Asset 14

Onvoltooid leven

Vacature: Hard//hoofd zoekt opiniemakers! 2

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. De wens om te sterven kan wellicht binnenkort ook na een ‘voltooid leven’ vervuld worden. Vincent Tijms verwelkomt deze zelfbeschikking, maar wil waken voor conservatisme.

Ministers Schippers en Van der Steur hebben vorige week voorgesteld om de Wet toetsing levensbeëindiging te verruimen. Die wet voorziet al in euthanasie bij mensen met medische problemen, maar de ministers willen dat ook mogelijk maken voor mensen die medisch in orde zijn, maar de overtuiging hebben dat hun leven 'voltooid' is. Voor deze mensen is op dit moment niets geregeld.

Dat voorstel wordt niet alleen gesteund door de regeringspartijen, maar ook door D66 en GroenLinks. Dat is niet gek, want al deze partijen delen het liberale beginsel zelfbeschikking dat achter het voorstel schuilgaat. Een mens, zo stellen ze, is in principe de eigenaar van zijn eigen leven en mag zijn eigen persoonlijke keuzes maken. En welke keuze is persoonlijker dan de keuze om te sterven? Daar komt nog bij dat progressieve politici graag het systeem aanpassen om menselijk geluk te maximaliseren. Het is niet vreemd te veronderstellen dat mensen die hun leven 'voltooid' achten het ook als leeg of pijnlijk ervaren.

Het verbaast me daarom niet dat er onder mijn progressieve vrienden een jubelstemming hangt over dit zuiver liberale wetsvoorstel. Eindelijk wordt sterven goed geregeld en eindelijk hoeft niemand meer naar dubieuze middelen te grijpen voor zelfdoding. Maar zelfs als voorstander van de wetsverruiming vind ik die tevredenheid problematisch. Onderzoek suggereert dat ouderen die over een ‘voltooid leven’ spreken veelal kampen met gevoelens van eenzaamheid en marginalisering. Als zij om zulke redenen uit het leven willen stappen ben ik niet blij dat die optie legaal is, maar eerder treurig dat de samenleving hen geen goede plek biedt.

Hourglass Tavern

Om de levens van deze senioren meer betekenis te geven is maatschappelijke verandering nodig. Mijn vrees is dat tevredenheid over stervensregelingen, in combinatie met de stille aard van de eenzaamheidsproblematiek onder ouderen, ervoor zorgt dat weinig mensen de urgentie van een dergelijke verandering zien. Accepteren dat zelfdoding een legitieme optie is heeft paradoxaal genoeg iets conservatiefs: het is het begin van acceptatie van de bestaande orde, zelfs als die tot gevoelens van betekenisloosheid leidt.  Dat juist progressieven, die zich historisch gezien inzetten voor een systeem waarin iedereen floreert en geen ordening accepteren die tot imperfecte resultaten leidt, zo enthousiast zijn over de wetswijziging doet me daarom ook wat moeilijk aan. Het idee dat de wereld zelf veranderbaar is om menselijk lijden te verkleinen verdwijnt met dit wetsvoorstel naar de achtergrond.

Dit is geen pleidooi tegen de verruiming, want individuen hoeven van mij niet levensmoe te wachten tot er langzaamaan systemische verbetering komt. Het is vooral een waarschuwing tegen al te gemakzuchtig enthousiasme over het wetsvoorstel: als gezonde senioren straks kiezen om te sterven, dan is dat omdat we er als samenleving niet in slagen een betere keuze aan te reiken. De wetsverruiming vereist daarom een scherpe blik op de redenen waarom mensen uit het leven willen stappen. Als die redenen goed zijn is er niets aan de hand. Maar gevoelens van overbodigheid of eenzaamheid zijn geen goede redenen. Een beetje progressief gaat niet akkoord met zulke motieven en blijft bij elke zelfdoding de vraag stellen: is dit omdat dat leven af is, of omdat de samenleving dat niet is?

Foto: 'Hourglass Tavern', Jen Gallardo, Flickr.com

Mail

Vincent Tijms is cognitief neurowetenschapper en ontwikkelt onderwijs om kinderen weerbaar te maken tegen slechte ideeën.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziRedacteur
Lees meer
het laatste
Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Als we gisteravond íets van Nazmiye Oral leerden, dan is het wel hoe belangrijk het is om de ruimte die we hebben gewonnen aan anderen door te geven. Lees meer

 Een kosmische estafette

Een kosmische estafette

Maar liefst vier verschillende robots zullen de buisjes als een estafette op tientallen miljoenen kilometers van de aarde aan elkaar doorgeven. Lees meer

Micha's Muur

Micha's Muur

Gijs van Maanen bezocht Micha Wertheims voorstelling 'Voor alle duidelijkheid' en constateerde dat die stond als een huis. Maar juist een scheurtje in een van de muren had de verbeelding van het publiek kunnen prikkelen, betoogt hij. Lees meer

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Inez Weski bleek een intelligente, doordachte gast die uitspraken doet over de condition humaine, maar ook wantrouwig is tegenover de mensheid. Lees meer

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Typhoon bleek een meer dan vriendelijke eerste Zomergast; vrolijk en inspirerend genoeg om Janine Abbring een lesje ‘wokeness voor beginners’ te geven. Maar vliegt de tijd voorbij terwijl je kijkt? Dat niet. Lees meer

 Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

"Als gevolg van het optreden van radicale groepen die (institutioneel) racisme zeggen te willen bestrijden, komt de vrijheid van meningsuiting onder druk te staan", ondertekenden onder anderen Zihni Özdil, Jan Roos en Geerten Waling. Ook de namen van niet minder dan twaalf Forum-vertegenwoordigers staan onder de brief. Lees meer

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers 1

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers

Wanneer een bezoeker in een museum bij een kunstwerk net wat langer dan de gemiddelde dertig seconden blijft staan, zou Vivian Mac Gillavry diegene het liefst het hemd van het lijf vragen. Om zo min mogelijk mensen lastig te vallen, bedacht ze een undercoveroperatie. Lees meer

Filmtrialoog: Queen & Slim

Queen & Slim

Onze redacteuren zagen Queen & Slim, een 'instant classic met een hoge mate van urgentie'. Lees meer

Re: Hier (CONCEPT)

Hier

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: Anne Chris van Doesburg reageert op de reflecties van dichter Ingmar Heytze. Lees meer

 Mag ik dan niks meer zeggen?

Mag ik dan niks meer zeggen?

'De vrije uitwisseling van informatie en ideeën, de levenslijn van een liberale samenleving, wordt met de dag verder ingeperkt', vonden zo'n 150 prominenten in een publieke aanklacht tegen de 'cancel culture'. Kritiek op de brief liet niet lang op zich wachten. Lees meer

Wat heeft een mens aan een miljard?

Wat heeft een mens aan een miljard?

Wie de vermogensongelijkheid in Nederland aan de kaak stelt, hoort regelmatig: ‘Gelukkig zijn we geen Amerika. Daar is de rijkdom pas oneerlijk verdeeld!’ Dat klopt. Maar we staan wel op de tweede plek. Zo egalitair is ons land niet. Lees meer

Sinds Corona zijn we op retraite zonder rust

Sinds Corona zijn we op retraite zonder rust

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: filosoof Aldo Kempen reageert op de reflecties van filosoof Miriam Rasch. Lees meer

 Corona-afval brengt meerkoet in de nesten

Corona-afval brengt meerkoet in de nesten

Meerkoeten blijken hun nesten maar wat graag te bouwen met ons corona-afval. Dat heeft voor-, maar vooral veel nadelen. Lees meer

Rueben Millenaar

“Excuses voor de slavernij? Moet ik me schuldig voelen?”

Overheidsexcuses zijn hét moment voor Nederland om het koloniale verleden eens recht in het gezicht aan te kijken, schrijft Lennart Bolwijn. Lees meer

 1

'Ik gebruik de toekomst, het verleden en het tijdloze'

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: illustrator Mans Weghorst reageert op de reflectie van animator Michael Dudok de Wit. Lees meer

 Vijftig jaar parade op de barricade

Vijftig jaar parade op de barricade

Vandaag precies vijftig jaar geleden liepen duizenden Amerikanen mee in de eerste Gay Pride Parade. Lees meer

Juist nu kan het straatbeeld anders 3

Juist nu kan het straatbeeld anders

In veertig tramhaltes verspreid over Den Haag is in plaats van reclame een kunstproject te zien van collectief Topp & Dubio. Lees meer

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Als iedereen zo graag met ‘homo’ wil schelden, laten we het dan ook als scheldwoord behandelen. Laten we voetbalwedstrijden stilleggen bij homofobe uitlatingen. Laten we druk uitoefenen op kranten die homofobe artikelen publiceren, schrijft Sebastiaan van der Lubbe. Lees meer

Nieuws in Beeld: Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt 10

Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt

Fotograaf Ka-Tjun Hau bracht de 'achterkant' van de antiracismedemonstraties in beeld. Lees meer

Hard//talk: ‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

De politie meer geweldsbevoegdheden geven is volstrekt onnodig. Het is zelfs onwenselijk en gevaarlijk. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan