Asset 14

Eric Wiebes in Zomergasten

Eric Wiebes in Zomergasten

Wie heeft de grootste afstand tot de arbeidsmarkt: iemand zonder baan of iemand die denkt dat het leuk is om in een Braziliaanse grafietmijn te werken, vraagt Daan Steinebach zich af.

Als een politicus aanschuift bij Zomergasten is het naar goed Haags gebruik tijd voor antipolitiek. Afgelopen zondag was de eer aan Eric Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat voor de VVD. Dat laatste is dan weer gebruik bij de VPRO: na Rutte (2016) en Ben Verwaayen (2012), is Wiebes de derde VVD’er in actieve dienst die de kostbare uren krijgt toebedeeld.

De avond was precies wat je had kunnen verwachten: er waren genoeg persoonlijke ontboezeminkjes. Zoals daar waren: Wiebes loopt graag door de bergen van de noordwestelijke VS met ‘hét tentje,’ van net meer dan een halve kilo. Sympathiek. Hij moet lachen om ‘Kreatief met Kurk,’ met Tosca Niterink en Arjen Ederveen. Waarom, geen idee. En Pippi Langkous natuurlijk. Al was dat fragment eerder een póging tot vertedering. De minister was als jongetje verliefd geweest op die ‘sterke vrouw.’ Al was het wel jammer dat ze niet werkte voor haar geld. Dat ze niet kan rekenen (‘Drie maal drie is zes, wiedewiedewie wil van mij leren?’) is niet erg: Wiebes legt het haar wel uit. Dat hij een kind is van de Tweede Feministische Golf wreekt zich hier: het probleem van mansplaining is ook meer iets van de derde.

Wiebes werkt niet voor het geld

Werk, dat ontlokte misschien het meest onthullende moment van de avond. Wat het is leerde Wiebes pas later, door een te jong overleden vader en een weliswaar feministische maar niet werkende moeder. Toen ontdekte hij ook hoe belangrijk het is. Niet om het geld (veelzeggend in zichzelf), maar om de zin die het geeft. Janine Abbring vraagt door, waarna de minister zijn bril afneemt (de hele avond een aankondiging van emotie). Een anonieme naaste heeft, leren we, ‘iets meer afstand tot de arbeidsmarkt dan ikzelf.’ Soms werk, soms niet. Zichtbaar geëmotioneerd verteld Wiebes over de moeilijkheid van die werkloze periodes, de neerslachtigheid, het isolement.

Ontroerend, al is het ook klassieke antipolitiek om een emotionele drijfveer te tonen achter de standpunten van je partij (‘VVD, de banenkampioen!’). Al staat dat in schril contrast met hoe hij even later de Britse Brexit-kampioen Boris Johnson affakkelt om een overvloed aan emotie. ‘We hebben een saaie baan,’ neemt de minister hardvochtig afstand van politiek vanuit het hart. Het gaat om goed beleid: ‘zodat we over twintig jaar kunnen zeggen dat het een goed idee was.’ Saai dus en zonder emoties, behalve als het over werk gaat. Of over wat Wiebes tot het grote thema van de avond heeft gedoopt: vooruitgang. ‘Dat ontroert me.’ Hem ontroeren ook zijn hardste critici: ‘Dat ze op een geestige manier wat bijdragen,’ zijn stem slaat bijna over, ‘is oké.’

In dat kader heeft hij er ook wat echte politiek in gesmokkeld, al is dat wel voor de goede verstaander. Na goed een uur verschijnt er een potlood in beeld, vastgehouden door Nobelprijswinnaar voor de economie Milton Friedman. ‘Mijn held,’ zwijmelt de minister. De held legt uit dat niemand dat potlood in zijn eentje had kunnen maken: hout uit de Amerikaanse staat Washington, rubber uit Maleisië, grafiet uit een mijn ‘ergens in Zuid-Amerika,’ enzovoorts enzovoorts. Dat potlood, doceert Friedman, brengt de duizenden mensen bij elkaar die eraan hebben gewerkt, niet alleen zodat je een potlood kunt kopen voor een schappelijk prijsje, maar ook om ‘harmonie en vrede’ te brengen in de hele wereld.

Wie belang hecht aan de aarde en menselijk welzijn is ‘enorm egocentrisch’

De minister steekt van wal met een minicollege economie. ‘Economie is de manier waarop wij dingen voor een ander doen,’ leren we. Mensen die er het nut niet van inzien en belang hechten aan de aarde en menselijk welzijn vindt Wiebes ‘enorm egocentrisch’. En dan moet het ergste nog komen, als hij het over de Nederlandse rijkdom heeft: ‘Die welvaart hebben wij zelf gemaakt. Er was niks, er was een modderpoel.’

Nee, minister Wiebes, dat hebben we niet zelf gemaakt. Die rijkdom hebben we gejat.

Waar? ‘Ergens in Zuid-Amerika,’ zei de door Wiebes zo bewonderde Milton Friedman over dat grafiet. Die onnauwkeurigheid was vast niet per ongeluk. De enige grafietmijnen in Zuid-Amerika zijn in het straatarme zuiden van Brazilië, op het moment van de documentaire van Friedman al anderhalf decennium onder bewind van een gruwelijke militaire junta in dienst van Westerse multinationals – iets waar de ‘Braziliaanse Trump’, Jair Bolsonaro, openlijk naar terugverlangt. Net als de rest van Zuid-Amerika, overigens. Allemaal gesteund of opgezet door de CIA en geadviseerd door, jawel, diezelfde Friedman. ‘Vrede en harmonie.’

Dat is het verhaal dat Wiebes ons niet vertelde, maar wat voor iedereen die ‘niet meer hoeft te werken voor het geld’, zoals hij, wel de werkelijkheid is: postkoloniaal hyperkapitalisme dat het met de aarde, de mens en zelfs de democratie niet te nauw neemt.

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Wanneer grote bedrijven landen uit het Globale Zuiden in een economische wurggreep houden, knijpt Nederland een oogje toe. Maar ons land is evengoed overgeleverd aan de wensen van grote bedrijven. Lees meer

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Evangeline Agape ontdekte tijdens een zomer in het ziekenhuis de kracht van vriendschap en gedeeld leed. "De coronacrisis heeft voor de hele wereld duidelijk gemaakt: isolatie maakt je ongelukkig. En depressie isoleert je. Doet je voelen alsof je de enige in de wereld bent met een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt." Lees meer

Nieuws in beeld: 'Waarde Nederlanders'

'Waarde Nederlanders'

Immigranten moeten zich ‘de Nederlandse waarden’ aanleren, roept onder andere de ChristenUnie tijdens de verkiezingsstrijd. Illustrator Rueben Millenaar vraagt zich af wat hij zich daarbij voor moet stellen. Lees meer

Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer