Asset 14

Oorzaken en afgeleiden

Oorzaken en afgeleiden

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Aanrandingen, oerwoudgeluiden, voetbalcoaches die elkaar uitmaken voor homofiel, het jaar is nog geen maand oud en het is alweer ouderwets gezellig in Europa. Mirko probeert oorzaken van afgeleiden te onderscheiden.

Seksisme, racisme en homofobie zijn, om het maar in de woorden van ADO Den Haag coach Henk Fraser te vatten, niet meer van deze tijd. Niet dat deze zaken ooit wel lovenswaardig waren, maar goed, we begrijpen wat hij bedoelt. Dat deze vormen van onverdraagzaamheid afgekeurd moeten worden lijkt me duidelijk. Zo duidelijk zelfs, dat het bijna oninteressant is. Dat aanrandingen en oerwoudgeluiden niet cool zijn, vindt zelfs Theodor Holman: het is een uitgemaakte zaak.

Veel belangrijker is de onderliggende sociale hiërarchie waar dit soort uitingen uit voortkomen. Alle emancipatie van de laatste eeuw ten spijt, hebben vrouwen, homo’s, zwarten (je zou daar tegenwoordig nog aan toe kunnen voegen: moslims) nog altijd een kwetsbare positie in onze samenleving. Niet omdat alle mensen openlijk racistisch, seksistisch en homofoob zijn, maar omdat de maatschappelijke structuren en culturele beeldvorming in hun nadeel werken.

Voorbeeld: de Oscar nominaties. Het feit dat voor het tweede jaar op rij alle genomineerden voor een Oscar lelieblank zijn, is niet te wijten aan een jury vol gestaalde KKK’ers, maar komt voort uit een filmwereld die gedomineerd wordt door blanke mannen. Dan krijg je vanzelf een situatie waarbij  hoofdrollen en -prijzen voornamelijk worden toegekend aan blanken en je in films bijna nooit een gesprek tussen twee vrouwen dat niet over een man gaat (ik vraag me trouwens af hoeveel  vrouwen er genomineerd zouden zijn als dat niet een aparte categorie was geweest). Dit is vast niet opzettelijk racistisch of seksistisch, maar indirect en structureel wel en dat is veel zorgwekkender.

Wat we onder ogen moeten zien, is dat onze maatschappelijke structuren en culturele beeldvorming voornamelijk het product zijn van honderden jaren boetseren door en voor blanke heteroseksuele mannen. Het resultaat is een samenleving waarin iedereen die dat (gedeeltelijk) niet is, zich relatief ongemakkelijker zal voelen. (Als je een kwartiertje de tijd hebt, kijk dit fantastische digi-college over waarom de Lion King een fascistische film is. Geloof me, het verklaart alles.) Dat vrouwen vooral lief en mooi moeten zijn, jongens stoer, dat arabieren niet te vertrouwen zijn, dat zwarten lui en grappig zijn, homo’s raar en gefrustreerd (Scar!), Joden gierig, etc. etc. Het zijn beelden die consequent subtiel herhaald worden, zodoende genesteld blijven in onze collectieve bewustzijn en hun weg vinden naar maatschappelijke praktijk.

Openlijke onverdraagzaamheid in de vorm van ADO-fans en homograppen zijn een afgeleide, niet de kwaadaardige bron. Dit is relatief makkelijk tegen te gaan en gelukkig gebeurt dat ook steeds vaker. Maar bij de onderhuidse sociale verhoudingen waarop deze uitingen gebaseerd zijn, is dat veel lastiger. We moeten ons niet te snel op de borst kloppen met weliswaar belangrijke, maar vooral symbolische overwinningen die ons het zicht ontnemen op de onderliggende structuren van ongelijkheid. Laaghangend fruit is nog altijd fruit, true, maar we moeten de boom in. Of, zoals The Guardian stelt: iedereen is not racist, maar dat is niet genoeg, we moeten anti-racist worden.

Foto: Barbara Krawcowicz via Flickr

Mail

Mirko van Pampus leidt een pendelend bestaan tussen Amsterdam en Londen, waarbij hij in de wereldstad het geld uitgeeft dat hij in het werelddorp verdiend heeft.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Evi Aarens is een troll 1

Evi Aarens is een troll

Je als gearriveerde schrijver verschuilen achter een pseudoniem om kritiek op anderen te spuiwen geeft geen pas, aldus Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Op een waddenvakantie dringt de vervreemding zich aan Nina op bij zoveel ingekaderd vertier. “Er klopt iets niet aan dit uitstapje.” Als de weidsheid van het Wad niet meer voldoende blijkt om uit de aangeharkte realiteit van onze maatschappij te ontsnappen, vindt ze elders een ervaring van oneindigheid. Lees meer

Nieuws in beeld: 'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

Voor de lezers van het 'lijfblad voor 's werelds allerrijksten' komt de echte wereld toch iets te dichtbij. Lees meer

Nieuws in beeld: Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Artsen en verpleegkundigen krijgen 'les in vreedzaam sterven'. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!