Asset 14

Slijpsteen van de angst

Hard//Talk: Depressie 1

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Mirko vindt het gevaarlijk dat de NOS niet-bestaande verbanden legt. Keulen heeft niets met Reutlingen, Würzurg, Ansbach en München te maken behalve dan dat het ook steden in Duitsland zijn.

De berichten uit Duitsland van de afgelopen dagen klonken angstaanjagend. Steekpartijen met hakmessen, een vuurgevecht in een winkelcentrum, een bomaanslag bij een muziekfestival. Binnen het tijdsbestek van een week kreeg ons buurland te maken met vier gewelddadige aanvallen.

Als we meegaan in de interpretatie van de grote nieuwsmedia, zit er een patroon van islamitische terreur in deze gebeurtenissen. Iraanse-Duitsers, Syrische asielzoekers, Afghaanse vluchtelingen, het kader is ondertussen bekend. Maar strookt dit wel met de werkelijkheid, of past het verhaal vooral soepel in de frames van nieuwsmedia en de verwachtingen van hun lezers?

De schutter in München was geboren en getogen in dezelfde stad. Waarom dan erop blijven hameren dat zijn ouders uit Iran kwamen? Dat lijkt me volledig irrelevant. De steekpartij bij de snackbar in Reutlingen vond plaats in de relationele sfeer, maakt het dan uit dat één van de betrokkenen verwikkeld is in een asielprocedure? Ook de aanmerkingen dat de aanvaller in de trein nabij Würzburg een getraumatiseerde tiener was en de dader van de bomaanslag in Ansbach een depressieve patiënt met zelfmoordneigingen, vielen compleet weg bij het oorverdovende label: moslimterreur.

nos
Het probleem van deze ongebalanceerde berichtgeving is tweeledig. Allereerst worden er verbanden gelegd die er niet zijn. De aanvallen zijn alle vier verschrikkelijk en verwerpelijk, maar hebben allen een specifieke achtergrond en zijn geen onderdeel van dezelfde ontwikkeling. Er is bovendien geen sprake van toegenomen terreur in Europa, laat dit korte clipje van het Duitse nieuwsprogramma Tagesschau zien (even opletten NOS, zo kan het dus ook). Het aantal doden door terreuraanvallen staat op een historisch laag punt en de kans om in je eten te stikken is tien keer groter.

Ten tweede, en dit is veel kwalijker, voedt dit soort onjuiste berichtgeving een klimaat van angst en onverdraagzaamheid. Een klimaat dat op zijn beurt weer leidt tot extreme surveillance, de inperking van burgerrechten, naargeestig nationalisme en toegenomen discriminatie. In plaats van dit soort maatschappelijk reflexen te voeden met sensationele, want populaire, koppen en conclusies, zouden de grote nieuwsmedia een tegenwicht moeten bieden door middel van geïnformeerde en genuanceerde context.

Het tegenovergestelde lijkt te gebeuren. In een redactioneel stuk getiteld ‘Angst en spanning, het voelt alsof Duitsland nu aan de beurt is’ schrijft de NOS onder andere:  “Het anti-vluchtelingensentiment groeit al langer in Duitsland, onder meer vanwege de massale aanrandingen in Keulen en andere grote steden.” Fout en kwalijk! Fout omdat de daders van de aanrandingen rondom de jaarwisseling in Keulen uiteindelijk helemaal geen vluchtelingen bleken te zijn. En kwalijk omdat het constant blijven herhalen van die misvatting ongetwijfeld wel zal hebben bijgedragen aan het genoemde ‘anti-vluchtelingensentiment’.

Op deze manier wordt langzaam maar zeker een nieuwe werkelijkheid gecreëerd. Een werkelijkheid die niet gebaseerd is op tastbare feiten, maar die wel degelijk tastbare gevolgen heeft.

Mail

Mirko van Pampus leidt een pendelend bestaan tussen Amsterdam en Londen, waarbij hij in de wereldstad het geld uitgeeft dat hij in het werelddorp verdiend heeft.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer