nieuwsbrief
Asset 14

De pijn van de moderniteit

Hard//Talk: Depressie 1

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. De scheidslijn tussen "wij" en "zij" is weer volop in het nieuws. Jules ontleedt deze scheidslijn en komt op een hele andere tweedeling uit.

Mail

Ik denk dat de grote scheidslijn in de wereld eerder ligt tussen conservatief en progressief. Een scheidslijn die zich niet houdt aan lands- of cultuurgrenzen, maar dwars door zowel islamitische als westerse landen loopt. Aan de ene kant staat een groep mensen die op de trein van de globalisering is gesprongen; de wereldburger die andersheid omarmt als een aanvulling op de eigen cultuur en zich staande weet te houden in een wereld die snel verandert. Aan de andere kant staan de mensen die huiverig zijn voor verandering, zich naar binnen richten en veel waarde hechten aan het cultiveren en conserveren van het eigene.

Sociologen hebben vergelijkbare analyses gemaakt: er is een groep mensen die zich niet thuis voelt in de moderniteit en terugverlangt een versie van het verleden die waarschijnlijk nooit bestaan heeft. Conservatieve (en soms fundamentalistische) moslims verlangen naar een ouderwetse staat die hoogstwaarschijnlijk alleen in hun hoofd bestaat. Ze zoeken veiligheid in het idee dat er weer sprake kan zijn van een eenvoudige moslimnatie die niet aangetast wordt door alle invloeden van de moderniteit, maar gebaseerd is op een ‘zuivere’ versie van het geloof.

Het idee van het eenvoudige ouderwetse is niet beperkt tot fundamentalistische moslims; overal in de wereld wordt er door conservatieven gezocht naar de onschuldige versie van hun land of cultuur, voordat de kwalen van de moderne tijd hun invloed kregen. In Nederland zoekt de PVV van Geert Wilders, weliswaar op een totaal andere manier, naar een geromantiseerd beeld van het verleden. De kiezers van Wilders verlangen naar de rust en orde van de jaren 50, terug naar een tijd waarin Zwarte Piet nog onbetwistbaar zwart was, autoriteit werd gerespecteerd en de bevolking nog bestond uit een homogene groep hardwerkende, godvrezende burgers. Accepteren dat deze versie van Nederland nooit heeft bestaan en nooit zal bestaan is onverkwikkelijk voor hen.

Kort na een aanslag van dit kaliber, midden in een van de centra van de westerse wereld, is er kennelijk behoefte een heldere identificatie van goed en kwaad langs de bekende breuklijnen. Maar de Botsing der Culturen-verklaring schiet wat mij betreft te kort en verdient, zeker nu het zeer actueel is, een nuancering. Het is het overwegen waard dat we te maken hebben met een botsing tussen voor- en tegenstanders van de moderniteit. Cultuur en religie aanwijzen als oorzaak van dit conflict is te kort door de bocht. Ze zijn eerder een vehikel om de hang naar het oude vertrouwde te legitimeren en het geheel van een (vaak gebrekkige) historische context te voorzien.

Foto: Een slagveld tijdens de Reconquista uit de 'Cantigas de Santa Maria' via wikipedia

Jules Roosenboom is Hard//hoofd-redactielid, woont en werkt in Zuid-Limburg. Hij is bezig met zijn master politieke cultuurwetenschappen en werkt daarnaast als freelance tekstschrijver. // jules@hardhoofd.com

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

 China trekt zich er niets van aan

China trekt zich er niets van aan

China gaat zijn eigen gang, terwijl de internationale gemeenschap niet veel meer doet dan waarschuwingen uitdelen. Lees meer

Hard//talk: Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd 4

Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd

Diederik Samsom stelde onlangs dat welvaart uit meer bestaat dan inkomen. Wolter de Boer ziet dat geld en tijd wel noodzakelijk zijn om je als burger te engageren met de problemen van deze tijd. Lees meer

800 meter jezelf behouden

800 meter jezelf behouden

'In de sportwereld ben je enkel een held als je wint. Semenya’s zwarte, te mannelijke lichaam heeft in de ogen van de atletiekfederatie gefaald.' Lees meer

Nieuws in Beeld: Kamikazeplastics

Kamikaze­plastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen

We laten ons niet sussen

De 35.000 klimaatdemonstranten konden rekenen op een stuk minder steun dan 2500 boeren. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen? Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5