Asset 14
https://hardhoofd.com/10-jarig-bestaan/

Rosanne Hertzberger in Zomergasten

Je hoeft niet altijd gelijk te hebben om briljant te zijn, zo ziet Rosanne Hertzberger het. Genialiteit zit hem erin hoe baanbrekend de ideeën zijn die wel kloppen.

De eerste aflevering van Zomergasten met microbioloog, schrijver en columnist Rosanne Hertzberger begint een beetje ongemakkelijk. Sommige symptomen zijn groeipijntjes: voor het programma goed en wel begon verspreekt Hertzberger zich al met ‘inboorlingen’ en na het eerste fragment, de bizonjacht uit Dances with Wolves, stormt ze in zevenmijlslaarzen naar de verwoestende essentie van de mens (natuur is niet zachtaardig, menselijke natuur is in essentie destructief, techniek staat ons toe dat minder te zijn; tijd: twee minuten). Die snelheid, daar groeide ze gedurende de uitzending overheen, of ik kwam er als toeschouwer langzaam in.

Wat bleef is dat zowel presentator Janine Abbring als Hertzberger herhaaldelijk hun vraag of verhaal niet tot het einde afmaakten, waardoor het gesprek regelmatig chaotisch was en de luisteraar vooral op goed vertrouwen moet aannemen dat beiden het inderdaad over hetzelfde hadden. Iets wat niet ondersteund werd door een uitwisseling als:
H: ‘Bij evolutie denken we aan een boom, Darwin heeft die boom al gepositioneerd…’.
Onderbreking door Abbring: ‘Ik denk bij de evolutie altijd aan beestjes.’

 

‘De wetenschap biedt geen antwoorden’

Ik ben vaak enthousiast over Rosanne Hertzberger. Over haar manier van redeneren, of specifieker: over haar wetenschappelijk gefundeerde e-nummerkruistocht en bravoure. Het is aanstekelijk. Hertzberger is niet iemand die naar andermans verwachtingen praat, en het is ook niet iemand met wie je het zonder meer eens kunt zijn. Maar ze bruist van de kennis, en alleen al dat maakt haar een belangrijke stem in het Nederlands opinieveld, zoals het afgelopen halfjaar is gebleken.

Zelfs na drie uur Zomergasten blijkt ze lastig te duiden. Hertzberger maakt haar afweging per kwestie. Abbring confronteert haar ermee dat het liberale zelfbeschikkingsargument tegen verplichte vaccinatie ook van toepassing kan zijn op de ‘voltooid leven’-wet. Liberaal bezien zouden beide uitdrukkingen van vrije keuze moeten zijn. Hertzberger gaat niet akkoord, de ‘voltooid leven’-wet zou een oprichting van doodseskaders zijn.

‘Hebben machtige ontdekkingen altijd een schaduwzijde? De vraag wordt niet gesteld.’

‘De wetenschap biedt geen antwoorden,’ zegt ze op een bepaald moment. Deze uitspraak lijkt nog het beste haar wereldbeeld samen te vatten. Ze is een wetenschapper. Ze biedt geen antwoorden, benoemt alleen en toont aan. Ze straalt een onwrikbaar vertrouwen uit in deze methode. Lachend aanvaardt ze de dualiteit. Zo heeft kunstmest volgens haar meerdere gezichten: het heeft ervoor gezorgd dat honger op veel plekken is uitgeroeid én het is enorm vervuilend en bedacht door een oorlogsmisdadiger. Grote farmaceuten ‘halen shitgeintjes uit,’ ‘maar ze kunnen wel heel goed vaccins maken.’ Ze schopt tegen heilige huisjes, niet om ze plat te trappen, maar vooral om te laten zien dat er naast een voorkant ook nog een achter- en zijkant aan zit. Zijn goed en kwaad volgens Hertzberger inherent aan elkaar? Of bestaat zo’n dergelijk onderscheid zelfs niet en hebben machtige ontdekkingen altijd een schaduwzijde? De vraag wordt niet gesteld.

Uiteindelijk brengt haar biologische redenatie ons bij compassierijke standpunten: er bestaan geen ‘nobele wilden’, want mensen zijn allemaal hetzelfde: een sprinkhanenplaag voor hun omgeving. Rundvlees drukt wetenschappelijk aantoonbaar zwaar op onze omgeving. Het zijn zowel geruststellende als ongerust stellende feiten. Maar ik geloof in Hertzbergers technologie, de techniek als poging tot een oplossing voor ons inherente geweld.

‘Nieuwsgierig zijn, uitproberen, op je bek gaan. Hertzbergers genialiteit in één zin.’

Na het fragment uit de documentaire How Lynn Margulis rocked the boat and started a scientific revolution komt er een andere ambivalentie in Hertzberger naar voren. Volgens haar is de grensoverschrijdende Margulis knettergek én briljant. Nieuwsgierig zijn, uitproberen, op je bek gaan. Hertzbergers genialiteit in één zin. Maar wacht eens: als dit de vakgenoten zijn die de microbioloog op een voetstuk plaatst, waarom houdt Hertzberger zich dan voornamelijk bezig met het reactief uitleggen van eigenlijk bekende wetenschappelijke feiten? Dat e-nummers voortkomen uit onderzoek wisten we al, en dat Paleo- en Green Happiness-diëten (samen in één fragment) voor de gezondheid noch ons milieu beneficiair zijn is ook niks nieuws. Dit zijn niet de bezigheden van een microbiologe, maar van een columnist. Hertzberger zegt zelf dat ze meer wil zijn dan een schrijver. ‘Als columnist heb je het altijd over de daden van anderen. Secundair. Je bent voetbalcommentator.’

De komende tijd gaat ze het laboratorium weer in, dit keer ‘voor de lol’. Het verschil met vroeger is dat ze los van het instituut zal werken, en het verschil met anderen is dat zij haar proces online inzichtelijk maakt. ‘Voor de lol’ betekent volgens haar dat ze nu niet meer de beste hoeft te zijn. Na drie uur praten over gekke genieën geloof ik daar eigenlijk niets van. Vooral niet wanneer ze zegt dat Louis Pasteur zijn microbiologie ‘er ook naast’ deed.

Maar het opiniërende zit in haar, alleen al in de manier waarop Hertzberger praat. Ze begint, houdt halt en begint opnieuw met: ‘Kijk,’ alsof ze zojuist is tegengesproken. ‘Kijk het zit zo.’ Heeft ze deze tegenspraak nodig om bij haar punt te komen? De positie zit haar in elk geval als gegoten, met haar biologische opleiding heeft ze een sterkte basis om vanuit te reageren. Ik gun het Nederlandse debat meer deelnemers zoals zij.

Beeld: Still uit Zomergasten

Mail

Simone Peek is Hard//hoofd redactielid. // simone@hardhoofd.com

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan