Asset 14
https://hardhoofd.com/10-jarig-bestaan-hard-hoofd/

Marleen Stikker in Zomergasten

Marleen Stikker in Zomergasten

Beheerst en hoopvol schoof Marleen Stikker gisteren aan op de ondergelopen caravan van Janine Abbring. Hoewel het gesprek soms wat zakelijk en taai bleef, bood het gesprek nieuwe perspectieven op technologie, zag Jozien Wijkhuijs.

Op rustige, vriendelijke toon vertelt internetpionier Marleen Stikker dat niets op het internet meer van ons is. Zovelen hebben ons dat geprobeerd te vertellen. Hacker Aaron Swartz, volgens Stikker ooit ‘roepende in de woestijn’, wilde het ons al uitleggen. Zijn tragische dood is het directe gevolg van het feit dat de overheid niet wil dat we het horen. Er zijn legio voorbeelden van waarschuwingen dat het internetontwerp niet voldoet en inmiddels zelfs kapot is, aldus Stikker.

Dit is niet alleen voorbehouden aan de wereld van de technologie. ‘Adam Smith knew all about this’, zegt econoom Kate Raworth in een fragment, verwijzend naar een kind dat in Bangladesh 24 uur lang achter elkaar werkt, met als enige taak zijn vinger op een stuk stof houden. We weten allang dat kinderen worden uitgebuit voor onze kleding. Net als dat we weten dat we elke dag onze privacy opgeven aan Facebook en Google. Maar we ondernemen er niets tegen.

Wij kijkers zijn als de monnik in een van de fragmenten

We zijn als de monnik in een van de fragmenten die Stikker laat zien. Een enorm aandoenlijke man die in de documentaire Google and the World Brain trots vertelt hoe Google boeken uit de bibliotheek van Monserrat digitaliseert, zodat ze nu voor iedereen overal beschikbaar zijn. Als hem de vraag wordt gesteld wat er gebeurt als iemand probeert met de boeken aan de haal te gaan om er geld mee te verdienen, is hij heel lang stil. Je ziet de lichte paniek in zijn ogen als hij zich realiseert dat hij daar nooit iets over heeft vastgelegd. Uiteindelijk weet hij geen antwoord te formuleren.

De fragmenten zijn, een enkele uitzondering daargelaten, erg interessant. Het is alleen niet gemakkelijk om geconcentreerd te blijven kijken. Dit komt deels doordat Stikker gedurende de eerste helft van het interview weinig van zichzelf laat zien. Ze straalt een prettige rust uit, is bereid om interviewer Abbring tegemoet te komen als het onderwerp ingewikkeld is, spreekt beheerst en duidelijk. Maar Zomergasten staat of valt voor mij bij het persoonlijke. Ik wil weten waarom Stikker in de wereld van de technologie terecht kwam, hoe dat toen in zijn werk ging, hoe het socialemediaplatform dat zij ooit oprichtte precies tot stand kwam.

Op een gegeven moment praat Stikker aan de hand van een fragment uit het Duitse theaterstuk Die Dreigroschenoper over haar moeder. De overgang tussen technologie en Stikkers gezinsleven voelt enigszins geforceerd. Na het fragment probeert Abbring erop door te gaan door te vragen naar de tijd waarin Stikker met haar moeder en diens toenmalige vriendin Doeschka Meijsing in relatietherapie zat. Na wat feitelijke informatie erover begint Stikker de zin ‘Das war…’, maar stopt dan. Abbring zegt vervolgens, bijna verbaasd, ‘wilde je nou Das war einmal zeggen?’

Blijven zoeken en soms accepteren dat je iets niet weet is een goede levenshouding

Ondanks de schaarsheid van het persoonlijke is het geen slechte aflevering. Abbring blijft geconcentreerd en scherp en halverwege komt ook Stikker een beetje los. Ze vertelt dat haar vader, die een Spartaans leven leidde, de thermostaat altijd opdreef tot 16 graden als zij op bezoek kwam. Van hem leerde ze dat blijven zoeken en soms accepteren dat je iets niet weet een goede manier is om in het leven te staan.

Deze levenshouding uit zich in Stikkers niet aflatende zoektocht naar oplossingen. Ze is een ‘mogelijkheidsmens’, zegt ze, geen ‘werkelijkheidsmens’. Want ondanks dat een groot deel van het interview ons de ongemakkelijke gevolgen van technologische ontwikkeling laat zien, blijft zij hoopvol overkomen. Dat zit hem in kleine, zijdelingse opmerkingen. Op den duur zegt ze nuchter: ‘Je kunt het internet anders ontwerpen. En daar wordt nu aan gewerkt.’

De middelen om de greep van het internet te doorbreken hebben we, zegt Stikker. Het samenkomen van verschillende wetenschapsgebieden, bijvoorbeeld. Laat een genderwetenschapper het idee van bias maar uitleggen aan een IT’er die zelfrijdende auto’s programmeert. Hack de technologie die nu niet werkt en maak het beter. Knutsel aan het leven en realiseer je daarna dat niet alles wat technologie kan, ook daadwerkelijk hoeft.

Haar oproep tot knutselen zet ze kracht bij door in haar laatste fragment te kiezen voor een vlog van Simone Giertz. De Zweedse vlogger bouwt ‘shitty robots’, die eigenlijk meer problemen veroorzaken dan dingen oplossen. Giertz vertelt dat ze zich vroeger te veel bezighield met een doel en de angst om te falen. Nu wil ze gewoon maken, en dat doet ze dan ook. Onderweg zoekt ze naar oplossingen. Stikker staat hier volledig achter. Het is een opbeurend einde aan een uur waarin de kijker constant op zijn of haar verantwoordelijkheden is gewezen.

Mail

Jozien Wijkhuijs is altijd journalist, schrijver, en radiomaker. Af en toe is ze ook hobbybarvrouw, literatuurwetenschapper, stadsgids en de irritante idealist op je feestje.

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan