Asset 14

Neoliberalisme bestaat. En nu?

Hard//Talk: Depressie 1

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Nu zelfs het IMF in een rapport de term neoliberalisme in de mond neemt kan Mirko van Pampus zowel opgelucht als bezorgd constateren: neoliberalism is a thing!

Groot nieuws in politiek-economische kringen. Het IMF bracht onlangs een rapport naar buiten onder de naam Neoliberalism: Oversold? waarin veertig jaar economische liberalisering tegen het licht gehouden wordt. Meer nog dan de gematigd kritische noot valt op dat de auteurs de term “neoliberalisme” gebruiken. Voorheen was deze aanduiding immers vooral een wapenschild van progressieve academici, activisten en andere kritische lui. Wie het woord in de mond nam, was er tegen. Nu zelfs het IMF met de term strooit lijkt het eindelijk officieel: neoliberalism is a thing!

Voor wie het even vergeten was, neoliberalisme kennen we tegenwoordig voornamelijk als een beleidsdoctrine met als doel de samenleving zoveel mogelijk in te richten volgens de logica en de structuren van een competitieve markt. In de jaren zeventig verving dit beleid de meer georganiseerde verschijningsvorm van kapitalisme die de boventoon voerde in de decennia direct na de Tweede Wereldoorlog. De verzorgingsstaat werd langzaam afgebouwd, kapitaalstromen werden vrijgegeven, arbeidsmarkten geflexibiliseerd, staatsbedrijven als de NS en de PTT geprivatiseerd en publieke sectoren als zorg, onderwijs en huisvesting herstructureerd langs de lijnen van de vrije markt. Langzaam maar zeker penetreerde dit proces van neoliberalisering alle lagen van de Westerse samenlevingen en door middel van globalisering, handelsverdragen en voorwaardelijke ontwikkelingshulp werd het beleid overgenomen in de rest van de wereld.Preziosi_-_Piaţă_la_Râmnicu_VâlceaOok de neoliberale ideeënwereld is ongekend dominant. Van de obscure denktanks van radicale economen en topondernemers in de jaren vijftig, is de ideologie razendsnel ontwikkeld tot gemeengoed in politieke kringen. De neoliberale wijsheden en formules werden de nieuwe ‘normaal,’ braaf herhaald in schoolboeken en media. Elke kritische stem, van Franse stakers tot Griekse Ministers van Financiën, plaatst zichzelf ‘buiten de realiteit.’ Een neoliberale realiteit welteverstaan. Sinds het ‘afschudden van de ideologische veren’ hebben de Europese sociaal-democraten zich bij dit koor van believers gevoegd en is er weinig parlementair alternatief voor de neoliberale consensus. En dat is een belangrijk punt, want waar moet eventuele onvrede heen als alle politieke partijen dezelfde basisprincipes onderschrijven? Met de transformatie van de sociaal-democraten van vaandeldragers van de systeemkritiek naar de neoliberale bestuurders van nu, ontstond er een politiek vacuüm waar de extreem-rechtse volksmenners dankbaar gebruik van maken.

Ik ben er van overtuigd dat veel van de huidige nationalistische volkswoede geabsorbeerd zou zijn geweest door een PvdA met een roder verendek. Het belang van progressieve exit strategies zoals (pre-2016) Syriza, Jeremy Corbyn’s Labour of de burgerplatforms van de nieuwe burgermeesters van Barcelona  en Madrid kan niet genoeg benadrukt worden. Ze zetten zich af tegen tegen de neoliberale consensus, zonder daarbij te vervallen in onverdraagzame nationalistische retoriek.

“Laat de revolte maar komen,” zegt Ewald Engelen  in reactie op de puinhopen van 40 jaar neoliberalisme. Maar wat nu extreem-rechts als antwoord wordt gezien op de race to the bottom van de competitieve gemondialiseerde economie? Een revolte van onsamenhangende vooroordelen en overdraagzaamheid, waarbij de onderliggende structuren van economische ongelijkheid onaangetast blijven. Moeten we een dergelijke revolte wel willen? En zo niet, welk alternatief wordt er dan geboden in Nederland?

Mail

Mirko van Pampus leidt een pendelend bestaan tussen Amsterdam en Londen, waarbij hij in de wereldstad het geld uitgeeft dat hij in het werelddorp verdiend heeft.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomChef Papier
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Over racistisch politiegeweld zing je geen aria’s – of wel?

Over racistisch politiegeweld zing je geen aria’s – of wel?

Het publiek bij de allerlaatste voorstelling van Blue, over racistisch politiegeweld, hoefde niet verteld te worden hoe hyperactueel de voorstelling was die ze zagen. Lees meer

Afscheidsrede: ‘Hard//hoofd is een vrije ruimte, niet een vrije markt’

‘Hard//hoofd is een vrije ruimte, geen vrije markt’

Marte Hoogenboom blikt terug op haar tijd als hoofdredacteur van Hard//hoofd. Na tweeënhalf jaar dienst vraagt ze zich nog steeds af wat Hard//hoofd eigenlijk is. Lees meer

Van 0-en en 1-en of: waarom ik me eindelijk programmeur durf te noemen

Van 0'en naar 1'en, of: waarom ik me eindelijk programmeur durf te noemen

Als schrijver die 'iets' met computers doet, krijgt Marten Hoekstra vaak de vraag wat dat werk precies inhoudt. In dit essay onderbouwt hij de kracht achter dit ambacht. Lees meer

Nieuws in beeld: De macht van het volk

De macht van het volk

De beelden die uit Iran naar buiten komen zijn schaars. Dat raakt illustrator Pirmin Rengers, die een wereld gewend is waarin media volledig worden gedomineerd door beeld. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Sluit je vóór 1 januari aan en ontvang jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel