Asset 14

Rosanne Hertzberger in Zomergasten

Je hoeft niet altijd gelijk te hebben om briljant te zijn, zo ziet Rosanne Hertzberger het. Genialiteit zit hem erin hoe baanbrekend de ideeën zijn die wel kloppen.

De eerste aflevering van Zomergasten met microbioloog, schrijver en columnist Rosanne Hertzberger begint een beetje ongemakkelijk. Sommige symptomen zijn groeipijntjes: voor het programma goed en wel begon verspreekt Hertzberger zich al met ‘inboorlingen’ en na het eerste fragment, de bizonjacht uit Dances with Wolves, stormt ze in zevenmijlslaarzen naar de verwoestende essentie van de mens (natuur is niet zachtaardig, menselijke natuur is in essentie destructief, techniek staat ons toe dat minder te zijn; tijd: twee minuten). Die snelheid, daar groeide ze gedurende de uitzending overheen, of ik kwam er als toeschouwer langzaam in.

Wat bleef is dat zowel presentator Janine Abbring als Hertzberger herhaaldelijk hun vraag of verhaal niet tot het einde afmaakten, waardoor het gesprek regelmatig chaotisch was en de luisteraar vooral op goed vertrouwen moet aannemen dat beiden het inderdaad over hetzelfde hadden. Iets wat niet ondersteund werd door een uitwisseling als:
H: ‘Bij evolutie denken we aan een boom, Darwin heeft die boom al gepositioneerd…’.
Onderbreking door Abbring: ‘Ik denk bij de evolutie altijd aan beestjes.’

 

‘De wetenschap biedt geen antwoorden’

Ik ben vaak enthousiast over Rosanne Hertzberger. Over haar manier van redeneren, of specifieker: over haar wetenschappelijk gefundeerde e-nummerkruistocht en bravoure. Het is aanstekelijk. Hertzberger is niet iemand die naar andermans verwachtingen praat, en het is ook niet iemand met wie je het zonder meer eens kunt zijn. Maar ze bruist van de kennis, en alleen al dat maakt haar een belangrijke stem in het Nederlands opinieveld, zoals het afgelopen halfjaar is gebleken.

Zelfs na drie uur Zomergasten blijkt ze lastig te duiden. Hertzberger maakt haar afweging per kwestie. Abbring confronteert haar ermee dat het liberale zelfbeschikkingsargument tegen verplichte vaccinatie ook van toepassing kan zijn op de ‘voltooid leven’-wet. Liberaal bezien zouden beide uitdrukkingen van vrije keuze moeten zijn. Hertzberger gaat niet akkoord, de ‘voltooid leven’-wet zou een oprichting van doodseskaders zijn.

‘Hebben machtige ontdekkingen altijd een schaduwzijde? De vraag wordt niet gesteld.’

‘De wetenschap biedt geen antwoorden,’ zegt ze op een bepaald moment. Deze uitspraak lijkt nog het beste haar wereldbeeld samen te vatten. Ze is een wetenschapper. Ze biedt geen antwoorden, benoemt alleen en toont aan. Ze straalt een onwrikbaar vertrouwen uit in deze methode. Lachend aanvaardt ze de dualiteit. Zo heeft kunstmest volgens haar meerdere gezichten: het heeft ervoor gezorgd dat honger op veel plekken is uitgeroeid én het is enorm vervuilend en bedacht door een oorlogsmisdadiger. Grote farmaceuten ‘halen shitgeintjes uit,’ ‘maar ze kunnen wel heel goed vaccins maken.’ Ze schopt tegen heilige huisjes, niet om ze plat te trappen, maar vooral om te laten zien dat er naast een voorkant ook nog een achter- en zijkant aan zit. Zijn goed en kwaad volgens Hertzberger inherent aan elkaar? Of bestaat zo’n dergelijk onderscheid zelfs niet en hebben machtige ontdekkingen altijd een schaduwzijde? De vraag wordt niet gesteld.

Uiteindelijk brengt haar biologische redenatie ons bij compassierijke standpunten: er bestaan geen ‘nobele wilden’, want mensen zijn allemaal hetzelfde: een sprinkhanenplaag voor hun omgeving. Rundvlees drukt wetenschappelijk aantoonbaar zwaar op onze omgeving. Het zijn zowel geruststellende als ongerust stellende feiten. Maar ik geloof in Hertzbergers technologie, de techniek als poging tot een oplossing voor ons inherente geweld.

‘Nieuwsgierig zijn, uitproberen, op je bek gaan. Hertzbergers genialiteit in één zin.’

Na het fragment uit de documentaire How Lynn Margulis rocked the boat and started a scientific revolution komt er een andere ambivalentie in Hertzberger naar voren. Volgens haar is de grensoverschrijdende Margulis knettergek én briljant. Nieuwsgierig zijn, uitproberen, op je bek gaan. Hertzbergers genialiteit in één zin. Maar wacht eens: als dit de vakgenoten zijn die de microbioloog op een voetstuk plaatst, waarom houdt Hertzberger zich dan voornamelijk bezig met het reactief uitleggen van eigenlijk bekende wetenschappelijke feiten? Dat e-nummers voortkomen uit onderzoek wisten we al, en dat Paleo- en Green Happiness-diëten (samen in één fragment) voor de gezondheid noch ons milieu beneficiair zijn is ook niks nieuws. Dit zijn niet de bezigheden van een microbiologe, maar van een columnist. Hertzberger zegt zelf dat ze meer wil zijn dan een schrijver. ‘Als columnist heb je het altijd over de daden van anderen. Secundair. Je bent voetbalcommentator.’

De komende tijd gaat ze het laboratorium weer in, dit keer ‘voor de lol’. Het verschil met vroeger is dat ze los van het instituut zal werken, en het verschil met anderen is dat zij haar proces online inzichtelijk maakt. ‘Voor de lol’ betekent volgens haar dat ze nu niet meer de beste hoeft te zijn. Na drie uur praten over gekke genieën geloof ik daar eigenlijk niets van. Vooral niet wanneer ze zegt dat Louis Pasteur zijn microbiologie ‘er ook naast’ deed.

Maar het opiniërende zit in haar, alleen al in de manier waarop Hertzberger praat. Ze begint, houdt halt en begint opnieuw met: ‘Kijk,’ alsof ze zojuist is tegengesproken. ‘Kijk het zit zo.’ Heeft ze deze tegenspraak nodig om bij haar punt te komen? De positie zit haar in elk geval als gegoten, met haar biologische opleiding heeft ze een sterkte basis om vanuit te reageren. Ik gun het Nederlandse debat meer deelnemers zoals zij.

Beeld: Still uit Zomergasten

Mail

Simone Peek is Hard//hoofd redactielid. // simone@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Maken worsten echt de man?

Maken worsten echt de man?

De mannelijkste manier om direct bij te dragen aan een duurzame planeet is het vermijden van dierlijke producten. Maar voornamelijk mannen vinden de overstap naar een veganistisch dieet lastig. 'Echte' mannen eten immers vlees, toch? Tijd om met die genderverwachtingen te spelen, vindt Esther Lamberigts. Lees meer

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Telt iets als informatie als het voor de meeste mensen onleesbaar is? Alma Apt las de dichtbundel ‘Garments against Women’ van Anne Boyer. In die bundel legt zij een relatie tussen naaien en boekhouding: goede informatie hoeft net als een naaipatroon niet altijd transparant te zijn. Lees meer

Hard//talk: THIS IS MY PARK

THIS IS MY PARK

Kun je als vrouw wel stellen dat een park voor jou is? Marthe van Bronkhorst ziet in de billboards van Beyoncé meer verkooptruc dan feminisme. En stelt: het feminisme is er nog lang niet. Lees meer

Filmtrialoog: I am Greta

I am Greta

Documentairemaker Nathan Grossman portretteert Greta Thunberg tijdens haar missie om de ernst van klimaatverandering te laten doordringen bij politieke leiders. Lees meer

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Vrouwen in films reageren soms onverschrokken of ronduit agressief op het seksisme dan hun ten deel valt. Dat is spannend en zelfs bewonderenswaardig, al blijft geweld in het echte leven ongewenst. Toch kunnen we van deze films iets leren, aldus Lotje Steins Bisschop en Roselien Herderschee. Lees meer

Nieuws in beeld: Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Illustrator Rueben Millenaar is blij dat de avondklok vanavond ingaat, al zou hij wel graag zien dat we meer aandacht hebben voor de mensen die onder de maatregel lijden. Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Vergeet het lichaam van de ander niet

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers