Toen ik in 2008 als jongste gediende begon bij een onderzoeksbureau viel ik met mijn neus in de boter. Mijn salaris was veel te hoog voor mijn gebrekkige vooropleiding, ik kreeg veel verantwoordelijkheid en de bedrijfscultuur was uitstekend. Ik had de juiste tijd gekozen om een baan te zoeken. Van de crisis was nog geen sprake en het geld klotste iedereen tot aan de oksels. Dat surplus aan liquide middelen werd, naast aan mijn riante salaris, uitgegeven aan zelfontplooiing en coaching. Het ging niet alleen om geld, leerde ik, maar ook om het leiden van een fortuinlijk gevoelsleven.

Zodoende zat ik met de regelmaat der kalender in een grote kring op de koele vloer van een monnikenklooster na te denken over hoe prettig/traumatiserend/insignificant mijn jeugd was geweest. Het geheel werd begeleid door een verveelde huisvrouw en een uitgerangeerde choreograaf die de titel ‘coach’ voerden. De coaches bedachten allerlei kluchtige spelletjes (geblinddoekt ronddansen) en oefeningen (brieven aan je toekomstige zelf schrijven) om ons tot grote inzichten te brengen. Je moest bovenal positief denken: maniakale goedgeluimdheid en een onwrikbaar geloof in jezelf was het devies. Dat faalde in mijn geval onherroepelijk, maar niettemin leerde ik er veel van. Namelijk hoe ook in tijden van voorspoed de waanzin op de loer kan liggen.

Het was de onvermijdelijke nevenschade van de secularisatie. Blijkbaar kon een groep mensen het niet verkroppen dat er niets was om in te geloven en geloofden zodoende maar in zichzelf. En omdat dat voor de gemiddelde jandoedel een te zware kluif was, werden er coaches en andere goeroes bijgesleept om het proces te begeleiden. Doordat het de meeste bedrijven financieel voor de wind ging, kon de zoektocht naar betekenisgeving moeiteloos opgenomen worden in het bijscholingscurriculum van de gemiddelde professional.

Inmiddels is het acht jaar later en het leger van coaches is als sneeuw voor de zon verdwenen. Ook bij mijn voormalig werkgever. Toen de eerste donkere wolken van de crisis aan de horizon opdoemden, kregen de coaches direct de zak. Op het moment dat voldaan is aan de materiële behoeften, wordt persoonlijke ontwikkeling plotseling belangrijk. Komt de materiële behoefte in het gedrang, dan moet zelfontplooiing het veld ruimen.Ik kijk met argusogen naar het prille economische herstel van het afgelopen jaar. Voordat je het weet gaat het ons zodanig voor de wind dat we weer als dwazen over onszelf moeten praten. Net nu we zo heerlijk negatief en pessimistisch mogen zijn.