tickets
Asset 14

Eberhard van der Laan in Zomergasten

Is Amsterdam ‘een lieve stad’ noemen sentimenteel? Nee, het is Eberhard van der Laan ernst, denkt Daan Steinebach.

Zondagavond zei Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam aan het einde van een indrukwekkende Zomergasten met overslaande stem wat hij hoopt voor zijn stad: ‘Dat het de lieve stad blijft die het is.’
‘Je hebt hem liever gemaakt,’ antwoordde interviewer Janine Abbring.
‘Ik hoop het,’ zei Van der Laan, bijna overmand door emotie.

Van der Laan wil burgemeester zijn van een lieve stad. Dat kun je sentimenteel noemen, zeker als hij het bijna huilend zegt op televisie, maar ik vind het dapper. Iedere andere burgemeester zou beginnen over criminaliteitscijfers, economie of werkeloosheid – iets uit het 101 van de stadsmarketing, om het even wat. Van der Laan wil ‘een lieve stad’.

Natuurlijk lag sentimentaliteit toch al op de loer bij deze zomergast. ‘We wisten dat dit een beladen gesprek kon worden,’ zei Abbring – met maar nauwelijks verholen tv-makersgenoegen over Van der Laans tranen, dat ze op het laatst niet meer kon inhouden. Natuurlijk was het dat, boven de hele uitzending hing Van der Laans ongeneeslijke ziekte als een donkere wolk op het punt van uitbarsten, wat ook gebeurde – bij Van der Laan zelf, bij Abbring, bij mij.

‘De oud-advocaat had duidelijk plezier in het redeneren, het formuleren, in de taal, in het denkspel’

Maar dat doet tekort aan het tweeënhalf uur durende pleidooi dat Van der Laan daarvoor heeft gehouden, wars van alle sentimentaliteit. Soepel bewoog Van der Laan zich langs de fragmenten, die steeds met duidelijke bedoelingen gekozen waren. De oud-advocaat had duidelijk plezier in het redeneren, het formuleren, in de taal, in het denkspel. Dat Abbring vooral toehoorder was, gaf niet. Ze leek zelfs wel te genieten van de intellectuele overmacht die tegenover haar zat.

‘Als advocaat,’ die woorden vielen meerdere malen op de avond. Het is Van der Laans minder publieke bestaan, tussen alle politieke en bestuurlijke functies door. Het gaat hem om het debat, niet om de winst of moreel gelijk. Wie de Nederlandse bevolking van collaboratie wil beschuldigen, moet net als in de rechtszaal met bewijs en argumenten komen. Niet met praatjes.

Dat herinnert aan die fameuze uitspraak van Van der Laans voorbeeld in de politiek, Jan Schaefer: ‘In de geouwehoer kun je niet wonen!’ Schaefer zien we ook nog, die een cameraploeg rondleidt door de, toen verkrotte, Amsterdamse Pijp. Van der Laan noemt Schaefer een voorbeeld, van wie hij leerde hoe het moet. ‘Als je tien problemen tegelijk op probeert te lossen, heb je er elf. Dat lukt niet,’ citeert de burgemeester de banketbakker die politicus werd.

‘Net als zijn voorbeeld Schaefer is Van der Laan een beetje politicus tegen wil en dank.’

Net als zijn voorbeeld Schaefer is Van der Laan een beetje politicus tegen wil en dank. Als we een fragment van het Tweede Kamerdebat naar aanleiding van de aanslag op Charlie Hebdo in januari 2015 gezien hebben, windt Van der Laan zich op over de toestand in politiek Den Haag. Op het moment dat er echte, logische angst was, vangt men elkaar in Den Haag alleen maar vliegen af. ‘De beloning gaat hier naar degene die het beste kan afkatten, terwijl hij zou moeten gaan naar degene die de problemen oplost.’

Natuurlijk is Van der Laan zelf politicus, al ontkent hij dat aan het begin van de uitzending. Hij was PvdA-fractievoorzitter in Amsterdam, heel even minister, bijna Kamerlid en toen burgemeester van de hoofdstad. En natuurlijk weet hij donders goed hoe politiek Den Haag functioneert en dat er heus wel oplossingen komen als de cameraploegen eenmaal thuis zijn. Maar daar gaat het hem niet om. Het debat zoals dat toen gevoerd werd in Den Haag, is geouwehoer, vindt Van der Laan. En ook al is dat goed scoren, je hebt er niks aan. Je kunt er niet in wonen, je voelt je er niet veiliger door – en daar is Diederik Samsom (die Wilders met de terroristen vergeleek) of Alexander Pechtold net zo schuldig aan als Geert Wilders.

Van der Laan is duidelijk niet tegen politiek of debat, het moet zelfs, maar het moet wel ergens over gáán. Geen geouwehoer. Waar het dan vervolgens over blijkt te gaan, toont alleen maar hoe uitzonderlijk de burgemeester van Amsterdam is: een lieve stad. Ik denk dat het Eberhard van der Laan ernst is, geen sentimentaliteit: we moeten lief zijn. Hij heeft gelijk, niet alleen in Amsterdam moeten we dat, maar overal.

Beeld: still uit Zomergasten

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Hard//talk: Collectieve empathie

Collectieve empathie reikt verder dan Nederlandse grenzen

Terwijl het coronavirus voornamelijk in China om zich heen grijpt, hoopt Jihane Chaara dat onze houding tegenover iedereen die wel door het virus wordt getroffen, verandert. Lees meer

 Vleeskippen leggen geen windeieren

Vleeskippen leggen geen windeieren

Eet toch eens wat minder vlees, zegt de Nederlandse overheid. Schep nog eens op, roept de EU daar harder overheen. Lees meer

Hard//talk: Maak van vrijhandel een milieukwestie (en andersom)

Maak van vrijhandel een milieukwestie (en andersom)

Milieubescherming en economie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hoog tijd dus dat links en rechts zich aan elkaars onderwerpen gaan wagen. Lees meer

 Enkel de arm der wet is afgezet

Enkel de arm der wet is afgezet

Rueben Millenaar zag met lede ogen het impeachment-proces van Donald Trump aan. Lees meer

 1

Waarom ik vrijwillig mijn verhaal weggeef

Als Jihane Chaara zich ‘feminist’ noemt, geeft ze een stukje van haar autonomie weg. Want wat verstaat haar publiek onder ‘feminist’? Lees meer

Filmtrialoog: Bombshell

Bombshell

Onze redacteuren togen naar de filmzaal om Bombshell te zien. Een echt feministische film bleek het niet, maar het leverde genoeg stof tot discussie op. Lees meer

 Wilt u wat vleermuissoep bij uw broodje aap?

Wilt u wat vleermuissoep bij uw broodje aap?

De ontdekking dat waarschijnlijk vleermuizen achter het nieuwe coronavirus steken, leidde al snel tot wilde speculaties; dat de ziekte het gevolg is van besmette vleermuissoep, bijvoorbeeld. Maar dat lijkt een Chinese variant van een broodje aap. Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan