Asset 14

Marleen Stikker in Zomergasten

Marleen Stikker in Zomergasten

Beheerst en hoopvol schoof Marleen Stikker gisteren aan op de ondergelopen caravan van Janine Abbring. Hoewel het gesprek soms wat zakelijk en taai bleef, bood het gesprek nieuwe perspectieven op technologie, zag Jozien Wijkhuijs.

Op rustige, vriendelijke toon vertelt internetpionier Marleen Stikker dat niets op het internet meer van ons is. Zovelen hebben ons dat geprobeerd te vertellen. Hacker Aaron Swartz, volgens Stikker ooit ‘roepende in de woestijn’, wilde het ons al uitleggen. Zijn tragische dood is het directe gevolg van het feit dat de overheid niet wil dat we het horen. Er zijn legio voorbeelden van waarschuwingen dat het internetontwerp niet voldoet en inmiddels zelfs kapot is, aldus Stikker.

Dit is niet alleen voorbehouden aan de wereld van de technologie. ‘Adam Smith knew all about this’, zegt econoom Kate Raworth in een fragment, verwijzend naar een kind dat in Bangladesh 24 uur lang achter elkaar werkt, met als enige taak zijn vinger op een stuk stof houden. We weten allang dat kinderen worden uitgebuit voor onze kleding. Net als dat we weten dat we elke dag onze privacy opgeven aan Facebook en Google. Maar we ondernemen er niets tegen.

Wij kijkers zijn als de monnik in een van de fragmenten

We zijn als de monnik in een van de fragmenten die Stikker laat zien. Een enorm aandoenlijke man die in de documentaire Google and the World Brain trots vertelt hoe Google boeken uit de bibliotheek van Monserrat digitaliseert, zodat ze nu voor iedereen overal beschikbaar zijn. Als hem de vraag wordt gesteld wat er gebeurt als iemand probeert met de boeken aan de haal te gaan om er geld mee te verdienen, is hij heel lang stil. Je ziet de lichte paniek in zijn ogen als hij zich realiseert dat hij daar nooit iets over heeft vastgelegd. Uiteindelijk weet hij geen antwoord te formuleren.

De fragmenten zijn, een enkele uitzondering daargelaten, erg interessant. Het is alleen niet gemakkelijk om geconcentreerd te blijven kijken. Dit komt deels doordat Stikker gedurende de eerste helft van het interview weinig van zichzelf laat zien. Ze straalt een prettige rust uit, is bereid om interviewer Abbring tegemoet te komen als het onderwerp ingewikkeld is, spreekt beheerst en duidelijk. Maar Zomergasten staat of valt voor mij bij het persoonlijke. Ik wil weten waarom Stikker in de wereld van de technologie terecht kwam, hoe dat toen in zijn werk ging, hoe het socialemediaplatform dat zij ooit oprichtte precies tot stand kwam.

Op een gegeven moment praat Stikker aan de hand van een fragment uit het Duitse theaterstuk Die Dreigroschenoper over haar moeder. De overgang tussen technologie en Stikkers gezinsleven voelt enigszins geforceerd. Na het fragment probeert Abbring erop door te gaan door te vragen naar de tijd waarin Stikker met haar moeder en diens toenmalige vriendin Doeschka Meijsing in relatietherapie zat. Na wat feitelijke informatie erover begint Stikker de zin ‘Das war…’, maar stopt dan. Abbring zegt vervolgens, bijna verbaasd, ‘wilde je nou Das war einmal zeggen?’

Blijven zoeken en soms accepteren dat je iets niet weet is een goede levenshouding

Ondanks de schaarsheid van het persoonlijke is het geen slechte aflevering. Abbring blijft geconcentreerd en scherp en halverwege komt ook Stikker een beetje los. Ze vertelt dat haar vader, die een Spartaans leven leidde, de thermostaat altijd opdreef tot 16 graden als zij op bezoek kwam. Van hem leerde ze dat blijven zoeken en soms accepteren dat je iets niet weet een goede manier is om in het leven te staan.

Deze levenshouding uit zich in Stikkers niet aflatende zoektocht naar oplossingen. Ze is een ‘mogelijkheidsmens’, zegt ze, geen ‘werkelijkheidsmens’. Want ondanks dat een groot deel van het interview ons de ongemakkelijke gevolgen van technologische ontwikkeling laat zien, blijft zij hoopvol overkomen. Dat zit hem in kleine, zijdelingse opmerkingen. Op den duur zegt ze nuchter: ‘Je kunt het internet anders ontwerpen. En daar wordt nu aan gewerkt.’

De middelen om de greep van het internet te doorbreken hebben we, zegt Stikker. Het samenkomen van verschillende wetenschapsgebieden, bijvoorbeeld. Laat een genderwetenschapper het idee van bias maar uitleggen aan een IT’er die zelfrijdende auto’s programmeert. Hack de technologie die nu niet werkt en maak het beter. Knutsel aan het leven en realiseer je daarna dat niet alles wat technologie kan, ook daadwerkelijk hoeft.

Haar oproep tot knutselen zet ze kracht bij door in haar laatste fragment te kiezen voor een vlog van Simone Giertz. De Zweedse vlogger bouwt ‘shitty robots’, die eigenlijk meer problemen veroorzaken dan dingen oplossen. Giertz vertelt dat ze zich vroeger te veel bezighield met een doel en de angst om te falen. Nu wil ze gewoon maken, en dat doet ze dan ook. Onderweg zoekt ze naar oplossingen. Stikker staat hier volledig achter. Het is een opbeurend einde aan een uur waarin de kijker constant op zijn of haar verantwoordelijkheden is gewezen.

Mail

Jozien Wijkhuijs is altijd journalist, schrijver, en radiomaker. Af en toe is ze ook hobbybarvrouw, literatuurwetenschapper, stadsgids en de irritante idealist op je feestje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Racisme, weet je nog?

Racisme, weet je nog?

We zijn een halfjaar verder en het gesprek over racisme is weer terug bij af. Waar wachten we op? De volgende catastrofe? Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

 The Notorious RBG is niet meer

The Notorious RBG is niet meer

Illustrator Pirmin Rengers maakte dit prachtige portret ter ere van Ruth Bader Ginsburg, de Amerikaanse opperrechter die afgelopen vrijdag overleed. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

 Eet je bord leeg!

Eet je bord leeg!

De Chinese president Xi Jinping heeft de aanval geopend op voedselverspilling in zijn land. Lees meer

 Geef mij mijn (waan)zin

Geef mij mijn (waan)zin

Illustrator Rueben Millenaar ziet het kookpunt van de onvrede om de coronamaatregelen steeds dichterbij komen. Lees meer

Tempo Doeloe -

Tempo Doeloe - Verbonden met een omstreden verleden

De jaarlijkse herdenking van de capitulatie van Japan in 1945 roept bij Vivian Mac Gillavry gemengde gevoelens op. Als tweede generatie oorlogsslachtoffer groeide ze op met nostalgische verhalen over Tempo Doeloe, maar vindt ze de steeds luider klinkende kritiek op het koloniale verleden terecht. Een essay over het omgaan met een koloniaal verleden in je familie, verbintenis voelen en je eigen gedachten daarover vormen. Lees meer

 Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Realityknaller Big Brother komt terug, en er is beslist geen tekort aan aanmeldingen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan