nieuwsbrief
Asset 14

Marleen Stikker in Zomergasten

Marleen Stikker in Zomergasten

Beheerst en hoopvol schoof Marleen Stikker gisteren aan op de ondergelopen caravan van Janine Abbring. Hoewel het gesprek soms wat zakelijk en taai bleef, bood het gesprek nieuwe perspectieven op technologie, zag Jozien Wijkhuijs.

Mail

Op rustige, vriendelijke toon vertelt internetpionier Marleen Stikker dat niets op het internet meer van ons is. Zovelen hebben ons dat geprobeerd te vertellen. Hacker Aaron Swartz, volgens Stikker ooit ‘roepende in de woestijn’, wilde het ons al uitleggen. Zijn tragische dood is het directe gevolg van het feit dat de overheid niet wil dat we het horen. Er zijn legio voorbeelden van waarschuwingen dat het internetontwerp niet voldoet en inmiddels zelfs kapot is, aldus Stikker.

Dit is niet alleen voorbehouden aan de wereld van de technologie. ‘Adam Smith knew all about this’, zegt econoom Kate Raworth in een fragment, verwijzend naar een kind dat in Bangladesh 24 uur lang achter elkaar werkt, met als enige taak zijn vinger op een stuk stof houden. We weten allang dat kinderen worden uitgebuit voor onze kleding. Net als dat we weten dat we elke dag onze privacy opgeven aan Facebook en Google. Maar we ondernemen er niets tegen.

Wij kijkers zijn als de monnik in een van de fragmenten

We zijn als de monnik in een van de fragmenten die Stikker laat zien. Een enorm aandoenlijke man die in de documentaire Google and the World Brain trots vertelt hoe Google boeken uit de bibliotheek van Monserrat digitaliseert, zodat ze nu voor iedereen overal beschikbaar zijn. Als hem de vraag wordt gesteld wat er gebeurt als iemand probeert met de boeken aan de haal te gaan om er geld mee te verdienen, is hij heel lang stil. Je ziet de lichte paniek in zijn ogen als hij zich realiseert dat hij daar nooit iets over heeft vastgelegd. Uiteindelijk weet hij geen antwoord te formuleren.

De fragmenten zijn, een enkele uitzondering daargelaten, erg interessant. Het is alleen niet gemakkelijk om geconcentreerd te blijven kijken. Dit komt deels doordat Stikker gedurende de eerste helft van het interview weinig van zichzelf laat zien. Ze straalt een prettige rust uit, is bereid om interviewer Abbring tegemoet te komen als het onderwerp ingewikkeld is, spreekt beheerst en duidelijk. Maar Zomergasten staat of valt voor mij bij het persoonlijke. Ik wil weten waarom Stikker in de wereld van de technologie terecht kwam, hoe dat toen in zijn werk ging, hoe het socialemediaplatform dat zij ooit oprichtte precies tot stand kwam.

Op een gegeven moment praat Stikker aan de hand van een fragment uit het Duitse theaterstuk Die Dreigroschenoper over haar moeder. De overgang tussen technologie en Stikkers gezinsleven voelt enigszins geforceerd. Na het fragment probeert Abbring erop door te gaan door te vragen naar de tijd waarin Stikker met haar moeder en diens toenmalige vriendin Doeschka Meijsing in relatietherapie zat. Na wat feitelijke informatie erover begint Stikker de zin ‘Das war…’, maar stopt dan. Abbring zegt vervolgens, bijna verbaasd, ‘wilde je nou Das war einmal zeggen?’

Blijven zoeken en soms accepteren dat je iets niet weet is een goede levenshouding

Ondanks de schaarsheid van het persoonlijke is het geen slechte aflevering. Abbring blijft geconcentreerd en scherp en halverwege komt ook Stikker een beetje los. Ze vertelt dat haar vader, die een Spartaans leven leidde, de thermostaat altijd opdreef tot 16 graden als zij op bezoek kwam. Van hem leerde ze dat blijven zoeken en soms accepteren dat je iets niet weet een goede manier is om in het leven te staan.

Deze levenshouding uit zich in Stikkers niet aflatende zoektocht naar oplossingen. Ze is een ‘mogelijkheidsmens’, zegt ze, geen ‘werkelijkheidsmens’. Want ondanks dat een groot deel van het interview ons de ongemakkelijke gevolgen van technologische ontwikkeling laat zien, blijft zij hoopvol overkomen. Dat zit hem in kleine, zijdelingse opmerkingen. Op den duur zegt ze nuchter: ‘Je kunt het internet anders ontwerpen. En daar wordt nu aan gewerkt.’

De middelen om de greep van het internet te doorbreken hebben we, zegt Stikker. Het samenkomen van verschillende wetenschapsgebieden, bijvoorbeeld. Laat een genderwetenschapper het idee van bias maar uitleggen aan een IT’er die zelfrijdende auto’s programmeert. Hack de technologie die nu niet werkt en maak het beter. Knutsel aan het leven en realiseer je daarna dat niet alles wat technologie kan, ook daadwerkelijk hoeft.

Haar oproep tot knutselen zet ze kracht bij door in haar laatste fragment te kiezen voor een vlog van Simone Giertz. De Zweedse vlogger bouwt ‘shitty robots’, die eigenlijk meer problemen veroorzaken dan dingen oplossen. Giertz vertelt dat ze zich vroeger te veel bezighield met een doel en de angst om te falen. Nu wil ze gewoon maken, en dat doet ze dan ook. Onderweg zoekt ze naar oplossingen. Stikker staat hier volledig achter. Het is een opbeurend einde aan een uur waarin de kijker constant op zijn of haar verantwoordelijkheden is gewezen.

Jozien Wijkhuijs ('89) is in willekeurige volgorde: geen liefhebber van kaas, freelance journalist, Zeeuws, inwoner van Nijmegen, schrijver en permanent in de war.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
800 meter jezelf behouden

800 meter jezelf behouden

'In de sportwereld ben je enkel een held als je wint. Semenya’s zwarte, te mannelijke lichaam heeft in de ogen van de atletiekfederatie gefaald.' Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

Josephine Keuter kijkt graag slechte televisie en schaamt zich daar niet voor. Het is verblijdend, helend en ultiem ontspannend. Lees meer

Nieuws in Beeld: Kamikazeplastics

Kamikaze­plastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een Cartoon Network-serie en een album uit het hiernamaals. Lees meer

We laten ons niet sussen

We laten ons niet sussen

De 35.000 klimaatdemonstranten konden rekenen op een stuk minder steun dan 2500 boeren. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen? Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5