nieuwsbrief
Asset 14

Schaamte voor Zwarte Piet

Hard//Talk: Depressie 1

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Mark ergert zich aan de buitenlandse bemoeienis met Zwarte Piet. Met het in de ban doen van racistische karikaturen is niet ineens racisme de wereld uit.

Mail

Williams onthult naar eigen zeggen ons  ‘het smerige geheimpje’ en hoopt dat we ons zullen schamen. Ook verwacht hij dat het economische gevolgen voor Nederland zal hebben nu hij ons ‘geheim’ bekend heeft gemaakt. Dit laatste lijkt me nogal overtrokken. In 2013 verscheen bijvoorbeeld een mooi opinieartikel van Arnon Grunberg over Zwarte Piet in de NY Times, maar toen interesseerde het Amerika blijkbaar nog niet.

Ook ik erger me aan de buitenlandse bemoeienis met het Sinterklaasfeest. Het maakt daarbij niet uit dat ik het inhoudelijk wel met ze eens ben, ik wil ze er niet over horen. Want zijn Nederlanders racistischer dan inwoners van andere landen? Lijkt me niet.

Deze week kwam er iets opvallends op mijn Facebooktijdlijn voorbij. Een plaatje van een zwart mannetje met rode lippen en een pot jam. ‘Press like if you think this is NOT a racist post.’ Het had op dat moment 697.126 likes. Het vrolijke poppetje is een golliwog, en komt uit een Brits kinderboek uit 1895. Het werd destijds een grote hit in de vorm van poppen en speelgoed, en het werd de mascotte van de jamfabrikant Robertson’s.

De golliwog werd vanaf de jaren ‘80 steeds vaker als racistisch aangemerkt. Robertson’s besloot in 2001 echter om Golly de golliwog als mascotte te vervangen vanwege een gebrek aan naamsbekendheid. Van enig verband met racisme was volgens het bedrijf geen sprake. Een aantal jaar later was de publieke opinie veranderd. In 2009 bleek dat er golliwogpoppen te koop waren in de souvenirwinkel van koninklijk landgoed Sandringham. Koningin Elizabeth moest zich toen publiekelijk verontschuldigen.

Maar zoals het genoemde Facebookbericht aantoont, is niet iedereen het ermee eens dat de golliwog een racistisch fenomeen is. Veel Engelsen wilden de traditie behouden: `Een golliwog is een sprookjesfiguur voor kinderen!’ `Een golliwog is helemaal niet gebaseerd op zwarte mensen, maar oorspronkelijk gewoon gemaakt van vieze lappen!’ Klinkt dit bekend?

De golliwog en Zwarte Piet kunnen beide gezien worden als racistische karikaturen. Wanneer je dit aan iedereen uitlegt conditioneer je mensen bepaalde symbolen te associëren met racisme, maar bestrijd je nog niet per se racisme zelf. Het is symptoombestrijding. Dit moet uiteraard gebeuren, maar daarmee zijn we er nog niet.

Ik keek Zwart als roet nog eens terug. Sunny Bergman confronteert nietsvermoedende Londenaren in een park met Zwarte Piet. Ze vertonen ontwijkend gedrag, boosheid, maar kunnen niet uitleggen waaróm. Zij zien niet Zwarte Piet, maar de golliwog, waar zij zich voor hebben leren schamen. Eerst voelde ik ergernis, nu sympathie. Dit zijn wij in de toekomst. Deze mensen speelden vroeger met een golliwog-pop of aten jam uit een foute pot. Zo kijken wij over een paar jaar terug op Zwarte Piet. In schaamte. Maar of we dan ook minder racistisch geworden zijn is de vraag.

 

Screenshot

banner HH

Mark Bakker (1984) is historicus en freelance redacteur.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

 China trekt zich er niets van aan

China trekt zich er niets van aan

China gaat zijn eigen gang, terwijl de internationale gemeenschap niet veel meer doet dan waarschuwingen uitdelen. Lees meer

Hard//talk: Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd 4

Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd

Diederik Samsom stelde onlangs dat welvaart uit meer bestaat dan inkomen. Wolter de Boer ziet dat geld en tijd wel noodzakelijk zijn om je als burger te engageren met de problemen van deze tijd. Lees meer

800 meter jezelf behouden

800 meter jezelf behouden

'In de sportwereld ben je enkel een held als je wint. Semenya’s zwarte, te mannelijke lichaam heeft in de ogen van de atletiekfederatie gefaald.' Lees meer

Nieuws in Beeld: Kamikazeplastics

Kamikaze­plastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen

We laten ons niet sussen

De 35.000 klimaatdemonstranten konden rekenen op een stuk minder steun dan 2500 boeren. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen? Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5