Asset 14

Schaamte voor Zwarte Piet

Hard//Talk: Depressie 1

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Mark ergert zich aan de buitenlandse bemoeienis met Zwarte Piet. Met het in de ban doen van racistische karikaturen is niet ineens racisme de wereld uit.

Williams onthult naar eigen zeggen ons  ‘het smerige geheimpje’ en hoopt dat we ons zullen schamen. Ook verwacht hij dat het economische gevolgen voor Nederland zal hebben nu hij ons ‘geheim’ bekend heeft gemaakt. Dit laatste lijkt me nogal overtrokken. In 2013 verscheen bijvoorbeeld een mooi opinieartikel van Arnon Grunberg over Zwarte Piet in de NY Times, maar toen interesseerde het Amerika blijkbaar nog niet.

Ook ik erger me aan de buitenlandse bemoeienis met het Sinterklaasfeest. Het maakt daarbij niet uit dat ik het inhoudelijk wel met ze eens ben, ik wil ze er niet over horen. Want zijn Nederlanders racistischer dan inwoners van andere landen? Lijkt me niet.

Deze week kwam er iets opvallends op mijn Facebooktijdlijn voorbij. Een plaatje van een zwart mannetje met rode lippen en een pot jam. ‘Press like if you think this is NOT a racist post.’ Het had op dat moment 697.126 likes. Het vrolijke poppetje is een golliwog, en komt uit een Brits kinderboek uit 1895. Het werd destijds een grote hit in de vorm van poppen en speelgoed, en het werd de mascotte van de jamfabrikant Robertson’s.

De golliwog werd vanaf de jaren ‘80 steeds vaker als racistisch aangemerkt. Robertson’s besloot in 2001 echter om Golly de golliwog als mascotte te vervangen vanwege een gebrek aan naamsbekendheid. Van enig verband met racisme was volgens het bedrijf geen sprake. Een aantal jaar later was de publieke opinie veranderd. In 2009 bleek dat er golliwogpoppen te koop waren in de souvenirwinkel van koninklijk landgoed Sandringham. Koningin Elizabeth moest zich toen publiekelijk verontschuldigen.

Maar zoals het genoemde Facebookbericht aantoont, is niet iedereen het ermee eens dat de golliwog een racistisch fenomeen is. Veel Engelsen wilden de traditie behouden: `Een golliwog is een sprookjesfiguur voor kinderen!’ `Een golliwog is helemaal niet gebaseerd op zwarte mensen, maar oorspronkelijk gewoon gemaakt van vieze lappen!’ Klinkt dit bekend?

De golliwog en Zwarte Piet kunnen beide gezien worden als racistische karikaturen. Wanneer je dit aan iedereen uitlegt conditioneer je mensen bepaalde symbolen te associëren met racisme, maar bestrijd je nog niet per se racisme zelf. Het is symptoombestrijding. Dit moet uiteraard gebeuren, maar daarmee zijn we er nog niet.

Ik keek Zwart als roet nog eens terug. Sunny Bergman confronteert nietsvermoedende Londenaren in een park met Zwarte Piet. Ze vertonen ontwijkend gedrag, boosheid, maar kunnen niet uitleggen waaróm. Zij zien niet Zwarte Piet, maar de golliwog, waar zij zich voor hebben leren schamen. Eerst voelde ik ergernis, nu sympathie. Dit zijn wij in de toekomst. Deze mensen speelden vroeger met een golliwog-pop of aten jam uit een foute pot. Zo kijken wij over een paar jaar terug op Zwarte Piet. In schaamte. Maar of we dan ook minder racistisch geworden zijn is de vraag.

 

Screenshot

banner HH

Mail

Mark Bakker (1984) is historicus en freelance redacteur.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Homo homini lupus

Homo homini lupus

Sebastian Eisenberg volgt het nieuws van wolvin Noëlla en haar pups op de voet. Lees meer

Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

Nieuws in beeld: 16

Als de kwakzalver per ongeluk gelijk heeft

Het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen is een serieus nieuw onderzoeksveld geworden. Lees meer

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Kwam Hans Klok een mooie show geven, of kregen we hem echt te kennen? Lees meer

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Birney troostte iedereen, behalve zichzelf, zag Iris van der Werff. Want verdriet heb je om de anderen en zelfmedelijden is taboe. Lees meer

Nieuws in beeld: Vluchten kan niet meer

In de race tegen klimaatverandering rennen wij de verkeerde kant op

Er is geen ontkennen meer aan: de aarde is al in rap tempo aan het opwarmen en ook de schuldvraag is lang en breed beantwoord. Deden (westerse) mensen tot nu toe hun best voor klimaatverandering weg te rennen, nu is het toch echt tijd om te erkennen dat wij haar veroorzaken. Lees meer

- Sevdaliza in Zomergasten Titel en URL nog aanpassen -

Sevdaliza trok 'show, don’t tell' door tot in het extreme

De vierde Zomergast van 2021 liet het ene prachtige fragment na het andere zien ter ondersteuning van haar boodschap van vrijheid, menselijkheid en ruimte op plekken waar dat niet vanzelfsprekend is. Concrete handvatten bood ze, net als in haar kunst, nauwelijks, zag Ruby Sanders. Of dat erg is? Lees meer

Nieuws in beeld: U had een schip besteld?

Nog altijd zorgen om bezorgschip

Ruim vier maanden langer duurde zijn reis, maar vorige week kwam-ie eindelijk aan in de haven van Rotterdam: het 'blokkeerschip' Ever Given, dat dagenlang vastzat in het Suezkanaal en daar een groot deel van de wereldhandel frustreerde. Maar wie denkt dat aan de beproevingen van het schip daarmee een eind is gekomen, heeft het mis. Lees meer

Automatische concepten 71

Gilgamesj gaat naar huis

Illustrator Sebastian Eisenberg was onder de indruk van de repatriëring van maar liefst 17.000 gestolen Irakese artefacten, die terug naar huis worden gestuurd. Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer