover haar zat.

‘Als advocaat,’ die woorden vielen meerdere malen op de avond. Het is Van der Laans minder publieke bestaan, tussen alle politieke en bestuurlijke functies door. Het gaat hem om het debat, niet om de winst of moreel gelijk. Wie de Nederlandse bevolking van collaboratie wil beschuldigen, moet net als in de rechtszaal met bewijs en argumenten komen. Niet met praatjes.

Dat herinnert aan die fameuze uitspraak van Van der Laans voorbeeld in de politiek, Jan Schaefer: ‘In de geouwehoer kun je niet wonen!’ Schaefer zien we ook nog, die een cameraploeg rondleidt door de, toen verkrotte, Amsterdamse Pijp. Van der Laan noemt Schaefer een voorbeeld, van wie hij leerde hoe het moet. ‘Als je tien problemen tegelijk op probeert te lossen, heb je er elf. Dat lukt niet,’ citeert de burgemeester de banketbakker die politicus werd.

‘Net als zijn voorbeeld Schaefer is Van der Laan een beetje politicus tegen wil en dank.’

Net als zijn voorbeeld Schaefer is Van der Laan een beetje politicus tegen wil en dank. Als we een fragment van het Tweede Kamerdebat naar aanleiding van de aanslag op Charlie Hebdo in januari 2015 gezien hebben, windt Van der Laan zich op over de toestand in politiek Den Haag. Op het moment dat er echte, logische angst was, vangt men elkaar in Den Haag alleen maar vliegen af. ‘De beloning gaat hier naar degene die het beste kan afkatten, terwijl hij zou moeten gaan naar degene die de problemen oplost.’

Natuurlijk is Van der Laan zelf politicus, al ontkent hij dat aan het begin van de uitzending. Hij was PvdA-fractievoorzitter in Amsterdam, heel even minister, bijna Kamerlid en toen burgemeester van de hoofdstad. En natuurlijk weet hij donders goed hoe politiek Den Haag functioneert en dat er heus wel oplossingen komen als de cameraploegen eenmaal thuis zijn. Maar daar gaat het hem niet om. Het debat zoals dat toen gevoerd werd in Den Haag, is geouwehoer, vindt Van der Laan. En ook al is dat goed scoren, je hebt er niks aan. Je kunt er niet in wonen, je voelt je er niet veiliger door – en daar is Diederik Samsom (die Wilders met de terroristen vergeleek) of Alexander Pechtold net zo schuldig aan als Geert Wilders.

Van der Laan is duidelijk niet tegen politiek of debat, het moet zelfs, maar het moet wel ergens over gáán. Geen geouwehoer. Waar het dan vervolgens over blijkt te gaan, toont alleen maar hoe uitzonderlijk de burgemeester van Amsterdam is: een lieve stad. Ik denk dat het Eberhard van der Laan ernst is, geen sentimentaliteit: we moeten lief zijn. Hij heeft gelijk, niet alleen in Amsterdam moeten we dat, maar overal.

Beeld: still uit Zomergasten

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

 Eet je bord leeg!

Eet je bord leeg!

De Chinese president Xi Jinping heeft de aanval geopend op voedselverspilling in zijn land. Lees meer

 Geef mij mijn (waan)zin

Geef mij mijn (waan)zin

Illustrator Rueben Millenaar ziet het kookpunt van de onvrede om de coronamaatregelen steeds dichterbij komen. Lees meer

Tempo Doeloe -

Tempo Doeloe - Verbonden met een omstreden verleden

De jaarlijkse herdenking van de capitulatie van Japan in 1945 roept bij Vivian Mac Gillavry gemengde gevoelens op. Als tweede generatie oorlogsslachtoffer groeide ze op met nostalgische verhalen over Tempo Doeloe, maar vindt ze de steeds luider klinkende kritiek op het koloniale verleden terecht. Een essay over het omgaan met een koloniaal verleden in je familie, verbintenis voelen en je eigen gedachten daarover vormen. Lees meer

 Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Realityknaller Big Brother komt terug, en er is beslist geen tekort aan aanmeldingen. Lees meer

Filmtrialoog: Der Fall Collini

Der Fall Collini

Redacteurs Ruby Sanders, Rosanna Baas en Oscar Spaans togen naar de bioscoop om Der Fall Collini te zien, een rechtbankthriller met een verrassende inkijk op een onderbelicht stukje naoorlogse geschiedenis. Lees meer

Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier destructief neoliberalisme te exporteren. Daarmee schiet hij Nederland alleen maar in de voet. Lees meer

 Flierefluiters op tournee

Flierefluiters op tournee

Waarschijnlijk pikten de vogeltjes het lied op tijdens het overwinteren in nabijheid van hun soortgenoten uit het westen. Maar waarom nou juist déze hit het goed doet? Dat blijft voorlopig waarschijnlijk een raadsel. Lees meer

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Als we gisteravond íets van Nazmiye Oral leerden, dan is het wel hoe belangrijk het is om de ruimte die we hebben gewonnen aan anderen door te geven. Lees meer

 Een kosmische estafette

Een kosmische estafette

Maar liefst vier verschillende robots zullen de buisjes als een estafette op tientallen miljoenen kilometers van de aarde aan elkaar doorgeven. Lees meer

Micha's Muur

Micha's Muur

Gijs van Maanen bezocht Micha Wertheims voorstelling 'Voor alle duidelijkheid' en constateerde dat die stond als een huis. Maar juist een scheurtje in een van de muren had de verbeelding van het publiek kunnen prikkelen, betoogt hij. Lees meer

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Inez Weski bleek een intelligente, doordachte gast die uitspraken doet over de condition humaine, maar ook wantrouwig is tegenover de mensheid. Lees meer

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Typhoon bleek een meer dan vriendelijke eerste Zomergast; vrolijk en inspirerend genoeg om Janine Abbring een lesje ‘wokeness voor beginners’ te geven. Maar vliegt de tijd voorbij terwijl je kijkt? Dat niet. Lees meer

 Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

"Als gevolg van het optreden van radicale groepen die (institutioneel) racisme zeggen te willen bestrijden, komt de vrijheid van meningsuiting onder druk te staan", ondertekenden onder anderen Zihni Özdil, Jan Roos en Geerten Waling. Ook de namen van niet minder dan twaalf Forum-vertegenwoordigers staan onder de brief. Lees meer

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers 1

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers

Wanneer een bezoeker in een museum bij een kunstwerk net wat langer dan de gemiddelde dertig seconden blijft staan, zou Vivian Mac Gillavry diegene het liefst het hemd van het lijf vragen. Om zo min mogelijk mensen lastig te vallen, bedacht ze een undercoveroperatie. Lees meer

Filmtrialoog: Queen & Slim

Queen & Slim

Onze redacteuren zagen Queen & Slim, een 'instant classic met een hoge mate van urgentie'. Lees meer

Re: Hier (CONCEPT)

Hier

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: Anne Chris van Doesburg reageert op de reflecties van dichter Ingmar Heytze. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan