Asset 14

Nina Jurna in Zomergasten

Nina Jurna in Zomergasten

In de derde aflevering van Zomergasten hield Latijns-Amerikacorrespondent Nina Jurna een pleidooi voor vergeten geschiedenissen. Hoewel niet alle fragmenten evenzeer bijdroegen aan dit doel, sloeg haar enthousiasme over en werd het een mooie thema-avond over een continent dat meer aandacht verdient, zag Ruby Sanders.

Tegen het einde van de derde Zomergasten ziet presentator Janine Abbring plotseling het licht, tijdens een fragment over de afgelopen carnavalsviering in Rio de Janeiro. Terwijl we kijken naar de winnende optocht, die de bloederige en verzwegen geschiedenissen van Brazilië verbeeldt, ziet Abbring plots de parallellen met het gesprek met Nina Jurna tot dat moment. Het ophelderen van het verleden, verzwegen geschiedenissen, een ode aan zwarte helden uit de historie van Latijns-Amerika: hier kwam alles samen. Het was meteen ook een inhaalslag: tijdens het gesprek had Abbring tot dan toe vooral instemmend geknikt, gehakkeld met haar Portugese uitspraak, verbaasd gereageerd dat we de oorspronkelijke bewoners van Latijns-Amerika geen ‘indianen’ meer noemen, en met veel ‘Oh’, ‘Nee!’ en ‘Dat meen je niet!’ het verhaal van Jurna’s zoektocht naar haar persoonlijke geschiedenis aangehoord.

Het persoonlijke verhaal is een omslagpunt in de avond: vóór dat moment was Jurna vooral de gedegen journalist

Het verhaal van Jurna’s zoektocht is inderdaad behoorlijk spectaculair: ze groeide op bij haar adoptieouders (‘hippies’ die voor de natuur naar het platteland waren getrokken waardoor Nina als enige meisje van kleur opgroeide in het Overijsselse Paasloo) en vond als twintiger haar biologische – Surinaamse, in Nederland wonende – moeder, trok meermaals naar Suriname om daar uiteindelijk elf jaar te wonen, genoot daar van een ‘bonusfamilie’, Louis Doedel bleek een oudoom, en was 25 jaar bezig ook haar biologische váder op te sporen, over wie uiteindelijk pas anderhalf jaar geleden uitsluitsel kwam: het bleek een christelijke Palestijn, die voor studie naar Nederland was gekomen en hier nog altijd woont. Volgend jaar reist Jurna met haar kinderen, haar nieuwe vader en zijn vrouw naar Ramallah en Jeruzalem waar opnieuw een bonusfamilie op haar schijnt te wachten.

Het persoonlijke verhaal markeert ook een omslagpunt in de avond: vóór dat moment was Jurna vooral de gedegen journalist, die met niet direct aan elkaar te linken fragmenten enkele pijlers uit het Latijns-Amerikaanse (overwegend Braziliaanse) heden en verleden wilde aanstippen. Tijdens het uitgebreide verslag over haar familiegeschiedenis blijkt pas echt de grondigheid, de hang naar volledigheid en naar kennis die Jurna kenmerkt. Maar ook blijkt hoe ze met persoonlijke verhalen een groter verhaal kan vertellen; hoe één persoon, één familielijn een hele geschiedenis in zich kan dragen. En hoe dat geldt voor zovele Latijns-Amerikanen.

De fragmenten die aan bod kwamen gingen veelal toch over de ‘grote namen’ en bekende verhalen van het continent

Hoe belangrijk het is om de vergeten verhalen te kennen en blijven vertellen, hoe belangrijk het is een andere kant van het bekende beeld te laten zien, de menselijke kant te tonen, voorbij het harde nieuws: Jurna’s streven is nobel, nodig ook in deze tijden. Maar haar selectie fragmenten sluit (vooral in de eerste helft) niet per se aan bij dat doel. De fragmenten gaan veelal toch over ‘grote namen’ en bekende verhalen uit het continent: Nobelprijswinnaar Gabriel García Márquez en bossanova-legende João Gilberto kent de gemiddelde Nederlander (zeker de gemiddelde Zomergasten-kijker) wel. En ook Fidel Castro, Bolsonaro en de crisis in Venezuela tonen niet direct een zoeklicht op ‘vergeten verhalen’. De sensatietelevisie van politie-invallen in favela’s: tekenend, maar weinig verrassend. García Márquez terug in zijn geboortestreek in Colombia: heerlijk innemend, maar niets nieuws onder de Latijns-Amerikaanse zon. Waar zijn de vele schrijvers van nú uit Latijns-Amerika? Waarom geen hedendaagse favela-funkartiest (waar Jurna wel over heeft geschreven) in plaats van de - hoe geweldig zijn muziek ook is - toch wat belegen Gilberto? Jurna blijkt boven alles een journalist in hart en nieren, die houdt van tot in de puntjes uitgezochte informatie. Een valkuil is misschien dat die hang naar compleetheid haar belet iets over te slaan.

De indrukwekkende fragmenten uit de Chileense documentaire Nostalgia de la Luz en uit de docuserie Black in Latin America, waarin de weinig vertelde geschiedenis van Haïti (het eerste onafhankelijke Latijns-Amerikaanse land, en het enige waar de witte kolonisator verslagen werd door de zwarte bevolking) aan bod komt, voegen echt iets toe aan het betoog van Jurna: dat elk verhaal een andere kant heeft, dat je landen met een andere blik kunt bekijken, dat er achter de bekende beelden van Latijns-Amerika duizenden ándere, hoopvolle, menselijke verhalen liggen.

‘Ga weg, treurigheid,’ zingt de dochter van João Gilberto in het allerlaatste fragment dat Jurna heeft uitgekozen. Of dat ook een wens is voor het Brazilië van nu, laat ze in het midden. Na een avond over het invullen van lege bladzijdes, en hoe dat in haar werk maar ook haar eigen leven een rode draad is geweest, fantaseert Jurna alvast over haar pensioen, een eiland in de Cariben, een caipirinha in de hand. Het is haar van harte gegund - maar eerst zijn er nog veel verhalen te vertellen.



Mail

Ruby Sanders is chef Tekst bij Hard//hoofd, eindredacteur bij OneWorld en omnivoor film, televisie, literatuur en eten.

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
Lees meer
het laatste
Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Racisme is een diep verweven onderdeel van het narratief van Nederland, waar we nog dagelijks de gevolgen van kunnen zien en voelen. Het is niet genoeg om je stil en afzijdig te houden van onrecht: verandering vereist actie. Lees meer

Echte schrijvers stellen uit

Echte schrijvers stellen uit

Elke schrijver is bekend met uitstelgedrag. Professioneel uitsteller Nicolas Voet legt in zijn essay uit waar het gelummel vandaan komt, en waarom het broodnodig is. Lees meer

Terra Infirma (deel 1)

Terra Infirma (deel 1)

Terwijl het coronavirus zich in de eerste maanden van 2020 over de wereld verspreidde en verschillende overheden verschillende maatregelen troffen, observeerde Nicky Runge de gang van zaken in haar woonplaats Hongkong. Lees meer

Automatische concepten 39

Vraag geen cadeaus (en krijg iets beters)

Jarig zijn én wereldproblematiek willen aanpakken, Jozien Wijkhuis leed eronder. Haar tip aan de (virtuele) verjaardagsbezoeker: geef cadeaus die geen geld kosten, of stort een bedrag dat de jarige zelf cadeau kan doen aan een medemens in nood. Lees meer

 Anderhalvemetergymnastiek

Anderhalvemetergymnastiek

Voor illustrator Jente Hoogeveen kan 1 juli niet snel genoeg komen: dan mogen de eerste mensen weer mondjesmaats naar de sportschool. Hoe dat eruitziet? Lees meer

Alles vijf sterren: 25

Je bent niet alleen

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om de rubbers van je koelkast te vervangen of De ontdekking van de hemel te lezen. Lees meer

Tip: Ga naar je werk

Ga naar je werk

Ook als je kantoortuin of favoriete koffietentje met laptopaansluiting gesloten is, kun je naar werk. Nora van Arkel liet zich betoveren door het sprankje magie dat nodig is om onszelf van eindeloze pyjamadagen te bevrijden. Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 1

Een radslag weg

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een Ottolenghi-recept uit te proberen of de badkamer opnieuw te betegelen. Lees meer

Ons hulsel ligt verscholen

Emma Zuiderveen onderzoekt de digitale werkelijkheid in deze twee gedichten over performance, schijn en vega-worst. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Kosmische Mixtape 1

Kosmische Mixtape

Een playlist met kosmische muziek om onze themaweek uit te luiden in stijl! Lees meer

Automatische concepten 36

So simple that we couldn't

Twee mannen zoeken antwoorden op vragen die ze niet begrijpen, om tot een allesomvattend inzicht te komen. Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Hemellichaamgedichten

Alle sterrenstelsels drijven langzaam uit elkaar

Yentl van Stokkum is behoorlijk fan van sterrenkunde. Voor de Kosmische Week schreef ze een reeks gedichten over astronauten, zwarte gaten en afgebeeld worden met een stralenkrans (ook al ben je daar eigenlijk te bescheiden voor). Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

De aarde als jukebox

De aarde als jukebox

Imre van Son nodigt je met dit verhaal uit om deel te nemen aan een kosmische Zoom-vergadering. Wees gewaarschuwd: ‘Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie.’ Lees meer

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Al jaren kijkt Marte Hoogenboom uit naar de lancering van James Webb, de opvolger van de beroemde Hubble-telescoop. We doen alles om onze plek in het heelal te begrijpen, terwijl we soms alleen maar willen horen dat het wel goedkomt met ons. Lees meer

Het Archief der Verloren Gedachten

Het Archief der Verloren Gedachten

Voor de Kosmische Week schreef Annemieke Dannenberg een kort verhaal over Gijsje Nachtegaal: een eenzame oudere die op zoek is naar een verloren gedachte... en daarbij wordt geholpen door een mysterieus call-center. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan