Asset 14

Arjen Lubach in Zomergasten

Mark Bakker vroeg zich na de uitzending met Arjen Lubach af wat nou het sprookje is: het wereldbeeld dat ‘de media’ ons voorschotelen of het wereldbeeld dat uit de statistiek voortkomt.

De tweede aflevering van Zomergasten van dit seizoen werd over het algemeen niet zo boeiend gevonden. Arjen Lubach en Thomas Erdbrink waren het de hele avond erg met elkaar eens en dus vlogen de spetters er niet bepaald vanaf. Het merendeel van de uitzending ging over geloof en bijgeloof. Lubach maakt hier geen onderscheid tussen, dat wil zeggen: hij vindt religie, paranormale gaven en homeopathie allemaal vormen van bijgeloof. Hij legde zijn wereldbeeld als volgt uit:

‘Ik denk dat we in de basis het beste af zijn in een wereld gebaseerd op wetenschap en op vooruitgang en niet op een wereld van zelfverzonnen sprookjes.’

‘Wat zou Lubach als sprookje aanwijzen: het wereldbeeld dat ‘de media’ ons voorschotelen of het wereldbeeld dat uit de statistiek voortkomt?’

Een prima mening, maar ook weer niet aansprekend genoeg om de televisie de volledige aandacht te geven. Mijn aandacht werd wel getrokken door het volgende filmpje dat werd afgespeeld. Een fragment van een Deens interview met een heel boze Zweed, die vond dat de media een verkeerd beeld van de werkelijkheid presenteren. Een beeld dat met statistische gegevens gemakkelijk weerlegd kan worden. De boze Zweed was de wetenschapper Hans Rosling, ook wel bekend van een TEDtalk. Ik herkende hem niet direct: bij TED was hij een stuk vrolijker. Ik vroeg me af wat Lubach straks als zelfverzonnen sprookje zou aanwijzen: het wereldbeeld dat ‘de media’ ons voorschotelen of het wereldbeeld dat uit de statistiek voortkomt.

Rosling ziet op basis van statistieken vooruitgang in de wereld en hij vindt dat dit te weinig in het nieuws komt. Ik vond het standpunt dat uit het fragment voortkwam een klassieke stroman: ‘de media besteedde geen aandacht aan de democratische verkiezingen in Nigeria in 2015’. Dit is namelijk niet waar, de NOS besteedde er bijvoorbeeld wel degelijk aandacht aan en noemde het een ‘gigantische stap voor Nigeria’. In het fragment sprak de interviewer Rosling tegen door te zeggen dat Nigeria ook het land van Boko Haram is. Rosling noemde dit onzin, want in het grootste deel van Nigeria speelt dat niet. Wat volgens hem belangrijk is dat uit cijfers blijkt dat er steeds meer Nigeriaanse meisjes naar school gaan. Het fragment besluit met zijn woorden: ‘Er valt niks te discussiëren. Ik heb gelijk en jij niet.’

Het grootste nieuwsverhaal over Boko Haram was de ontvoering van circa 300 meisjes in 2014. Deze meisjes werden ontvoerd uit een school. Me dunkt dat dat duidelijk maakt dat er meisjes naar school gaan in Nigeria. Enfin, 300 meisjes werden ontvoerd, en tientallen miljoenen niet. Statistisch zijn die 300 meisjes irrelevant. Had de NOS er daarom geen aandacht aan moeten besteden? Of altijd alleen met de voetnoot dat de meerderheid van het land niet ontvoerd is?

De waarheid is natuurlijk dat er in Nigeria, een land met zo’n 180 miljoen inwoners, meerdere werkelijkheden zijn. In de Nederlandse media komen er daar wel degelijk meerdere van aan bod. Kijk bijvoorbeeld naar deze documentaire over Rem Koolhaas in Lagos, de grootste stad van Nigeria. Mijns inziens is er voldoende gevarieerde informatie te verkrijgen, als je geïnteresseerd bent.

‘De meeste mensen hebben geen idee wanneer er appels met peren vergeleken worden en wanneer appels met appels.’

Rosling was in 2015 al eens te gast in de tv-show van Lubach. Lubach maakte toen de grap dat als op school statistiek werd uitgelegd hij altijd een ijsje aan het halen was. Het zal niet letterlijk het geval zijn geweest, maar grappen hebben zoals altijd een kern van waarheid: de meeste mensen snappen niks van statistiek. En dat niet alleen, ze willen het niet eens snappen. Het probleem is dat de meeste mensen geen idee hebben wanneer er appels met peren vergeleken worden en wanneer appels met appels. En wat de uitkomst überhaupt betekent. Als we eerlijk zijn is wetenschap voor velen net zo ondoorzichtig als religie.

Statistische gegevens kunnen ons helpen om de werkelijkheid te duiden, maar ze zijn niet de werkelijkheid. Iemand met een rekenmachine weet het niet per se beter dan iemand met een notitieblok of voicerecorder.

Beeld: still uit Zomergasten.

Mail

Mark Bakker (1984) is historicus en freelance redacteur.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer

ALL-IN

Een levendig gebrek aan bescheidenheid

De allereerste kunsttrialoog op Hard//hoofd. Wat vonden redacteuren Jorne Vriens, Iris van der Werff en Vivian Mac Gillavry van de tentoonstelling ALL-INN in het HEM? Lees meer

Voor sommigen gelden nog steeds dezelfde reisbeperkingen

Voor sommigen gelden nog altijd dezelfde reisbeperkingen

Jonathan Luger is in de trein naar Amsterdam getuige van een ongehoorzaamheidsactie die niet bepaald burgerlijk is. Hij beseft hoe het internationale reisverkeer het afgelopen jaar voor vluchtelingen relatief weinig is veranderd. Lees meer

Essay: Boy's don't cry 1

Boys don't cry

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 1 met de films Mulan en Like father, like son. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer