Asset 14

Arjen Lubach in Zomergasten

Mark Bakker vroeg zich na de uitzending met Arjen Lubach af wat nou het sprookje is: het wereldbeeld dat ‘de media’ ons voorschotelen of het wereldbeeld dat uit de statistiek voortkomt.

De tweede aflevering van Zomergasten van dit seizoen werd over het algemeen niet zo boeiend gevonden. Arjen Lubach en Thomas Erdbrink waren het de hele avond erg met elkaar eens en dus vlogen de spetters er niet bepaald vanaf. Het merendeel van de uitzending ging over geloof en bijgeloof. Lubach maakt hier geen onderscheid tussen, dat wil zeggen: hij vindt religie, paranormale gaven en homeopathie allemaal vormen van bijgeloof. Hij legde zijn wereldbeeld als volgt uit:

‘Ik denk dat we in de basis het beste af zijn in een wereld gebaseerd op wetenschap en op vooruitgang en niet op een wereld van zelfverzonnen sprookjes.’

‘Wat zou Lubach als sprookje aanwijzen: het wereldbeeld dat ‘de media’ ons voorschotelen of het wereldbeeld dat uit de statistiek voortkomt?’

Een prima mening, maar ook weer niet aansprekend genoeg om de televisie de volledige aandacht te geven. Mijn aandacht werd wel getrokken door het volgende filmpje dat werd afgespeeld. Een fragment van een Deens interview met een heel boze Zweed, die vond dat de media een verkeerd beeld van de werkelijkheid presenteren. Een beeld dat met statistische gegevens gemakkelijk weerlegd kan worden. De boze Zweed was de wetenschapper Hans Rosling, ook wel bekend van een TEDtalk. Ik herkende hem niet direct: bij TED was hij een stuk vrolijker. Ik vroeg me af wat Lubach straks als zelfverzonnen sprookje zou aanwijzen: het wereldbeeld dat ‘de media’ ons voorschotelen of het wereldbeeld dat uit de statistiek voortkomt.

Rosling ziet op basis van statistieken vooruitgang in de wereld en hij vindt dat dit te weinig in het nieuws komt. Ik vond het standpunt dat uit het fragment voortkwam een klassieke stroman: ‘de media besteedde geen aandacht aan de democratische verkiezingen in Nigeria in 2015’. Dit is namelijk niet waar, de NOS besteedde er bijvoorbeeld wel degelijk aandacht aan en noemde het een ‘gigantische stap voor Nigeria’. In het fragment sprak de interviewer Rosling tegen door te zeggen dat Nigeria ook het land van Boko Haram is. Rosling noemde dit onzin, want in het grootste deel van Nigeria speelt dat niet. Wat volgens hem belangrijk is dat uit cijfers blijkt dat er steeds meer Nigeriaanse meisjes naar school gaan. Het fragment besluit met zijn woorden: ‘Er valt niks te discussiëren. Ik heb gelijk en jij niet.’

Het grootste nieuwsverhaal over Boko Haram was de ontvoering van circa 300 meisjes in 2014. Deze meisjes werden ontvoerd uit een school. Me dunkt dat dat duidelijk maakt dat er meisjes naar school gaan in Nigeria. Enfin, 300 meisjes werden ontvoerd, en tientallen miljoenen niet. Statistisch zijn die 300 meisjes irrelevant. Had de NOS er daarom geen aandacht aan moeten besteden? Of altijd alleen met de voetnoot dat de meerderheid van het land niet ontvoerd is?

De waarheid is natuurlijk dat er in Nigeria, een land met zo’n 180 miljoen inwoners, meerdere werkelijkheden zijn. In de Nederlandse media komen er daar wel degelijk meerdere van aan bod. Kijk bijvoorbeeld naar deze documentaire over Rem Koolhaas in Lagos, de grootste stad van Nigeria. Mijns inziens is er voldoende gevarieerde informatie te verkrijgen, als je geïnteresseerd bent.

‘De meeste mensen hebben geen idee wanneer er appels met peren vergeleken worden en wanneer appels met appels.’

Rosling was in 2015 al eens te gast in de tv-show van Lubach. Lubach maakte toen de grap dat als op school statistiek werd uitgelegd hij altijd een ijsje aan het halen was. Het zal niet letterlijk het geval zijn geweest, maar grappen hebben zoals altijd een kern van waarheid: de meeste mensen snappen niks van statistiek. En dat niet alleen, ze willen het niet eens snappen. Het probleem is dat de meeste mensen geen idee hebben wanneer er appels met peren vergeleken worden en wanneer appels met appels. En wat de uitkomst überhaupt betekent. Als we eerlijk zijn is wetenschap voor velen net zo ondoorzichtig als religie.

Statistische gegevens kunnen ons helpen om de werkelijkheid te duiden, maar ze zijn niet de werkelijkheid. Iemand met een rekenmachine weet het niet per se beter dan iemand met een notitieblok of voicerecorder.

Beeld: still uit Zomergasten.

Mail

Mark Bakker (1984) is historicus en freelance redacteur.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Nieuwe Barbaren 1

Nieuwe Barbaren

Met het essay 'Nieuwe barbaren' over de Kafkaëske, sci-fi serie Severance won Jacob Koolstra in 2024 de Drift Essaywedstrijd. Lees meer

Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

Steun Hard//hoofd en verzamel kunst!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe schrijvers en kunstenaars. We zijn al dertien jaar gratis toegankelijk en advertentievrij. Zo’n vrije ruimte is harder nodig dan ooit. Steun de makers van de toekomst; sluit je vóór 1 juli aan als kunstverzamelaar en ontvang in juli een unieke print van Hanane El Ouardani!

Word kunstverzamelaar