Asset 14

Oorzaken en afgeleiden

Oorzaken en afgeleiden

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Aanrandingen, oerwoudgeluiden, voetbalcoaches die elkaar uitmaken voor homofiel, het jaar is nog geen maand oud en het is alweer ouderwets gezellig in Europa. Mirko probeert oorzaken van afgeleiden te onderscheiden.

Seksisme, racisme en homofobie zijn, om het maar in de woorden van ADO Den Haag coach Henk Fraser te vatten, niet meer van deze tijd. Niet dat deze zaken ooit wel lovenswaardig waren, maar goed, we begrijpen wat hij bedoelt. Dat deze vormen van onverdraagzaamheid afgekeurd moeten worden lijkt me duidelijk. Zo duidelijk zelfs, dat het bijna oninteressant is. Dat aanrandingen en oerwoudgeluiden niet cool zijn, vindt zelfs Theodor Holman: het is een uitgemaakte zaak.

Veel belangrijker is de onderliggende sociale hiërarchie waar dit soort uitingen uit voortkomen. Alle emancipatie van de laatste eeuw ten spijt, hebben vrouwen, homo’s, zwarten (je zou daar tegenwoordig nog aan toe kunnen voegen: moslims) nog altijd een kwetsbare positie in onze samenleving. Niet omdat alle mensen openlijk racistisch, seksistisch en homofoob zijn, maar omdat de maatschappelijke structuren en culturele beeldvorming in hun nadeel werken.

Voorbeeld: de Oscar nominaties. Het feit dat voor het tweede jaar op rij alle genomineerden voor een Oscar lelieblank zijn, is niet te wijten aan een jury vol gestaalde KKK’ers, maar komt voort uit een filmwereld die gedomineerd wordt door blanke mannen. Dan krijg je vanzelf een situatie waarbij  hoofdrollen en -prijzen voornamelijk worden toegekend aan blanken en je in films bijna nooit een gesprek tussen twee vrouwen dat niet over een man gaat (ik vraag me trouwens af hoeveel  vrouwen er genomineerd zouden zijn als dat niet een aparte categorie was geweest). Dit is vast niet opzettelijk racistisch of seksistisch, maar indirect en structureel wel en dat is veel zorgwekkender.

Wat we onder ogen moeten zien, is dat onze maatschappelijke structuren en culturele beeldvorming voornamelijk het product zijn van honderden jaren boetseren door en voor blanke heteroseksuele mannen. Het resultaat is een samenleving waarin iedereen die dat (gedeeltelijk) niet is, zich relatief ongemakkelijker zal voelen. (Als je een kwartiertje de tijd hebt, kijk dit fantastische digi-college over waarom de Lion King een fascistische film is. Geloof me, het verklaart alles.) Dat vrouwen vooral lief en mooi moeten zijn, jongens stoer, dat arabieren niet te vertrouwen zijn, dat zwarten lui en grappig zijn, homo’s raar en gefrustreerd (Scar!), Joden gierig, etc. etc. Het zijn beelden die consequent subtiel herhaald worden, zodoende genesteld blijven in onze collectieve bewustzijn en hun weg vinden naar maatschappelijke praktijk.

Openlijke onverdraagzaamheid in de vorm van ADO-fans en homograppen zijn een afgeleide, niet de kwaadaardige bron. Dit is relatief makkelijk tegen te gaan en gelukkig gebeurt dat ook steeds vaker. Maar bij de onderhuidse sociale verhoudingen waarop deze uitingen gebaseerd zijn, is dat veel lastiger. We moeten ons niet te snel op de borst kloppen met weliswaar belangrijke, maar vooral symbolische overwinningen die ons het zicht ontnemen op de onderliggende structuren van ongelijkheid. Laaghangend fruit is nog altijd fruit, true, maar we moeten de boom in. Of, zoals The Guardian stelt: iedereen is not racist, maar dat is niet genoeg, we moeten anti-racist worden.

Foto: Barbara Krawcowicz via Flickr

Mail

Mirko van Pampus leidt een pendelend bestaan tussen Amsterdam en Londen, waarbij hij in de wereldstad het geld uitgeeft dat hij in het werelddorp verdiend heeft.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
het laatste
Ook dit is jouw huis

Ook dit is jouw huis

Ook dit is jouw huis is een audiotour door je eigen huis, gemaakt van archiefmateriaal. Het is een tour en audio-essay ineen over zoeken, eenzaamheid, uitzicht, en het schone zien in dingen die eigenlijk achtergrondruis zijn geworden. Lees meer

Filmtrialoog: Swallow

Swallow

Vanuit huis bekeken onze redacteuren de film Swallow. Die bleek veel meer dan een thriller met een absurde premisse. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Racisme is een diep verweven onderdeel van het narratief van Nederland, waar we nog dagelijks de gevolgen van kunnen zien en voelen. Het is niet genoeg om je stil en afzijdig te houden van onrecht: verandering vereist actie. Lees meer

Echte schrijvers stellen uit

Echte schrijvers stellen uit

Elke schrijver is bekend met uitstelgedrag. Professioneel uitsteller Nicolas Voet legt in zijn essay uit waar het gelummel vandaan komt, en waarom het broodnodig is. Lees meer

Terra Infirma (deel 1)

Terra Infirma (deel 1)

Terwijl het coronavirus zich in de eerste maanden van 2020 over de wereld verspreidde en verschillende overheden verschillende maatregelen troffen, observeerde Nicky Runge de gang van zaken in haar woonplaats Hongkong. Lees meer

 Anderhalvemetergymnastiek

Anderhalvemetergymnastiek

Voor illustrator Jente Hoogeveen kan 1 juli niet snel genoeg komen: dan mogen de eerste mensen weer mondjesmaats naar de sportschool. Hoe dat eruitziet? Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

 Damien Hirst is verknipt

Damien Hirst is verknipt

Ruim 30.000 dollar betaalde het New Yorkse kunstcollectief MSCHF voor een werk van Damien Hirst: een zeefdruk met 88 gekleurde stippen in elf rijen van acht. Geen weggegooid geld, als je het werk vervolgens in stukjes doorverkoopt. Lees meer

Reflecties van een proefkonijn

Reflecties van een proefkonijn (deel 3)

'Er is veel dat de wetenschap tot nu toe voor mekaar heeft weten te boksen, maar nog geen remedie tegen sociaal ongemak. Hoeft ook niet. Gaat vanzelf weer over.' Lees meer

Filmtrialoog: Solaris

Solaris

'Solaris' uit 1972 blijkt de perfecte film om in thuisquarantaine te bekijken. Lees meer

Hard//talk: Uit de coronacrisis een nieuwe economie in

Vanuit de coronacrisis naar een nieuwe economie

Als we nu echt rechtvaardig en solidair te werk willen gaan, moeten we de behoeftes van zwaar getroffen groepen zoals daklozen en vluchtelingen centraal stellen. Lees meer

Beste Susan

Beste Susan

Susan Sontag uitte zich nooit publiekelijk over haar lesbische geaardheid. Is dat wel eerlijk, vraagt Fien Veldman zich af. Ben je de maatschappij iets verplicht? Is er opheldering nodig als je seksuele identiteit niet uit je uiterlijk op te maken valt? En hoe zou je je dan moeten presenteren?  Lees meer

 Schrödingers Dictator

Schrödingers Dictator

Kim Jong-Uns onzichtbaarheid is voer voor speculaties: hij zou zijn overleden tijdens een operatie, zoek zijn of gewond geraakt bij een raketlancering. Dood of levend, zolang Kim zich niet in het openbaar heeft vertoond, is het enige logische antwoord: hij is het allebei. Pirmin Rengers illustreerde de dictator in superpositie. Lees meer

 De anderhalvemetersamenleving botst

De anderhalvemetersamenleving botst

In Apeldoorn proberen dertig kermisexploitanten de 'Kermis nieuw stijl' uit. Gaat prima. Lees meer

Dagboek van een proefkonijn

Dagboek van een proefkonijn (deel 2)

Hoelang houden mensen het vol in een kliniek en bloeit er weleens liefde op tussen proefpersonen? Oscar Spaans deed eind vorig jaar mee aan medicijnonderzoek en verwerkte zijn notities tot een driedelige serie. Lees meer

 Groetjes uit mijn woonkamer

Groetjes uit mijn woonkamer

Jente Hoogeveen was er snel uit: als zij niet naar de tropen kan, haalt ze de tropen net zo makkelijk haar woonkamer. Lees meer

Het begin van een rouwwoordenboek

Het begin van een rouwwoordenboek

Na de dood van haar moeder besefte Babet te Winkel dat ze haar gevoelens niet met bestaande woorden kon omschrijven. Dus sloeg ze zelf aan het schrijven van een nieuw 'rouwwoordenboek'. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan