Asset 14

Rosanne Hertzberger in Zomergasten

Je hoeft niet altijd gelijk te hebben om briljant te zijn, zo ziet Rosanne Hertzberger het. Genialiteit zit hem erin hoe baanbrekend de ideeën zijn die wel kloppen.

De eerste aflevering van Zomergasten met microbioloog, schrijver en columnist Rosanne Hertzberger begint een beetje ongemakkelijk. Sommige symptomen zijn groeipijntjes: voor het programma goed en wel begon verspreekt Hertzberger zich al met ‘inboorlingen’ en na het eerste fragment, de bizonjacht uit Dances with Wolves, stormt ze in zevenmijlslaarzen naar de verwoestende essentie van de mens (natuur is niet zachtaardig, menselijke natuur is in essentie destructief, techniek staat ons toe dat minder te zijn; tijd: twee minuten). Die snelheid, daar groeide ze gedurende de uitzending overheen, of ik kwam er als toeschouwer langzaam in.

Wat bleef is dat zowel presentator Janine Abbring als Hertzberger herhaaldelijk hun vraag of verhaal niet tot het einde afmaakten, waardoor het gesprek regelmatig chaotisch was en de luisteraar vooral op goed vertrouwen moet aannemen dat beiden het inderdaad over hetzelfde hadden. Iets wat niet ondersteund werd door een uitwisseling als:
H: ‘Bij evolutie denken we aan een boom, Darwin heeft die boom al gepositioneerd…’.
Onderbreking door Abbring: ‘Ik denk bij de evolutie altijd aan beestjes.’

 

‘De wetenschap biedt geen antwoorden’

Ik ben vaak enthousiast over Rosanne Hertzberger. Over haar manier van redeneren, of specifieker: over haar wetenschappelijk gefundeerde e-nummerkruistocht en bravoure. Het is aanstekelijk. Hertzberger is niet iemand die naar andermans verwachtingen praat, en het is ook niet iemand met wie je het zonder meer eens kunt zijn. Maar ze bruist van de kennis, en alleen al dat maakt haar een belangrijke stem in het Nederlands opinieveld, zoals het afgelopen halfjaar is gebleken.

Zelfs na drie uur Zomergasten blijkt ze lastig te duiden. Hertzberger maakt haar afweging per kwestie. Abbring confronteert haar ermee dat het liberale zelfbeschikkingsargument tegen verplichte vaccinatie ook van toepassing kan zijn op de ‘voltooid leven’-wet. Liberaal bezien zouden beide uitdrukkingen van vrije keuze moeten zijn. Hertzberger gaat niet akkoord, de ‘voltooid leven’-wet zou een oprichting van doodseskaders zijn.

‘Hebben machtige ontdekkingen altijd een schaduwzijde? De vraag wordt niet gesteld.’

‘De wetenschap biedt geen antwoorden,’ zegt ze op een bepaald moment. Deze uitspraak lijkt nog het beste haar wereldbeeld samen te vatten. Ze is een wetenschapper. Ze biedt geen antwoorden, benoemt alleen en toont aan. Ze straalt een onwrikbaar vertrouwen uit in deze methode. Lachend aanvaardt ze de dualiteit. Zo heeft kunstmest volgens haar meerdere gezichten: het heeft ervoor gezorgd dat honger op veel plekken is uitgeroeid én het is enorm vervuilend en bedacht door een oorlogsmisdadiger. Grote farmaceuten ‘halen shitgeintjes uit,’ ‘maar ze kunnen wel heel goed vaccins maken.’ Ze schopt tegen heilige huisjes, niet om ze plat te trappen, maar vooral om te laten zien dat er naast een voorkant ook nog een achter- en zijkant aan zit. Zijn goed en kwaad volgens Hertzberger inherent aan elkaar? Of bestaat zo’n dergelijk onderscheid zelfs niet en hebben machtige ontdekkingen altijd een schaduwzijde? De vraag wordt niet gesteld.

Uiteindelijk brengt haar biologische redenatie ons bij compassierijke standpunten: er bestaan geen ‘nobele wilden’, want mensen zijn allemaal hetzelfde: een sprinkhanenplaag voor hun omgeving. Rundvlees drukt wetenschappelijk aantoonbaar zwaar op onze omgeving. Het zijn zowel geruststellende als ongerust stellende feiten. Maar ik geloof in Hertzbergers technologie, de techniek als poging tot een oplossing voor ons inherente geweld.

‘Nieuwsgierig zijn, uitproberen, op je bek gaan. Hertzbergers genialiteit in één zin.’

Na het fragment uit de documentaire How Lynn Margulis rocked the boat and started a scientific revolution komt er een andere ambivalentie in Hertzberger naar voren. Volgens haar is de grensoverschrijdende Margulis knettergek én briljant. Nieuwsgierig zijn, uitproberen, op je bek gaan. Hertzbergers genialiteit in één zin. Maar wacht eens: als dit de vakgenoten zijn die de microbioloog op een voetstuk plaatst, waarom houdt Hertzberger zich dan voornamelijk bezig met het reactief uitleggen van eigenlijk bekende wetenschappelijke feiten? Dat e-nummers voortkomen uit onderzoek wisten we al, en dat Paleo- en Green Happiness-diëten (samen in één fragment) voor de gezondheid noch ons milieu beneficiair zijn is ook niks nieuws. Dit zijn niet de bezigheden van een microbiologe, maar van een columnist. Hertzberger zegt zelf dat ze meer wil zijn dan een schrijver. ‘Als columnist heb je het altijd over de daden van anderen. Secundair. Je bent voetbalcommentator.’

De komende tijd gaat ze het laboratorium weer in, dit keer ‘voor de lol’. Het verschil met vroeger is dat ze los van het instituut zal werken, en het verschil met anderen is dat zij haar proces online inzichtelijk maakt. ‘Voor de lol’ betekent volgens haar dat ze nu niet meer de beste hoeft te zijn. Na drie uur praten over gekke genieën geloof ik daar eigenlijk niets van. Vooral niet wanneer ze zegt dat Louis Pasteur zijn microbiologie ‘er ook naast’ deed.

Maar het opiniërende zit in haar, alleen al in de manier waarop Hertzberger praat. Ze begint, houdt halt en begint opnieuw met: ‘Kijk,’ alsof ze zojuist is tegengesproken. ‘Kijk het zit zo.’ Heeft ze deze tegenspraak nodig om bij haar punt te komen? De positie zit haar in elk geval als gegoten, met haar biologische opleiding heeft ze een sterkte basis om vanuit te reageren. Ik gun het Nederlandse debat meer deelnemers zoals zij.

Beeld: Still uit Zomergasten

Mail

Simone Peek is Hard//hoofd redactielid. // simone@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

Nieuws in beeld: 16

Als de kwakzalver per ongeluk gelijk heeft

Het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen is een serieus nieuw onderzoeksveld geworden. Lees meer

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Kwam Hans Klok een mooie show geven, of kregen we hem echt te kennen? Lees meer

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Birney troostte iedereen, behalve zichzelf, zag Iris van der Werff. Want verdriet heb je om de anderen en zelfmedelijden is taboe. Lees meer

Nieuws in beeld: Vluchten kan niet meer

In de race tegen klimaatverandering rennen wij de verkeerde kant op

Er is geen ontkennen meer aan: de aarde is al in rap tempo aan het opwarmen en ook de schuldvraag is lang en breed beantwoord. Deden (westerse) mensen tot nu toe hun best voor klimaatverandering weg te rennen, nu is het toch echt tijd om te erkennen dat wij haar veroorzaken. Lees meer

- Sevdaliza in Zomergasten Titel en URL nog aanpassen -

Sevdaliza trok 'show, don’t tell' door tot in het extreme

De vierde Zomergast van 2021 liet het ene prachtige fragment na het andere zien ter ondersteuning van haar boodschap van vrijheid, menselijkheid en ruimte op plekken waar dat niet vanzelfsprekend is. Concrete handvatten bood ze, net als in haar kunst, nauwelijks, zag Ruby Sanders. Of dat erg is? Lees meer

Nieuws in beeld: U had een schip besteld?

Nog altijd zorgen om bezorgschip

Ruim vier maanden langer duurde zijn reis, maar vorige week kwam-ie eindelijk aan in de haven van Rotterdam: het 'blokkeerschip' Ever Given, dat dagenlang vastzat in het Suezkanaal en daar een groot deel van de wereldhandel frustreerde. Maar wie denkt dat aan de beproevingen van het schip daarmee een eind is gekomen, heeft het mis. Lees meer

Automatische concepten 71

Gilgamesj gaat naar huis

Illustrator Sebastian Eisenberg was onder de indruk van de repatriëring van maar liefst 17.000 gestolen Irakese artefacten, die terug naar huis worden gestuurd. Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer