Hoe komt het dat zoveel mensen zich ongelukkig voelen? Volgens oud-psychiater Jan Swinkels, vorige week te gast bij Buitenhof, is dat simpel: depressieve gevoelens horen gewoon bij het leven. Zonder pieken geen dalen, of eigenlijk andersom dus. Depressie is geen ziekte, maar een classificatie aan de hand van bepaalde symptomen. Een antidepressivum werkt daarom volgens Swinkels alleen bij de zwaarste gevallen – en toch slikt een miljoen Nederlanders een pilletje tegen de ellende. ‘We hebben er een ziekte van gemáákt.’Floor Rusman schreef in haar column in het NRC over een uitverkochte debatavond: ‘Het twintigersdilemma: tussen dip en depressie’. Rusman uit haar onbegrip over het gezamenlijk slachtofferschap van een dergelijke avond. Ze eindigt haar stuk plotseling begripvol, alsof ze iemand op een vriendelijke manier probeert te dumpen: door de gevoelens van de ander, in dit geval de massaal voorkomende depressies, te erkennen.

Begrijp me niet verkeerd; ook ik geloof wel degelijk dat er mensen zijn die zich ongelukkig voelen en ik vind het zeker belangrijk dat er aandacht is voor het feit dat het niet altijd goed gaat met iedereen. Maar is het niet veel zinvoller te debatteren over of je slecht voelen wel echt zo erg is?

Sinds wanneer is het ‘ziek’ om je een periode in je leven niet goed te voelen? Iedereen wil het taboe van depressie doorbreken, maar ligt het probleem niet juist bij de gedachte dat een depressie een vorm van falen is? Het dwangmatig altijd maar weer willen presteren heeft een negatief effect op onze geestelijke gezondheid. Waarom nemen we geen genoegen met de werkelijkheid en geloven we liever dat we ons lot in eigen handen hebben?

Illustratie: kira-sensei via DeviantArt

Zelfhulpboeken suggereren dat jezelf gelukkig maken mogelijk is. Op de laatste editie van het Brainwash-festival vertelde journalist Oliver Burkeman echter dat de illusie van een maakbare wereld het gevoel van falen vaak alleen maar groter maakt. Negatieve gedachten hebben namelijk ook een belangrijke functie: ze bereiden je voor op het worst case scenario en temperen je misschien te hooggespannen verwachtingen van het leven.

Vorig jaar stond ik een paar minuten voor de spiegel. De opdracht: kijk jezelf aan en noem voor jezelf een minuut lang op waar je blij van wordt en trots op bent. Ik stelde de opdracht uit en toen ik mezelf eenmaal in de spiegel aankeek, was het enige wat ik kon bedenken ‘ik weet niets’ en een paar ongemeende, oppervlakkig ‘positieve’ opmerkingen naar mezelf toe, wat resulteerde in een nieuw soort huilen en een enorme teleurstelling in mezelf.

Ook ik geloofde even in de waan van de maakbare wereld; ik wilde mezelf ‘beter’ maken en positiever over mezelf laten denken; met juist het tegenovergestelde als resultaat. De gedachte dat een depressie een defect is, wekt de hoop dat het iets tijdelijks is. Ik vroeg ooit aan een vriendin: ‘denk je dat depressie ooit weg gaat?’ ‘Dat weet ik niet', zei ze, 'het hoort er onderhand gewoon bij.’