Asset 14

Het gelijk van Dijsselbloem

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Vincent Tijms denkt dat linkse partijen een kans gemist hebben om de rechtse ideologie van het CPB te bekritiseren.

Het is niet makkelijk om Dijsselbloem gelijk te geven. Tijdens de Europese schuldencrisis liet hij zich kennen als een rigide technocraat, die bestaande plannen en regels als heilig zag en niets wilde weten van alternatieve oplossingen voor de problemen in Griekenland.

Het is daarom niet verwonderlijk dat Dijsselbloem geen oog heeft voor de vooraannames die het Centraal Planbureau (CPB) hanteert bij het doorrekenen van partijprogramma's. ‘Het [CPB] confronteert ons met de harde werkelijkheid,’ stelde de minister, alsof voorspellingen over werkgelegenheid en koopkracht geen beroep doen op vuistregels en veronderstellingen. Niets is echter minder waar: de modellen van het CPB zijn sterk gekleurd door aannames over een aanbodeconomie, ook al was er dit jaar aandacht voor economische ongelijkheid. Maatregelen als flexibilisering van de arbeidsmarkt, privatisering en verlaging van het minimumloon zijn in die modellen altijd goed voor economische groei en banen. Kortom, het CPB confronteert ons alleen met de harde werkelijkheid als deze aannames, die zelf inzet van politieke discussie zijn, daadwerkelijk kloppen.

En toch had Dijsselbloem gelijk toen hij zei dat elk partijprogramma doorgerekend had moeten worden door het CPB. Niet omdat de resultaten zo eenduidig en feitelijk zijn als Dijsselbloem meent, maar omdat heersende ideologieën alleen blootgelegd kunnen worden door er zeer expliciet over te zijn. De Vrijzinnige Partij (VP) deed hiertoe een voorzet, door hun programma te laten doorrekenen en het CPB ook openlijk van repliek te voorzien. Die repliek was weliswaar niet bijzonder pakkend geschreven – en rekende wat gemakzuchtig in het voordeel van hun voorstel tot een universeel basisinkomen – maar liet wel zien dat je anders over economische mechanismen kunt denken dan het CPB doet.

Een slechter moment was daarvoor nauwelijks denkbaar

Helaas koos de Partij voor de Dieren (PvdD) voor een andere weg. In Buitenhof legde Marianne Thieme uit dat ze geen CPB-doorrekening wilde omdat hun modellen volgens haar totaal niet voldoen en geen recht doen aan de ecologische, mondiale visie van haar partij. Toch zou juist de PvdD, met econoom en columnist Ewald Engelen op de lijst, een stevig weerwoord op de rekenmeesters hebben kunnen bieden. Door het CPB te negeren liet Thieme die concrete aanval over aan andere linkse partijen, maar die lieten het op hun beurt afweten. Niet omdat de kritiek op het CPB ongegrond is – de gebruikte modellen zijn nauwelijks gewijzigd – maar omdat ook linkse partijen door het ideologisch vaarwater van het CPB hebben leren laveren, alle kritiek op het ‘economisme’ ten spijt.

Een slechter moment was daarvoor nauwelijks denkbaar. Natuurlijk zou niet iedereen meelezen terwijl macro-economische assumpties in twijfel worden getrokken , maar het idee dat er iets mis is met standaard economische modellen lijkt sinds de Grote Recessie een stuk populairder. Het is niet zomaar dat populistische leiders zich in woord afkeren van neoliberale speerpunten. De tijd was daarom rijp om in meer detail aan een alternatief, links verhaal te werken. Dat Klaver en Roemer dat niet hebben gedaan, valt uit te leggen als goedbedoeld opportunisme. Maar dat de PvdD de hele discussie uit de weg ging was een strategische misser. En het gaf Dijsselbloem nog eens gelijk ook.

Beeld: White House Photos

Mail

Vincent Tijms is cognitief neurowetenschapper en ontwikkelt onderwijs om kinderen weerbaar te maken tegen slechte ideeën.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
Lees meer
het laatste
Ook dit is jouw huis

Ook dit is jouw huis

Ook dit is jouw huis is een audiotour door je eigen huis, gemaakt van archiefmateriaal. Het is een tour en audio-essay ineen over zoeken, eenzaamheid, uitzicht, en het schone zien in dingen die eigenlijk achtergrondruis zijn geworden. Lees meer

Filmtrialoog: Swallow

Swallow

Vanuit huis bekeken onze redacteuren de film Swallow. Die bleek veel meer dan een thriller met een absurde premisse. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Racisme is een diep verweven onderdeel van het narratief van Nederland, waar we nog dagelijks de gevolgen van kunnen zien en voelen. Het is niet genoeg om je stil en afzijdig te houden van onrecht: verandering vereist actie. Lees meer

Echte schrijvers stellen uit

Echte schrijvers stellen uit

Elke schrijver is bekend met uitstelgedrag. Professioneel uitsteller Nicolas Voet legt in zijn essay uit waar het gelummel vandaan komt, en waarom het broodnodig is. Lees meer

Terra Infirma (deel 1)

Terra Infirma (deel 1)

Terwijl het coronavirus zich in de eerste maanden van 2020 over de wereld verspreidde en verschillende overheden verschillende maatregelen troffen, observeerde Nicky Runge de gang van zaken in haar woonplaats Hongkong. Lees meer

 Anderhalvemetergymnastiek

Anderhalvemetergymnastiek

Voor illustrator Jente Hoogeveen kan 1 juli niet snel genoeg komen: dan mogen de eerste mensen weer mondjesmaats naar de sportschool. Hoe dat eruitziet? Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

 Damien Hirst is verknipt

Damien Hirst is verknipt

Ruim 30.000 dollar betaalde het New Yorkse kunstcollectief MSCHF voor een werk van Damien Hirst: een zeefdruk met 88 gekleurde stippen in elf rijen van acht. Geen weggegooid geld, als je het werk vervolgens in stukjes doorverkoopt. Lees meer

Reflecties van een proefkonijn

Reflecties van een proefkonijn (deel 3)

'Er is veel dat de wetenschap tot nu toe voor mekaar heeft weten te boksen, maar nog geen remedie tegen sociaal ongemak. Hoeft ook niet. Gaat vanzelf weer over.' Lees meer

Filmtrialoog: Solaris

Solaris

'Solaris' uit 1972 blijkt de perfecte film om in thuisquarantaine te bekijken. Lees meer

Hard//talk: Uit de coronacrisis een nieuwe economie in

Vanuit de coronacrisis naar een nieuwe economie

Als we nu echt rechtvaardig en solidair te werk willen gaan, moeten we de behoeftes van zwaar getroffen groepen zoals daklozen en vluchtelingen centraal stellen. Lees meer

Beste Susan

Beste Susan

Susan Sontag uitte zich nooit publiekelijk over haar lesbische geaardheid. Is dat wel eerlijk, vraagt Fien Veldman zich af. Ben je de maatschappij iets verplicht? Is er opheldering nodig als je seksuele identiteit niet uit je uiterlijk op te maken valt? En hoe zou je je dan moeten presenteren?  Lees meer

 Schrödingers Dictator

Schrödingers Dictator

Kim Jong-Uns onzichtbaarheid is voer voor speculaties: hij zou zijn overleden tijdens een operatie, zoek zijn of gewond geraakt bij een raketlancering. Dood of levend, zolang Kim zich niet in het openbaar heeft vertoond, is het enige logische antwoord: hij is het allebei. Pirmin Rengers illustreerde de dictator in superpositie. Lees meer

 De anderhalvemetersamenleving botst

De anderhalvemetersamenleving botst

In Apeldoorn proberen dertig kermisexploitanten de 'Kermis nieuw stijl' uit. Gaat prima. Lees meer

Dagboek van een proefkonijn

Dagboek van een proefkonijn (deel 2)

Hoelang houden mensen het vol in een kliniek en bloeit er weleens liefde op tussen proefpersonen? Oscar Spaans deed eind vorig jaar mee aan medicijnonderzoek en verwerkte zijn notities tot een driedelige serie. Lees meer

 Groetjes uit mijn woonkamer

Groetjes uit mijn woonkamer

Jente Hoogeveen was er snel uit: als zij niet naar de tropen kan, haalt ze de tropen net zo makkelijk haar woonkamer. Lees meer

Het begin van een rouwwoordenboek

Het begin van een rouwwoordenboek

Na de dood van haar moeder besefte Babet te Winkel dat ze haar gevoelens niet met bestaande woorden kon omschrijven. Dus sloeg ze zelf aan het schrijven van een nieuw 'rouwwoordenboek'. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan