Asset 14

Eric Wiebes in Zomergasten

Eric Wiebes in Zomergasten

Wie heeft de grootste afstand tot de arbeidsmarkt: iemand zonder baan of iemand die denkt dat het leuk is om in een Braziliaanse grafietmijn te werken, vraagt Daan Steinebach zich af.

Als een politicus aanschuift bij Zomergasten is het naar goed Haags gebruik tijd voor antipolitiek. Afgelopen zondag was de eer aan Eric Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat voor de VVD. Dat laatste is dan weer gebruik bij de VPRO: na Rutte (2016) en Ben Verwaayen (2012), is Wiebes de derde VVD’er in actieve dienst die de kostbare uren krijgt toebedeeld.

De avond was precies wat je had kunnen verwachten: er waren genoeg persoonlijke ontboezeminkjes. Zoals daar waren: Wiebes loopt graag door de bergen van de noordwestelijke VS met ‘hét tentje,’ van net meer dan een halve kilo. Sympathiek. Hij moet lachen om ‘Kreatief met Kurk,’ met Tosca Niterink en Arjen Ederveen. Waarom, geen idee. En Pippi Langkous natuurlijk. Al was dat fragment eerder een póging tot vertedering. De minister was als jongetje verliefd geweest op die ‘sterke vrouw.’ Al was het wel jammer dat ze niet werkte voor haar geld. Dat ze niet kan rekenen (‘Drie maal drie is zes, wiedewiedewie wil van mij leren?’) is niet erg: Wiebes legt het haar wel uit. Dat hij een kind is van de Tweede Feministische Golf wreekt zich hier: het probleem van mansplaining is ook meer iets van de derde.

Wiebes werkt niet voor het geld

Werk, dat ontlokte misschien het meest onthullende moment van de avond. Wat het is leerde Wiebes pas later, door een te jong overleden vader en een weliswaar feministische maar niet werkende moeder. Toen ontdekte hij ook hoe belangrijk het is. Niet om het geld (veelzeggend in zichzelf), maar om de zin die het geeft. Janine Abbring vraagt door, waarna de minister zijn bril afneemt (de hele avond een aankondiging van emotie). Een anonieme naaste heeft, leren we, ‘iets meer afstand tot de arbeidsmarkt dan ikzelf.’ Soms werk, soms niet. Zichtbaar geëmotioneerd verteld Wiebes over de moeilijkheid van die werkloze periodes, de neerslachtigheid, het isolement.

Ontroerend, al is het ook klassieke antipolitiek om een emotionele drijfveer te tonen achter de standpunten van je partij (‘VVD, de banenkampioen!’). Al staat dat in schril contrast met hoe hij even later de Britse Brexit-kampioen Boris Johnson affakkelt om een overvloed aan emotie. ‘We hebben een saaie baan,’ neemt de minister hardvochtig afstand van politiek vanuit het hart. Het gaat om goed beleid: ‘zodat we over twintig jaar kunnen zeggen dat het een goed idee was.’ Saai dus en zonder emoties, behalve als het over werk gaat. Of over wat Wiebes tot het grote thema van de avond heeft gedoopt: vooruitgang. ‘Dat ontroert me.’ Hem ontroeren ook zijn hardste critici: ‘Dat ze op een geestige manier wat bijdragen,’ zijn stem slaat bijna over, ‘is oké.’

In dat kader heeft hij er ook wat echte politiek in gesmokkeld, al is dat wel voor de goede verstaander. Na goed een uur verschijnt er een potlood in beeld, vastgehouden door Nobelprijswinnaar voor de economie Milton Friedman. ‘Mijn held,’ zwijmelt de minister. De held legt uit dat niemand dat potlood in zijn eentje had kunnen maken: hout uit de Amerikaanse staat Washington, rubber uit Maleisië, grafiet uit een mijn ‘ergens in Zuid-Amerika,’ enzovoorts enzovoorts. Dat potlood, doceert Friedman, brengt de duizenden mensen bij elkaar die eraan hebben gewerkt, niet alleen zodat je een potlood kunt kopen voor een schappelijk prijsje, maar ook om ‘harmonie en vrede’ te brengen in de hele wereld.

Wie belang hecht aan de aarde en menselijk welzijn is ‘enorm egocentrisch’

De minister steekt van wal met een minicollege economie. ‘Economie is de manier waarop wij dingen voor een ander doen,’ leren we. Mensen die er het nut niet van inzien en belang hechten aan de aarde en menselijk welzijn vindt Wiebes ‘enorm egocentrisch’. En dan moet het ergste nog komen, als hij het over de Nederlandse rijkdom heeft: ‘Die welvaart hebben wij zelf gemaakt. Er was niks, er was een modderpoel.’

Nee, minister Wiebes, dat hebben we niet zelf gemaakt. Die rijkdom hebben we gejat.

Waar? ‘Ergens in Zuid-Amerika,’ zei de door Wiebes zo bewonderde Milton Friedman over dat grafiet. Die onnauwkeurigheid was vast niet per ongeluk. De enige grafietmijnen in Zuid-Amerika zijn in het straatarme zuiden van Brazilië, op het moment van de documentaire van Friedman al anderhalf decennium onder bewind van een gruwelijke militaire junta in dienst van Westerse multinationals – iets waar de ‘Braziliaanse Trump’, Jair Bolsonaro, openlijk naar terugverlangt. Net als de rest van Zuid-Amerika, overigens. Allemaal gesteund of opgezet door de CIA en geadviseerd door, jawel, diezelfde Friedman. ‘Vrede en harmonie.’

Dat is het verhaal dat Wiebes ons niet vertelde, maar wat voor iedereen die ‘niet meer hoeft te werken voor het geld’, zoals hij, wel de werkelijkheid is: postkoloniaal hyperkapitalisme dat het met de aarde, de mens en zelfs de democratie niet te nauw neemt.

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
Lees meer
het laatste
Ook dit is jouw huis

Ook dit is jouw huis

Ook dit is jouw huis is een audiotour door je eigen huis, gemaakt van archiefmateriaal. Het is een tour en audio-essay ineen over zoeken, eenzaamheid, uitzicht, en het schone zien in dingen die eigenlijk achtergrondruis zijn geworden. Lees meer

Filmtrialoog: Swallow

Swallow

Vanuit huis bekeken onze redacteuren de film Swallow. Die bleek veel meer dan een thriller met een absurde premisse. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Racisme is een diep verweven onderdeel van het narratief van Nederland, waar we nog dagelijks de gevolgen van kunnen zien en voelen. Het is niet genoeg om je stil en afzijdig te houden van onrecht: verandering vereist actie. Lees meer

Echte schrijvers stellen uit

Echte schrijvers stellen uit

Elke schrijver is bekend met uitstelgedrag. Professioneel uitsteller Nicolas Voet legt in zijn essay uit waar het gelummel vandaan komt, en waarom het broodnodig is. Lees meer

Terra Infirma (deel 1)

Terra Infirma (deel 1)

Terwijl het coronavirus zich in de eerste maanden van 2020 over de wereld verspreidde en verschillende overheden verschillende maatregelen troffen, observeerde Nicky Runge de gang van zaken in haar woonplaats Hongkong. Lees meer

 Anderhalvemetergymnastiek

Anderhalvemetergymnastiek

Voor illustrator Jente Hoogeveen kan 1 juli niet snel genoeg komen: dan mogen de eerste mensen weer mondjesmaats naar de sportschool. Hoe dat eruitziet? Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

 Damien Hirst is verknipt

Damien Hirst is verknipt

Ruim 30.000 dollar betaalde het New Yorkse kunstcollectief MSCHF voor een werk van Damien Hirst: een zeefdruk met 88 gekleurde stippen in elf rijen van acht. Geen weggegooid geld, als je het werk vervolgens in stukjes doorverkoopt. Lees meer

Reflecties van een proefkonijn

Reflecties van een proefkonijn (deel 3)

'Er is veel dat de wetenschap tot nu toe voor mekaar heeft weten te boksen, maar nog geen remedie tegen sociaal ongemak. Hoeft ook niet. Gaat vanzelf weer over.' Lees meer

Filmtrialoog: Solaris

Solaris

'Solaris' uit 1972 blijkt de perfecte film om in thuisquarantaine te bekijken. Lees meer

Hard//talk: Uit de coronacrisis een nieuwe economie in

Vanuit de coronacrisis naar een nieuwe economie

Als we nu echt rechtvaardig en solidair te werk willen gaan, moeten we de behoeftes van zwaar getroffen groepen zoals daklozen en vluchtelingen centraal stellen. Lees meer

Beste Susan

Beste Susan

Susan Sontag uitte zich nooit publiekelijk over haar lesbische geaardheid. Is dat wel eerlijk, vraagt Fien Veldman zich af. Ben je de maatschappij iets verplicht? Is er opheldering nodig als je seksuele identiteit niet uit je uiterlijk op te maken valt? En hoe zou je je dan moeten presenteren?  Lees meer

 Schrödingers Dictator

Schrödingers Dictator

Kim Jong-Uns onzichtbaarheid is voer voor speculaties: hij zou zijn overleden tijdens een operatie, zoek zijn of gewond geraakt bij een raketlancering. Dood of levend, zolang Kim zich niet in het openbaar heeft vertoond, is het enige logische antwoord: hij is het allebei. Pirmin Rengers illustreerde de dictator in superpositie. Lees meer

 De anderhalvemetersamenleving botst

De anderhalvemetersamenleving botst

In Apeldoorn proberen dertig kermisexploitanten de 'Kermis nieuw stijl' uit. Gaat prima. Lees meer

Dagboek van een proefkonijn

Dagboek van een proefkonijn (deel 2)

Hoelang houden mensen het vol in een kliniek en bloeit er weleens liefde op tussen proefpersonen? Oscar Spaans deed eind vorig jaar mee aan medicijnonderzoek en verwerkte zijn notities tot een driedelige serie. Lees meer

 Groetjes uit mijn woonkamer

Groetjes uit mijn woonkamer

Jente Hoogeveen was er snel uit: als zij niet naar de tropen kan, haalt ze de tropen net zo makkelijk haar woonkamer. Lees meer

Het begin van een rouwwoordenboek

Het begin van een rouwwoordenboek

Na de dood van haar moeder besefte Babet te Winkel dat ze haar gevoelens niet met bestaande woorden kon omschrijven. Dus sloeg ze zelf aan het schrijven van een nieuw 'rouwwoordenboek'. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan