Asset 14

Arjen Lubach in Zomergasten

Mark Bakker vroeg zich na de uitzending met Arjen Lubach af wat nou het sprookje is: het wereldbeeld dat ‘de media’ ons voorschotelen of het wereldbeeld dat uit de statistiek voortkomt.

De tweede aflevering van Zomergasten van dit seizoen werd over het algemeen niet zo boeiend gevonden. Arjen Lubach en Thomas Erdbrink waren het de hele avond erg met elkaar eens en dus vlogen de spetters er niet bepaald vanaf. Het merendeel van de uitzending ging over geloof en bijgeloof. Lubach maakt hier geen onderscheid tussen, dat wil zeggen: hij vindt religie, paranormale gaven en homeopathie allemaal vormen van bijgeloof. Hij legde zijn wereldbeeld als volgt uit:

‘Ik denk dat we in de basis het beste af zijn in een wereld gebaseerd op wetenschap en op vooruitgang en niet op een wereld van zelfverzonnen sprookjes.’

‘Wat zou Lubach als sprookje aanwijzen: het wereldbeeld dat ‘de media’ ons voorschotelen of het wereldbeeld dat uit de statistiek voortkomt?’

Een prima mening, maar ook weer niet aansprekend genoeg om de televisie de volledige aandacht te geven. Mijn aandacht werd wel getrokken door het volgende filmpje dat werd afgespeeld. Een fragment van een Deens interview met een heel boze Zweed, die vond dat de media een verkeerd beeld van de werkelijkheid presenteren. Een beeld dat met statistische gegevens gemakkelijk weerlegd kan worden. De boze Zweed was de wetenschapper Hans Rosling, ook wel bekend van een TEDtalk. Ik herkende hem niet direct: bij TED was hij een stuk vrolijker. Ik vroeg me af wat Lubach straks als zelfverzonnen sprookje zou aanwijzen: het wereldbeeld dat ‘de media’ ons voorschotelen of het wereldbeeld dat uit de statistiek voortkomt.

Rosling ziet op basis van statistieken vooruitgang in de wereld en hij vindt dat dit te weinig in het nieuws komt. Ik vond het standpunt dat uit het fragment voortkwam een klassieke stroman: ‘de media besteedde geen aandacht aan de democratische verkiezingen in Nigeria in 2015’. Dit is namelijk niet waar, de NOS besteedde er bijvoorbeeld wel degelijk aandacht aan en noemde het een ‘gigantische stap voor Nigeria’. In het fragment sprak de interviewer Rosling tegen door te zeggen dat Nigeria ook het land van Boko Haram is. Rosling noemde dit onzin, want in het grootste deel van Nigeria speelt dat niet. Wat volgens hem belangrijk is dat uit cijfers blijkt dat er steeds meer Nigeriaanse meisjes naar school gaan. Het fragment besluit met zijn woorden: ‘Er valt niks te discussiëren. Ik heb gelijk en jij niet.’

Het grootste nieuwsverhaal over Boko Haram was de ontvoering van circa 300 meisjes in 2014. Deze meisjes werden ontvoerd uit een school. Me dunkt dat dat duidelijk maakt dat er meisjes naar school gaan in Nigeria. Enfin, 300 meisjes werden ontvoerd, en tientallen miljoenen niet. Statistisch zijn die 300 meisjes irrelevant. Had de NOS er daarom geen aandacht aan moeten besteden? Of altijd alleen met de voetnoot dat de meerderheid van het land niet ontvoerd is?

De waarheid is natuurlijk dat er in Nigeria, een land met zo’n 180 miljoen inwoners, meerdere werkelijkheden zijn. In de Nederlandse media komen er daar wel degelijk meerdere van aan bod. Kijk bijvoorbeeld naar deze documentaire over Rem Koolhaas in Lagos, de grootste stad van Nigeria. Mijns inziens is er voldoende gevarieerde informatie te verkrijgen, als je geïnteresseerd bent.

‘De meeste mensen hebben geen idee wanneer er appels met peren vergeleken worden en wanneer appels met appels.’

Rosling was in 2015 al eens te gast in de tv-show van Lubach. Lubach maakte toen de grap dat als op school statistiek werd uitgelegd hij altijd een ijsje aan het halen was. Het zal niet letterlijk het geval zijn geweest, maar grappen hebben zoals altijd een kern van waarheid: de meeste mensen snappen niks van statistiek. En dat niet alleen, ze willen het niet eens snappen. Het probleem is dat de meeste mensen geen idee hebben wanneer er appels met peren vergeleken worden en wanneer appels met appels. En wat de uitkomst überhaupt betekent. Als we eerlijk zijn is wetenschap voor velen net zo ondoorzichtig als religie.

Statistische gegevens kunnen ons helpen om de werkelijkheid te duiden, maar ze zijn niet de werkelijkheid. Iemand met een rekenmachine weet het niet per se beter dan iemand met een notitieblok of voicerecorder.

Beeld: still uit Zomergasten.

Mail

Mark Bakker (1984) is historicus en freelance redacteur.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

 Eet je bord leeg!

Eet je bord leeg!

De Chinese president Xi Jinping heeft de aanval geopend op voedselverspilling in zijn land. Lees meer

 Geef mij mijn (waan)zin

Geef mij mijn (waan)zin

Illustrator Rueben Millenaar ziet het kookpunt van de onvrede om de coronamaatregelen steeds dichterbij komen. Lees meer

Tempo Doeloe -

Tempo Doeloe - Verbonden met een omstreden verleden

De jaarlijkse herdenking van de capitulatie van Japan in 1945 roept bij Vivian Mac Gillavry gemengde gevoelens op. Als tweede generatie oorlogsslachtoffer groeide ze op met nostalgische verhalen over Tempo Doeloe, maar vindt ze de steeds luider klinkende kritiek op het koloniale verleden terecht. Een essay over het omgaan met een koloniaal verleden in je familie, verbintenis voelen en je eigen gedachten daarover vormen. Lees meer

 Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Realityknaller Big Brother komt terug, en er is beslist geen tekort aan aanmeldingen. Lees meer

Filmtrialoog: Der Fall Collini

Der Fall Collini

Redacteurs Ruby Sanders, Rosanna Baas en Oscar Spaans togen naar de bioscoop om Der Fall Collini te zien, een rechtbankthriller met een verrassende inkijk op een onderbelicht stukje naoorlogse geschiedenis. Lees meer

Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier destructief neoliberalisme te exporteren. Daarmee schiet hij Nederland alleen maar in de voet. Lees meer

 Flierefluiters op tournee

Flierefluiters op tournee

Waarschijnlijk pikten de vogeltjes het lied op tijdens het overwinteren in nabijheid van hun soortgenoten uit het westen. Maar waarom nou juist déze hit het goed doet? Dat blijft voorlopig waarschijnlijk een raadsel. Lees meer

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Als we gisteravond íets van Nazmiye Oral leerden, dan is het wel hoe belangrijk het is om de ruimte die we hebben gewonnen aan anderen door te geven. Lees meer

 Een kosmische estafette

Een kosmische estafette

Maar liefst vier verschillende robots zullen de buisjes als een estafette op tientallen miljoenen kilometers van de aarde aan elkaar doorgeven. Lees meer

Micha's Muur

Micha's Muur

Gijs van Maanen bezocht Micha Wertheims voorstelling 'Voor alle duidelijkheid' en constateerde dat die stond als een huis. Maar juist een scheurtje in een van de muren had de verbeelding van het publiek kunnen prikkelen, betoogt hij. Lees meer

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Inez Weski bleek een intelligente, doordachte gast die uitspraken doet over de condition humaine, maar ook wantrouwig is tegenover de mensheid. Lees meer

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Typhoon bleek een meer dan vriendelijke eerste Zomergast; vrolijk en inspirerend genoeg om Janine Abbring een lesje ‘wokeness voor beginners’ te geven. Maar vliegt de tijd voorbij terwijl je kijkt? Dat niet. Lees meer

 Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

"Als gevolg van het optreden van radicale groepen die (institutioneel) racisme zeggen te willen bestrijden, komt de vrijheid van meningsuiting onder druk te staan", ondertekenden onder anderen Zihni Özdil, Jan Roos en Geerten Waling. Ook de namen van niet minder dan twaalf Forum-vertegenwoordigers staan onder de brief. Lees meer

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers 1

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers

Wanneer een bezoeker in een museum bij een kunstwerk net wat langer dan de gemiddelde dertig seconden blijft staan, zou Vivian Mac Gillavry diegene het liefst het hemd van het lijf vragen. Om zo min mogelijk mensen lastig te vallen, bedacht ze een undercoveroperatie. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan